Cao Bằng tăng cường phòng, chống tác hại thuốc lá tại cơ sở y tế, trường học
Năm 2026, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá ở tỉnh Cao Bằng được triển khai lan tỏa rộng rãi trong cộng đồng, trong đó chú trọng tăng cường đẩy mạnh truyền thông, tư vấn tại cơ sở y tế, trường học, hướng tới xây dựng trường học, cơ sở y tế, bệnh viện không khói thuốc.
Buổi sinh hoạt ngoại khóa chuyên đề "Môi trường trường học không khói thuốc". Ảnh: Sở Y tế tỉnh Cao Bằng
Hiện nay, thuốc lá điện tử đang trở thành mối nguy đáng lo ngại đối với thanh thiếu niên. Các em dễ dàng mua bán các sản phẩm thuốc lá qua mạng, cửa hàng kinh doanh nhỏ lẻ, quầy bán đồ ăn-uống.
Để ngăn chặn tình trạng các loại thuốc lá thế hệ mới (thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng) đang đi vào môi trường học đường, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức nhiều buổi truyền thông phòng, chống tác hại của thuốc lá trực tiếp tại các trường học trên địa bàn. Trong các buổi sinh hoạt dưới cờ và các tiết học ngoại khóa, thông qua trao đổi của các nhà chuyên môn, các em học sinh được nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe, đặc biệt là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, góp phần thay đổi hành vi của các em học sinh “nói không với thuốc lá”, xây dựng lối sống lành mạnh, để bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng. Thông qua các buổi truyền thông, tư vấn, các em học sinh đã hiểu sâu hơn, đầy đủ hơn kiến thức, kỹ năng về phòng, chống tác hại của thuốc lá và trở thành những tuyên truyền viên tích cực trong tư vấn, vận động thanh thiếu niên hưởng ứng các hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá và sự cần thiết của việc thực hiện xây dựng môi trường học đường không khói thuốc.
Thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử đều là các sản phẩm có chứa nicotine gây nghiện và nhiều hóa chất độc hại ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ tim mạch, thần kinh, sự phát triển não bộ của lứa tuổi học sinh.
Nhiều nghiên cứu đã chứng minh khói thuốc lá chứa hơn 7.000 chất hóa học, trong đó 69 chất có khả năng gây ung thư. Người hút thuốc đối diện nhiều nguy cơ bệnh tật: viêm phổi, ung thư phổi, ung thư miệng, đột quỵ, nhồi máu cơ tim… Nicotine trong thuốc lá gây nghiện mạnh, khiến người hút dù biết có hại nhưng vẫn khó từ bỏ. Người hít khói thuốc thụ động chịu những hậu quả không kém người hút thuốc lá trực tiếp.
Theo thống kê, thuốc lá gây ra khoảng 103.000 ca tử vong mỗi năm, trong đó có hơn 84.500 trường hợp tử vong do hút thuốc chủ động và gần 18.800 trường hợp tử vong do hút thuốc thụ động.
Không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thuốc lá còn gây thiệt hại kinh tế khoảng 108.700 tỷ đồng mỗi năm, tương đương 1,14% GDP. Chi phí này bao gồm chi phí khám chữa bệnh, mất năng suất lao động và những tổn thất kinh tế - xã hội khác liên quan đến các bệnh do thuốc lá gây ra.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cao Bằng tập huấn kỹ năng nhận diện và phòng, chống thuốc lá thế hệ mới cho đội ngũ giáo viên các trường học trên địa bàn. Ảnh: Sở Y tế tỉnh Cao Bằng
Bên cạnh đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã tổ chức nhiều lớp tập huấn kỹ năng truyền thông phòng, chống tác hại thuốc lá cho đội ngũ giáo viên, cán bộ y tế trường học; trang bị các bộ tài liệu chuẩn, pa-nô, áp phích cho các cơ sở giáo dục; giúp đội ngũ giáo viên, cán bộ y tế trường học có thêm kỹ năng nhận diện các loại thuốc lá thế hệ mới, đặc biệt là thuốc lá điện tử, thường được thiết kế ngụy trang tinh vi dưới hình dáng bút viết, USB hay đồ chơi..., từ đó kịp thời phát hiện, răn đe, giáo dục, thuyết phục các em học sinh từ bỏ hành vi hút thuốc lá. Mỗi giáo viên, cán bộ y tế trường học trở thành những tuyên truyền viên thường xuyên lan tỏa nhiều hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá tại trường học và cộng đồng.
Nhờ triển khai thực hiện nhiều việc làm thiết thực, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá của tỉnh tại các cơ sở giáo dục đang từng bước phát huy hiệu quả, các trường học thực hiện quy định cấm hút thuốc trong khuôn viên nhà trường, xây dựng trường học không khói thuốc, đảm bảo môi trường học tập an toàn cho các em học sinh.
Đến thời điểm này, toàn bộ 627 cơ sở giáo dục trên địa bàn toàn tỉnh đã triển khai tăng cường công tác phòng, chống tác hại thuốc lá, đẩy mạnh xây dựng và thực hiện mô hình trường học không khói thuốc, đảm bảo môi trường học tập trong lành, an toàn.
