Cần tháo gỡ điểm nghẽn để nâng cao giá trị của hàng hóa

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã đưa được sản phẩm vào những thị trường lớn, song doanh thu xuất khẩu chưa đồng nghĩa với hiệu quả kinh doanh. Chi phí logistics, tiếp thị, sản xuất phân tán và hạn chế trong chế biến sâu đang là những điểm nghẽn cần tháo gỡ để nâng cao giá trị của hàng hóa Việt Nam.

Cần tháo gỡ điểm nghẽn để nâng cao giá trị của hàng hóa. (Ảnh: MINH ANH)

Cần tháo gỡ điểm nghẽn để nâng cao giá trị của hàng hóa. (Ảnh: MINH ANH)

Một sản phẩm được thị trường quốc tế đón nhận, có đơn hàng và doanh thu hàng trăm nghìn USD, nhưng doanh nghiệp vẫn không có lãi. Câu chuyện của Công ty Sao Thái Dương với sản phẩm dầu gội thiên nhiên Nature Queen xuất khẩu sang Mỹ cho thấy một thực tế: đưa được hàng ra nước ngoài đã khó, kinh doanh có hiệu quả và duy trì được thị trường còn khó hơn.

Tại Diễn đàn Đầu tư và Kinh doanh quốc tế ngày 18/11 tại Hà Nội, các ý kiến tọa đàm đã tập trung phân tích những điểm nghẽn phía sau hoạt động xuất khẩu, từ chi phí logistics, năng lực tổ chức chuỗi cung ứng đến chất lượng sản phẩm, chế biến sâu và khả năng bảo vệ thành quả kinh doanh.

Doanh thu xuất khẩu chưa đồng nghĩa với lợi nhuận

Chia sẻ kinh nghiệm thực tế, đại diện Hiệp hội Khởi nghiệp cho biết, Công ty Sao Thái Dương đã mất gần 20 năm chuẩn bị sản phẩm dầu gội thiên nhiên cao cấp Nature Queen để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu sang Mỹ và Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, dù bán được hàng trăm nghìn USD tại thị trường Mỹ, doanh nghiệp vẫn không có lãi do chi phí vận chuyển, logistics và marketing quá cao.

Câu chuyện này cho thấy, tiêu chuẩn chất lượng và khả năng tiếp cận thị trường mới chỉ là những điều kiện ban đầu. Khi tính toán hiệu quả kinh doanh quốc tế, doanh nghiệp còn phải tính đến toàn bộ chi phí đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng, từ vận chuyển, phân phối đến quảng bá và duy trì khách hàng.

Đây cũng là vấn đề được Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Chí Thành, chuyên gia kinh tế, nhấn mạnh khi phân tích năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Theo ông, trong khi các số liệu xuất khẩu hàng hóa thường được quan tâm, thực trạng nhập siêu dịch vụ cũng cần được nhìn nhận đầy đủ hơn.

Ông cho biết, trong 8 tháng đầu năm 2026, Việt Nam nhập siêu dịch vụ 8,2 tỷ USD. Riêng lĩnh vực logistics được ông nêu ở mức 8,6 tỷ USD. Thực trạng này đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cung ứng dịch vụ trong nước, nhất là logistics, nhằm giảm những bất lợi về chi phí cho doanh nghiệp khi tham gia thương mại quốc tế.

Diễn đàn Đầu tư và Kinh doanh quốc tế ngày 18/11 tại Hà Nội. (Ảnh: AN NGUYÊN)

Diễn đàn Đầu tư và Kinh doanh quốc tế ngày 18/11 tại Hà Nội. (Ảnh: AN NGUYÊN)

Từ góc độ chính sách, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Chí Thành đề xuất nghiên cứu cơ chế bảo hiểm xuất khẩu để tạo thêm công cụ tài chính giúp doanh nghiệp ứng phó với rủi ro tại thị trường nước ngoài; đồng thời, cần có cơ chế hỗ trợ đầu tư ra nước ngoài, chia sẻ một phần rủi ro cho doanh nghiệp khi đầu tư hạ tầng, xây dựng chi nhánh tại các thị trường quốc tế. Không chỉ chịu sức ép về chi phí logistics, nhiều ngành hàng xuất khẩu của Việt Nam còn gặp khó do phương thức tổ chức sản xuất và chuỗi cung ứng chưa đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Bà Nguyễn Thị Trâm, đại diện DDC Holding, dẫn thực tế ngành sầu riêng và cà-phê để chỉ ra những bất cập trong chuỗi cung ứng nông sản. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt gần 4 tỷ USD, chiếm khoảng 50% tổng kim ngạch xuất khẩu trái cây; cà phê đạt 8 tỷ USD. Tuy nhiên, theo bà Trâm, sản xuất nông nghiệp vẫn còn phân tán, nhỏ lẻ, thiếu liên kết giữa các hộ nông dân. Bên cạnh đó, sự khác biệt giữa tiêu chuẩn kỹ thuật trong nước và yêu cầu của thị trường nhập khẩu cũng gây khó khăn cho quá trình tiêu thụ sản phẩm.

