Cảnh báo nguy cơ gian lận trong xuất khẩu sầu riêng

Đáng chú ý, qua công tác nắm tình hình và trao đổi với các cơ quan chức năng, Công an tỉnh phát hiện dấu hiệu mua bán giấy kiểm nghiệm, làm sai lệch kết quả kiểm nghiệm nhằm hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu. Một số trường hợp còn tự ý sử dụng mã số của doanh nghiệp khác khi chưa được sự đồng ý của chủ sở hữu để xuất khẩu hàng hóa không đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu, dẫn đến doanh nghiệp bị cảnh báo hoặc tạm dừng hoạt động xuất khẩu.

Một số đơn vị được nhắc đến trong báo cáo gồm Hợp tác xã sản xuất, kinh doanh, dịch vụ Nông nghiệp Đa Mi tại xã La Dạ, Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Phước Hoa tại xã Tân Hà và Công ty TNHH TS Food tại xã Hòa Bắc.

Bên cạnh đó, tình trạng môi giới, mua bán, cho thuê hoặc cho mượn mã số vùng trồng vẫn diễn biến phức tạp. Nhiều tổ chức, cá nhân sau khi được cấp mã số không trực tiếp sản xuất hoặc đóng gói mà thực hiện việc ủy quyền cho đơn vị khác sử dụng. Theo Công an tỉnh, thực trạng này gây khó khăn cho công tác quản lý, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng sản phẩm xuất khẩu.

Trong số các trường hợp được ghi nhận, Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Phước Hoa tại xã Tân Hà đã ủy quyền mã vùng trồng cho Công ty TNHH Thương mại Kim Bài tại An Giang và Công ty TNHH Hoàng Linh LS tại Lạng Sơn; Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Anh Thư tại Tiền Giang ủy quyền mã vùng trồng cho Công ty Cổ phần Đầu tư Sản xuất Lâm Hà của tỉnh Lâm Đồng.

Công an tỉnh Lâm Đồng ghi nhận nhiều dấu hiệu vi phạm liên quan đến quản lý, sử dụng mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói sầu riêng

Theo Công an tỉnh, sầu riêng hiện là một trong những ngành hàng nông sản chủ lực, có giá trị kinh tế cao và đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế địa phương. Năm 2026, diện tích sầu riêng toàn tỉnh dự kiến đạt khoảng 45.500 ha, sản lượng ước trên 310.000 tấn.

Để phục vụ xuất khẩu chính ngạch, đặc biệt là thị trường Trung Quốc, toàn tỉnh hiện có trên 340 mã số vùng trồng với tổng diện tích 13.297,79 ha, tương đương 29,2% diện tích sầu riêng; cùng với đó là 70 cơ sở đóng gói được cấp mã xuất khẩu.

Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh về diện tích sản xuất, số lượng mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói cũng kéo theo nhiều bất cập trong công tác quản lý. Một thực tế đáng lo ngại là đến tháng 4/2026, toàn tỉnh đã có 131 mã số vùng trồng và gần 130 cơ sở đóng gói thuộc nhiều ngành hàng xuất khẩu bị nước nhập khẩu tạm ngừng hoặc thu hồi do vi phạm quy định về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm.

Riêng trong giai đoạn 2024 - 2025, qua kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm xuất khẩu, các cơ quan chức năng đã phát hiện 17 mẫu sầu riêng nhiễm rệp sáp và 6 mẫu có hàm lượng Cadimi vượt ngưỡng hoặc cận ngưỡng cho phép.

Theo đánh giá của ngành chức năng, công tác quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói vẫn còn nhiều hạn chế. Tại một số vùng trồng, việc ghi chép nhật ký sản xuất còn mang tính hình thức, dữ liệu truy xuất nguồn gốc chưa bảo đảm tính chính xác và liên tục. Mối liên kết giữa các hộ dân trong cùng vùng trồng chưa chặt chẽ, dẫn đến nguy cơ vi phạm của một cá nhân có thể ảnh hưởng đến toàn bộ vùng trồng.

Trong khi đó, nguồn lực phục vụ hậu kiểm và giám sát sau cấp mã còn hạn chế, chưa theo kịp tốc độ gia tăng số lượng mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Công tác kiểm tra các đơn vị được ủy quyền sử dụng mã số cũng gặp nhiều khó khăn.

Đồng thời, vào thời điểm cao điểm thu hoạch, nguy cơ quá tải kiểm nghiệm có thể ảnh hưởng tiến độ xuất khẩu khi toàn tỉnh chỉ có 2 đơn vị được công nhận đủ điều kiện kiểm nghiệm Cadimi và chất Vàng O phục vụ xuất khẩu, phát sinh các hành vi gian lận liên quan đến hoạt động kiểm nghiệm.

Nếu không kịp thời chấn chỉnh các tồn tại việc tiêu thụ, xuất khẩu sầu riêng trên địa bàn tỉnh sẽ bị ảnh hưởng

Từ góc độ an ninh kinh tế, Công an tỉnh cho rằng công tác quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói hiện không còn là vấn đề riêng của ngành nông nghiệp mà đã tác động trực tiếp đến môi trường sản xuất, kinh doanh và hoạt động xuất khẩu của địa phương.

Hiện nay, hơn 85% sản lượng sầu riêng xuất khẩu của tỉnh phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc. Trong bối cảnh các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm ngày càng được siết chặt, nếu không kịp thời chấn chỉnh các tồn tại, nguy cơ bị cảnh báo, đình chỉ hoặc thu hồi hàng loạt mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói hoàn toàn có thể xảy ra, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người dân, doanh nghiệp và thương hiệu sầu riêng Lâm Đồng.

Trước thực trạng trên, Công an tỉnh kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tăng cường quản lý hoạt động sản xuất, thu mua, sơ chế, đóng gói và xuất khẩu sầu riêng. Trong đó, tập trung kiểm tra, giám sát việc sử dụng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; đẩy mạnh hậu kiểm, kiểm soát chất lượng sản phẩm xuất khẩu và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Đồng thời, các lực lượng chức năng cần tăng cường quản lý hoạt động thu mua, môi giới nông sản; chủ động phát hiện, ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại, đầu cơ, ép giá, lừa đảo trong giao dịch và ký kết hợp đồng thu mua, góp phần bảo đảm môi trường ổn định cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển bền vững ngành hàng sầu riêng trên địa bàn tỉnh.