Nhằm xây dựng môi trường học đường không khói thuốc, các cơ sở giáo dục triển khai các hoạt động:
Tổ chức tuyên truyền chuyên đề "Môi trường trường học không khói thuốc" trong giờ chào cờ, sinh hoạt lớp.
Treo pano, khẩu hiệu trực quan tại khuôn viên trường học.
Đưa nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá vào tiết giáo dục kỹ năng sống.
Phát động phong trào "Trường học nói không với thuốc lá", học sinh ký cam kết thực hiện.
Đoàn - Đội tổ chức cuộc thi tìm hiểu tác hạicủa thuốc lá, thiết kế poster, video tuyên truyền.
Xử lý nghiêm trường hợp vi phạm quy định hút thuốc trong trường học.
Giáo viên, nhân viên gương mẫu, tuyệt đối không hút thuốc trong khuôn viên trường học.
Đưa tiêu chí phòng, chống tác hại của thuốc lá vào đánh giá thi đua cuối năm học.
Hướng dẫn học sinh kỹ năng từ chối lời mời rủ rê sử dụng thuốc lá.
Kết hợp cùng với tuyên truyền, các cơ sở giáo dục tổ chức các buổi trao đổi, tọa đàm, tạo môi trường để học sinh được tham gia thảo luận, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm tự bảo vệ bản thân tránh xa với việc sử dụng thuốc lá.
Với việc triển khai đồng bộ nhiều hoạt động, công tác phòng chống tác hại của thuốc lá tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn toàn tỉnh đã có những chuyển biến tích cực. Trước đây, không ít em học sinh có suy nghĩ khói thuốc lá điện tử có mùi hương thơm, ít độc hại, nên hút để thể hiện bản thân; nhưng sau khi tham dự các buổi tuyên truyền tại tiết học ngoại khóa về tác hại của thuốc lá, các em đã hiểu rõ hơn những hệ lụy của việc sử dụng thuốc lá đối với sức khỏe và kiên quyết nói không với thuốc lá, tích cực hơn trong công tác tuyên truyền phòng, chống tác hại của thuốc lá tại trường học, cộng đồng.
Để xây dựng môi trường học đường an toàn và không khói thuốc một cách bền vững, cần sự nỗ lực của các ngành Y tế, Giáo dục và Đào tạo, sự vào cuộc quyết liệt hơn nữa của các ban, ngành, đoàn thể, chính quyền địa phương trong việc quản lý chặt chẽ thị trường, kết hợp cùng với sự quan tâm, giám sát của các bậc phụ huynh đối với các em học sinh.
Gia đình cần quan tâm, đồng hành và thường xuyên trò chuyện với con em mình để kịp thời định hướng, giúp các em tránh xa thuốc lá và các chất gây nghiện.
Theo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, các cơ sở y tế là địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn, bao gồm tất cả các phòng khám chữa bệnh và toàn bộ khuôn viên. Đây không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là trách nhiệm xã hội của ngành y tế trong bảo vệ sức khỏe người bệnh, nhân viên y tế và cộng đồng.
Các chuyên gia cho rằng, cơ sở y tế có vị trí đặc biệt trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá bởi đây là nơi người dân đặt niềm tin cao nhất vào các khuyến cáo sức khỏe. Một lời khuyên từ cán bộ y tế có thể làm tăng khả năng cai thuốc lá lên khoảng 1,7 lần so với trường hợp không được tư vấn.
Cơ sở y tế đẩy mạnh công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa tỉnh Cao Bằng
Tại các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá được thực hiện thường xuyên với nhiều hoạt động tuyên truyền sâu rộng trong cán bộ, nhân viên y tế và cộng đồng về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe, khói thuốc ảnh hưởng nghiêm trọng đến tim mạch, hô hấp và sức khỏe lâu dài.
Công tác truyền thông phòng, chống tác hại của thuốc lá được các cơ sở y tế tổ chức với nhiều hoạt động: Tuyên truyền qua hệ thống bảng tin, pano, khẩu hiệu, website và mạng xã hội của đơn vị; Phổ biến Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đến toàn thể viên chức, người lao động và người dân đến khám, chữa bệnh; Tăng cường kiểm tra, nhắc nhở việc cấm hút thuốc lá trong khuôn viên cơ sở y tế, thực hiện môi trường làm việc không khói thuốc; Lồng ghép nội dung truyền thông vào các cuộc họp, sinh hoạt chuyên môn, hướng dẫn bệnh nhân áp dụng quy trình cai nghiện để từ bỏ thuốc lá thành công; Thông tin tuyên truyền phòng, chống tác hại của thuốc lá được các cơ sở y tế cập nhật liên tục trên trang website, cổng thông tin của đơn vị.
Việc đẩy mạnh công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá ở Cao Bằng đã và đang được triển khai trên diện rộng tại các cơ sở y tế, trường học, góp phần quan trọng trong xây dựng môi trường sống, học tập, làm việc trong lành, an toàn vì sức khỏe cộng đồng./.