Đáng chú ý, nông sản Việt Nam vẫn chủ yếu xuất khẩu tươi hoặc thô, trong khi năng lực chế biến sâu chưa được khai thác tương xứng. Với những mặt hàng có thời gian bảo quản ngắn như sầu riêng, áp lực vận chuyển càng lớn khi sản phẩm sau thu hoạch chỉ có thể bảo quản từ 7-10 ngày. Từ thực tế này, DDC Holding đã triển khai ứng dụng công nghệ số hóa tại các vùng trồng sầu riêng Tây Nguyên. Thông qua phần mềm, nông dân chủ động cập nhật thông tin về quy trình chăm sóc, tạo dữ liệu minh bạch để nhà nhập khẩu có thể giám sát chất lượng từ xa.

Bà Trâm kiến nghị Chính phủ và các địa phương hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ chế biến sâu, như sấy lạnh, sấy thăng hoa, nhằm kéo dài thời gian bảo quản, nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường khó tính. Thực tế cho thấy, nếu chỉ tập trung mở rộng sản lượng mà chưa giải quyết được những hạn chế trong bảo quản, chế biến và tổ chức chuỗi cung ứng, doanh nghiệp sẽ khó khai thác hết giá trị của những mặt hàng nông sản có lợi thế xuất khẩu.

Bảo vệ thành quả kinh doanh từ chất lượng và sở hữu trí tuệ

Một vấn đề khác được các đại biểu đặt ra là bảo vệ thành quả đầu tư của doanh nghiệp khi đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế. Đại diện Hiệp hội Khởi nghiệp cho rằng, chất lượng sản phẩm là nền tảng quyết định khả năng tồn tại của doanh nghiệp. Tuy nhiên, bên cạnh đầu tư cho sản xuất và hoàn thiện sản phẩm, doanh nghiệp cần quan tâm đúng mức đến đăng ký, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Theo số liệu được đại diện hiệp hội nêu tại tọa đàm, từ năm 1981 đến nay, tổng số đăng ký sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp Việt Nam chỉ đạt khoảng 3.000 thương hiệu. Hạn chế trong bảo hộ sở hữu trí tuệ có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc bảo vệ sản phẩm và lợi thế cạnh tranh khi mở rộng hoạt động kinh doanh.

Cùng chia sẻ những khó khăn này, bà Trần Thị Thanh, nhà sáng lập Fuwa3e/Btech, cho biết doanh nghiệp đã ứng dụng công nghệ lên men sinh học từ vỏ dứa tái chế để sản xuất các dòng hóa mỹ phẩm lành tính. Từ năm 2023-2024, Fuwa3e đã xuất khẩu sang Mỹ với hơn 20 đơn hàng, có hàng trăm sản phẩm bán trực tiếp trên sàn Amazon, đồng thời tiếp cận các thị trường Đức, Singapore và Philippines.

Tuy nhiên, theo bà Thanh, một trong những trở ngại lớn đối với doanh nghiệp khởi nghiệp xanh là tình trạng sao chép sản phẩm, thương hiệu. Khi doanh nghiệp tiên phong phát triển một hướng đi mới, các đơn vị khác có thể nhanh chóng làm theo, gây sức ép lên khả năng duy trì thị trường. Bà mong muốn cơ quan quản lý và các hiệp hội tăng cường chính sách bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tiếp cận các chứng nhận chất lượng quốc tế để nâng cao khả năng cạnh tranh.

Ông Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam-Hàn Quốc. (Ảnh: AN NGUYÊN)

Ông Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam-Hàn Quốc. (Ảnh: AN NGUYÊN)

Ở góc độ hợp tác quốc tế, ông Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam-Hàn Quốc cho rằng, cần thay đổi cách đánh giá hiệu quả các hoạt động xúc tiến thương mại và đầu tư. Theo ông, không nên chỉ căn cứ vào số lượng hội thảo, đoàn công tác hay biên bản ghi nhớ được ký kết, mà cần đánh giá bằng kết quả cụ thể: bao nhiêu doanh nghiệp tìm được đối tác phù hợp, bao nhiêu sản phẩm Việt Nam tiếp cận được thị trường nước ngoài, bao nhiêu dự án công nghệ được đưa vào ứng dụng thực tế.

Ông đề xuất ưu tiên kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các đối tác Hàn Quốc trong lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp công nghệ cao, chế biến thực phẩm, năng lượng xanh và logistics. Mỗi chương trình hợp tác cần có chỉ tiêu cụ thể, đơn vị phụ trách, thời hạn thực hiện và cơ chế theo dõi sau kết nối. Đây là cách để hoạt động xúc tiến không dừng lại ở những cam kết ban đầu mà thực sự hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết khó khăn trong sản xuất, kinh doanh.

Những ý kiến tại tọa đàm cho thấy, nâng cao hiệu quả xuất khẩu không đơn thuần là mở rộng thị trường hay gia tăng số lượng đơn hàng. Điều quan trọng là phải giải quyết được những chi phí phát sinh trong toàn bộ quá trình kinh doanh, tổ chức lại chuỗi cung ứng, tăng năng lực chế biến và bảo vệ thành quả đầu tư của doanh nghiệp. Khi những điểm nghẽn này được tháo gỡ, doanh nghiệp Việt Nam mới có thể chuyển hóa tốt hơn lợi thế xuất khẩu thành lợi nhuận, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo nền tảng cho hoạt động kinh doanh quốc tế bền vững.

AN NGUYÊN

Nguồn Nhân Dân: https://nhandan.vn/can-thao-go-diem-nghen-de-nang-cao-gia-tri-cua-hang-hoa-post1003985.html