Cận thị học đường: Đừng để cặp kính của trẻ ngày càng dày cộm

Đừng để trẻ lớn lên cùng cặp kính ngày càng dày.

Từ “cắt kính cho rõ” sang kiểm soát cận thị

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đến năm 2050, khoảng 80%-90% trẻ em ở châu Á, trong đó có Việt Nam, có thể bị cận thị. Trên toàn cầu, khoảng một nửa dân số được dự báo sẽ phải sống chung với tình trạng này.

Đáng lo ngại, cận thị học đường xuất hiện càng sớm thì tốc độ tăng độ càng nhanh, đồng thời làm gia tăng nguy cơ tiến triển thành cận thị nặng. Vì vậy, nhãn khoa hiện đại đang chuyển từ cách tiếp cận đơn thuần “cắt kính cho rõ” sang kiểm soát cận thị, nhằm hạn chế sự kéo dài bất thường của nhãn cầu.

Theo các bác sĩ khoa Khám bệnh (cơ sở 2D Nguyễn Viết Xuân) - Bệnh viện Mắt Hà Nội, cận thị là tật khúc xạ khiến trẻ nhìn rõ vật ở gần nhưng nhìn mờ vật ở xa. Ở cận thị học đường, nguyên nhân chủ yếu liên quan đến việc trục nhãn cầu bị kéo dài.

Khi trẻ đi học, việc nhìn gần trong thời gian dài cùng quá trình phát triển cơ thể có thể khiến trục nhãn cầu dài nhanh hơn mức sinh lý. Kính cận thông thường giúp hình ảnh hội tụ đúng trên võng mạc để trẻ nhìn rõ, nhưng không kiểm soát được quá trình kéo dài nhãn cầu.

Nếu trục nhãn cầu tiếp tục dài ra, các mô ở đáy mắt có thể bị kéo giãn, làm tăng nguy cơ tổn thương võng mạc và các biến chứng liên quan đến cận thị nặng. Do đó, phát hiện sớm và theo dõi chiều dài trục nhãn cầu có vai trò quan trọng trong quản lý cận thị ở trẻ.

Không ít em còn nhỏ nhưng độ cận đã khá cao. (Ảnh: Bệnh viện Mắt cung cấp)

Anh Phùng Văn Hoan (40 tuổi, kinh doanh kính mắt lâu năm tại đường Giải Phóng, phường Định Công, Hà Nội) cho biết, có nhiều trẻ đến cửa hàng của anh đo mắt và cắt kính, trong đó không ít em còn nhỏ nhưng độ cận đã khá cao.

Là của hàng chỉ chuyên cắt kính khi đã có đơn từ bác sĩ, vì vậy, anh Hoan khuyến cáo phụ huynh, nên đưa trẻ đến cơ sở chuyên môn để kiểm tra mắt định kỳ và không nên cho rằng chỉ cần thay một chiếc kính tốt là có thể ngăn cận thị tăng độ.

Tăng thời gian hoạt động ngoài trời, tối thiểu 2h/ngày

Theo các chuyên gia, không có một phương pháp kiểm soát cận thị phù hợp với mọi trẻ. Bác sĩ cần căn cứ vào độ cận, tốc độ tăng độ, chiều dài trục nhãn cầu, tình trạng mắt, độ tuổi và khả năng tuân thủ của trẻ để lựa chọn phương án phù hợp.

Với những trường hợp cận thị tiến triển nhanh, bác sĩ có thể phối hợp nhiều giải pháp. Việc lựa chọn và theo dõi cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của bác sĩ nhãn khoa.

Điều quan trọng là cha mẹ không nên chờ đến khi trẻ tăng độ liên tục hoặc phải đeo cặp kính ngày càng dày mới can thiệp. Trẻ cần được khám mắt định kỳ, nhất là khi xuất hiện các dấu hiệu như nhìn xa kém, nheo mắt, ngồi quá gần màn hình hoặc sách vở.

Khám khúc xạ, đo chiều dài trục nhãn cầu và kiểm tra đáy mắt giúp phát hiện nguy cơ sớm, từ đó xây dựng kế hoạch kiểm soát phù hợp. Can thiệp đúng thời điểm không chỉ giúp trẻ nhìn rõ mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe đôi mắt lâu dài.

Một trong những khuyến cáo quan trọng là tăng thời gian hoạt động ngoài trời, tối thiểu khoảng 2 giờ mỗi ngày. (Ảnh: Bệnh viện Mắt cung cấp)

BS Lê Hoàng Hiệp - Bệnh viện Mắt Hà Nội cho rằng, dù áp dụng phương pháp y khoa nào, hiệu quả kiểm soát cận thị cũng khó đạt tối đa nếu trẻ vẫn duy trì những thói quen bất lợi cho mắt.

Một trong những khuyến cáo quan trọng là tăng thời gian hoạt động ngoài trời, tối thiểu khoảng 2 giờ mỗi ngày. Ánh sáng tự nhiên được cho là có tác dụng bảo vệ, góp phần hạn chế nguy cơ xuất hiện và tiến triển cận thị.

Bên cạnh đó, cha mẹ nên hướng dẫn trẻ áp dụng quy tắc 20-20-20: Sau mỗi 20 phút học tập hoặc sử dụng thiết bị ở khoảng cách gần, trẻ nhìn một vật cách khoảng 6m trong ít nhất 20 giây để giảm áp lực điều tiết cho mắt.

“Trẻ cũng cần bảo đảm khoảng cách nhìn phù hợp khi đọc sách, học tập; hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính trong thời gian kéo dài; duy trì tư thế học tập đúng và có thời gian nghỉ mắt hợp lý”, BS Lê Hoàng Hiệp khuyến cáo.

Thực tế, nhiều phụ huynh vẫn nghĩ chỉ cần đo kính, đeo đúng số là đủ. Tuy nhiên, với trẻ đang trong độ tuổi phát triển, việc theo dõi định kỳ và duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát cận thị.

Bảo vệ đôi mắt cho trẻ không chỉ bắt đầu từ một chiếc kính đúng độ, mà còn từ việc phát hiện sớm, theo dõi thường xuyên và xây dựng lối sống khoa học mỗi ngày.