Can thiệp sớm - 'chìa khóa' bảo vệ sức khỏe tâm thần học sinh

Sự tương tác đa chiều góp phần tạo môi trường học tập tích cực. Ảnh: NAM BÌNH

Nguy cơ “trẻ hóa” các vấn đề tâm lý học đường

Tiến sĩ Lê Thị Lâm (Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng) cho biết các biểu hiện như lo âu, trầm cảm, căng thẳng hay rối loạn hành vi đang xuất hiện ngày càng sớm và phức tạp ở trẻ em, thanh thiếu niên. Không chỉ dừng ở những thay đổi cảm xúc thông thường, nhiều trường hợp đã chuyển sang trạng thái khủng hoảng tâm lý, có hành vi tiêu cực.

Thực tế tại các trường học cho thấy, các vụ việc liên quan đến ứng xử và bạo lực học đường vẫn diễn biến phức tạp. Đáng chú ý, xu hướng “trẻ hóa” đang ngày càng rõ, khi những hành vi bạo lực không còn giới hạn ở lứa tuổi lớn mà lan xuống bậc THCS, với tính chất ngày càng nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, áp lực từ học tập, gia đình và các mối quan hệ xã hội khiến không ít học sinh rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Theo các chuyên gia, những yếu tố này còn chịu tác động từ môi trường sống thay đổi nhanh, ảnh hưởng của công nghệ số và hệ lụy sau đại dịch Covid-19.

Một thách thức lớn hiện nay là nhiều vấn đề tâm lý ở học sinh khó nhận diện, dễ bị bỏ qua hoặc phát hiện muộn, làm gia tăng nguy cơ diễn biến nghiêm trọng hơn.

Các hoạt động ngoại khóa góp phần tạo môi trường học tập tích cực, hỗ trợ sức khỏe tinh thần học sinh. Ảnh: ĐVCC

Theo ông Trần Quốc Phong, Phó Trưởng phòng Giáo dục Trung học và Học sinh, sinh viên, Sở Giáo dục và Đào tạo, toàn thành phố hiện có hơn 1.184 cơ sở giáo dục với khoảng 675.000 học sinh, học viên. Quy mô lớn đòi hỏi công tác quản lý phải thích ứng linh hoạt, trong đó tư vấn tâm lý học đường ngày càng giữ vai trò quan trọng.

Thời gian qua, ngành giáo dục triển khai nhiều giải pháp như xây dựng kế hoạch tư vấn tâm lý, thí điểm bố trí giáo viên chuyên trách, tăng cường phối hợp liên ngành.

Tuy nhiên, công tác này vẫn gặp khó khăn do đội ngũ chủ yếu kiêm nhiệm, thiếu đào tạo chuyên sâu; cơ sở vật chất chưa đồng bộ; nhận thức của một bộ phận phụ huynh còn hạn chế.

Can thiệp sớm, tiếp cận đa chiều

Các chuyên gia thống nhất rằng, can thiệp sớm là giải pháp có ý nghĩa quyết định trong chăm sóc sức khỏe tâm thần học sinh. Việc phát hiện kịp thời những dấu hiệu bất ổn không chỉ giúp học sinh vượt qua khó khăn trước mắt mà còn hạn chế hệ lụy.

Nghiên cứu của nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Bích Hạnh (Khoa Tâm lý, Giáo dục và Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng) cho thấy, sau đại dịch, sức khỏe tâm thần học sinh đối mặt với khó khăn và khả năng thích ứng. Trong khi các vấn đề về hành vi, cảm xúc có xu hướng gia tăng, những giá trị tích cực như chia sẻ, hỗ trợ vẫn được duy trì.

Điều này cho thấy, bên cạnh những thách thức, học sinh vẫn có những nguồn lực nội tại cần được khơi dậy. Từ đó, các chuyên gia đề xuất cách tiếp cận toàn diện, kết hợp giữa hỗ trợ tâm lý và phát triển điểm mạnh, đặt học sinh trong mối quan hệ với gia đình, nhà trường và xã hội.

Các hoạt động của Phòng Nghiên cứu và Đánh giá tâm lý, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng góp phần cải thiện sức khỏe tâm thần học sinh. Ảnh: NAM BÌNH

Trong đó, công tác xã hội trường học được xác định là cầu nối quan trọng, giúp liên kết các nguồn lực hỗ trợ. Đồng thời, việc xây dựng môi trường sống lành mạnh, tăng cường không gian xanh, khuyến khích hoạt động ngoài trời, hạn chế phụ thuộc vào thiết bị điện tử cũng góp phần cải thiện sức khỏe tinh thần.

Ông Trần Quốc Phong cho biết ngành giáo dục thành phố tiếp tục kiện toàn đội ngũ chuyên trách, đầu tư cơ sở vật chất và tăng cường phối hợp các ngành liên quan như y tế, công an, văn hóa - thể thao, nhằm xây dựng môi trường học đường an toàn.

Cùng với đó, công tác truyền thông cần được đẩy mạnh để nâng cao nhận thức của phụ huynh và cộng đồng, tạo sự đồng hành trong chăm sóc sức khỏe tâm thần cho học sinh.

Thực tiễn cho thấy, chăm sóc sức khỏe tâm thần không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn gắn với chất lượng giáo dục và sự phát triển bền vững của xã hội. Việc chuyển từ “xử lý khi có vấn đề” sang “phòng ngừa từ sớm” đang trở thành xu hướng tất yếu.

Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và toàn xã hội, công tác chăm sóc sức khỏe tâm thần học sinh tại Đà Nẵng đang từng bước được củng cố, hướng tới mục tiêu xây dựng một thế hệ trẻ khỏe mạnh, tự tin và phát triển bền vững.

NAM BÌNH