Cần khung pháp lý thống nhất cho phát triển đô thị

Trong bối cảnh địa phương đứng trước những cơ hội phát triển mới, việc đưa luật vào cuộc sống đòi hỏi khung pháp lý thống nhất, đồng bộ và liên thông, để các chủ trương, chính sách thực sự trở thành động lực phát triển.

Thước đo từ cuộc sống cơ sở

Tại những địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh, dân số gia tăng cơ học mạnh ở Đồng Nai, chất lượng PTĐT không chỉ được đo bằng những công trình mới hay diện mạo khang trang. Điều người dân quan tâm hơn là về chất lượng cuộc sống, môi trường sống an toàn, thuận tiện và các nhu cầu thiết yếu được đảm bảo.

Tuyến đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây. Ảnh minh họa: A.L

Ông Phan Văn Vượng, Bí thư Chi bộ khu phố 1 (phường Trảng Dài) cho biết: Người dân rất phấn khởi trước sự PTĐT nổi bật của Đồng Nai. Song đi cùng với quá trình PTĐT là những trăn trở về khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội trước tốc độ gia tăng dân số. Những vấn đề được người dân quan tâm vẫn là giao thông, đường sá, hệ thống thoát nước, môi trường sống, trường học, trật tự xây dựng và không gian sinh hoạt cộng đồng. “Đô thị văn minh là nơi người dân được sống an toàn, thuận tiện và cảm nhận rõ mình được thụ hưởng thành quả phát triển…” - ông Vượng chia sẻ.

Theo ông Vũ Ngọc Hà (ở phường Biên Hòa), trong quá trình PTĐT tại địa phương, vấn đề người dân quan tâm nhất là đầu tư và hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hạ tầng giao thông và khả năng kết nối liên vùng. Một đô thị muốn phát triển nhanh và bền vững thì trước hết phải có hệ thống giao thông thuận lợi, đồng bộ, kết nối hiệu quả giữa khu vực đô thị với các địa phương lân cận và các trung tâm kinh tế trong vùng.

“Đối với phường Biên Hòa, việc tăng cường kết nối giao thông, hạ tầng đô thị và hạ tầng logistics sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại, lưu thông hàng hóa; đồng thời nâng cao khả năng thu hút doanh nghiệp, nhà đầu tư và các dự án có chất lượng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của người dân”- ông Hà bày tỏ.

Người dân Đồng Nai rất kỳ vọng Luật PTĐT sẽ tạo ra một hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch và ổn định để quản lý và PTĐT theo hướng hiện đại, bền vững và lấy người dân làm trung tâm.

Bà Phạm Thị Thúy Phượng (ở phường Trấn Biên) chia sẻ: “Tôi mong muốn khi Luật PTĐT được triển khai, các quy định sẽ thực sự đi vào cuộc sống, được tổ chức thực hiện thống nhất và hiệu quả; đồng thời người dân được tham gia, được cung cấp thông tin và được lắng nghe trong quá trình lập quy hoạch, đầu tư và PTĐT. Mục tiêu của PTĐT là xây dựng một đô thị hiện đại, xanh, văn minh, có hạ tầng đồng bộ, kinh tế phát triển và quan trọng nhất là người dân được hưởng lợi thực chất, có cuộc sống ngày càng tốt đẹp”.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Trảng Dài Phan Quang Tuấn, điểm đột phá của Luật PTĐT là đổi mới cách tiếp cận, chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang chủ động kiến tạo và quản trị phát triển. Việc phân cấp, phân quyền được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với trách nhiệm, tạo điều kiện để chính quyền cơ sở chủ động hơn trong tháo gỡ những điểm nghẽn. Luật mới được kỳ vọng tạo thêm công cụ pháp lý để địa phương thúc đẩy cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị hiện hữu. Đồng thời, luật cũng mở ra cơ sở để từng bước giải quyết những tồn tại lịch sử liên quan đến đất đai, nhà ở và quy hoạch, trên tinh thần hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước với quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

“Đòn bẩy” pháp lý cho giai đoạn phát triển mới

Luật PTĐT ra đời trong thời điểm Đồng Nai đang đứng trước những cơ hội phát triển mang tính lịch sử. Đại dự án Sân bay Long Thành, các tuyến đường cao tốc, đường vành đai, hệ thống cảng biển, hạ tầng logistics cùng sự kết nối ngày càng chặt chẽ của Nhơn Trạch với Thành phố Hồ Chí Minh đang tạo ra không gian phát triển mới cho toàn vùng. Trong bối cảnh đó, bài toán đặt ra không còn đơn thuần là xây dựng từng khu đô thị hay từng công trình giao thông riêng lẻ. Yêu cầu lớn hơn là quy hoạch và tổ chức phát triển một không gian đô thị - công nghiệp - dịch vụ - logistics có tính liên kết cao.

Luật sư Nguyễn Cao Đại Kỳ Quân, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai cho rằng: Luật PTĐT có vai trò quan trọng trong tăng cường phân cấp, phân quyền và tạo cơ chế phối hợp liên ngành. Tuy nhiên, luật này không thay thế các luật chuyên ngành như: Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Nhà ở hay Luật Đầu tư. Điều quan trọng là luật mới phải tạo được cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các lĩnh vực và khắc phục tình trạng mỗi ngành thực hiện theo một quy trình riêng.

Theo luật sư Nguyễn Cao Đại Kỳ Quân, giai đoạn chuyển tiếp từ nay đến khi luật chính thức có hiệu lực là thời điểm cần được chuẩn bị kỹ lưỡng. Nếu việc triển khai thiếu thống nhất, có thể xảy ra tình trạng quy định mới đã ban hành nhưng quy trình cũ vẫn được áp dụng, hoặc các cơ quan có cách hiểu khác nhau về cùng một vấn đề. Để hạn chế những vướng mắc này, Đồng Nai cần chủ động chuẩn bị từ sớm. Trước hết là rà soát, phân loại tình trạng pháp lý của các hồ sơ, dự án đang triển khai. Việc phân loại cần xác định rõ dự án nào tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành, trường hợp nào áp dụng quy định mới và những nội dung nào phải chờ văn bản hướng dẫn.

Luật mới chỉ tạo ra “khung”, còn hiệu quả thực tế phụ thuộc rất lớn vào hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành. Vì vậy, sau khi luật được ban hành, cần sớm hoàn thiện các nghị định, thông tư, quy chuẩn và tiêu chuẩn liên quan theo hướng rõ ràng, đồng bộ, dễ áp dụng và phù hợp thực tiễn địa phương. Cùng với đó, việc tổ chức tập huấn liên ngành, thống nhất cách hiểu và cách áp dụng luật cũng rất cần thiết…

Theo luật gia Phan Văn Châu, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố, Đồng Nai đang đứng trước một giai đoạn phát triển đặc biệt với nhiều thời cơ và động lực mới. Nghị quyết số 16-NQ/TW, ngày 21-7-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 đã xác định những định hướng trọng tâm cho thành phố Đồng Nai, như: phát triển hệ sinh thái hàng không Long Thành, hạ tầng chiến lược, logistics, khu thương mại tự do, khoa học - công nghệ và các mô hình tăng trưởng mới. Để hiện thực hóa những định hướng này, Đảng bộ, chính quyền và cả hệ thống chính trị thành phố sẽ tập trung cao độ trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện; nhanh chóng cụ thể hóa nghị quyết thành các chương trình, đề án, nhiệm vụ và giải pháp cụ thể, có trọng tâm, trọng điểm, lộ trình rõ ràng, xác định rõ trách nhiệm và lượng hóa được kết quả.

Trong bối cảnh đó, Hội Luật gia thành phố kỳ vọng Luật PTĐT sẽ không chỉ tạo lập hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch và thuận lợi cho quá trình PTĐT mà còn trở thành nền tảng pháp lý vững chắc để Đồng Nai hình thành các đô thị hiện đại, thông minh, xanh, đáng sống và phát triển bền vững. Quan trọng hơn, mọi chính sách và thành quả PTĐT đều phải hướng tới mục tiêu lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm người dân được tham gia, thụ hưởng và đồng hành trong quá trình xây dựng đô thị tương lai.