Cấp thiết tu bổ hệ thống tường Hoàng thành Huế

Việc tu bổ và bảo tồn tổng thể tường thành là vấn đề cấp thiết và đang được đơn vị quản lý di tích xây dựng kế hoạch triển khai.

Đoạn tường Hoàng thành mặt Đông (giáp với đường Đoàn Thị Điểm) có nhiều vị trí xuống cấp phải chống đỡ bằng khung thép

Nếu không được tu bổ kịp thời…

Mặt bằng của Hoàng thành Huế có hình chữ nhật, được bao bọc bởi hệ thống tường thành cao hơn 4m, mỗi mặt dài từ hơn 600 đến 620m, tường dày hơn 1m. Từ thời vua Gia Long, tường Hoàng thành được xây dựng nhưng đến thời vua Minh Mạng mới hoàn thiện. Cùng với tường thành để bảo vệ khu vực Hoàng cung, phía mặt ngoài tường được bao bọc bởi hệ thống hồ ngoại Kim Thủy. Hai bên bờ hào đều được kè bằng đá núi, trên kè có xây lan can cao gần 0,9m.

Từ khi được xây dựng, gần như hệ thống tường Hoàng thành Huế chưa được tu bổ tổng thể. Cùng với ảnh hưởng của thời gian, những biến động lịch sử và thiên tai khắc nghiệt, hệ thống tường thành đã và đang bị xuống cấp nghiêm trọng; cùng với đó, hệ thống hồ ngoại Kim Thủy cũng bị sạt lở và gây nguy hại đến cảnh quan, cấu trúc chung của di tích. Gần đây nhất là đợt mưa lũ lịch sử cuối tháng 10 đến đầu tháng 11.2025, một đoạn tường Hoàng thành xuống cấp đã bị áp lực nước xô đẩy gây đổ sập. Đến nay, đoạn tường này đã được khắc phục, tu bổ khẩn cấp, song nguy cơ ở nhiều vị trí tường thành luôn hiện hữu.

Theo Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, hệ thống tường thành là bộ phận cấu thành quan trọng của Hoàng thành Huế, có chức năng bảo vệ các công trình kiến trúc bên trong, đồng thời phản ánh trình độ quy hoạch, kỹ thuật xây dựng và nghệ thuật kiến trúc quân sự dưới triều Nguyễn.

Qua thời gian, dưới tác động của điều kiện tự nhiên và biến đổi khí hậu, nhiều đoạn tường đã xuất hiện hiện tượng nứt, nghiêng, lún, bong tróc lớp vữa, xói lở chân tường và suy giảm khả năng chịu lực. Nếu không được tu bổ kịp thời, các hư hỏng này sẽ tiếp tục phát triển, làm gia tăng nguy cơ mất an toàn cho di tích và ảnh hưởng đến giá trị của toàn bộ quần thể.

Một số vị trí tường Hoàng thành đã bị “bay” mũ tường, gạch bị mất liên kết, nguy cơ sụt và đổ

Một vị trí tường Hoàng thành Huế bị xô lệch, nghiêng lún được gia cố chống đỡ bằng khung thép

Tránh tình trạng “mới hóa” di tích

Mới đây, Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế đã đưa dự án tu bổ tường Hoàng thành vào danh mục các dự án cần đầu tư trùng tu trong giai đoạn 2026- 2030 để trình UBND TP Huế xem xét. Đại diện Ban Quản lý dự án di tích Cố đô Huế cho biết, dự án “Bảo quản, tu bổ, phục hồi tường Hoàng thành và kè đá hồ ngoại Kim Thủy xung quanh Đại Nội” có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 80 tỉ đồng và lên kế hoạch triển khai trong giai đoạn 2026-2028.

Hiện nay, Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế đang triển khai lập Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án, trong đó, quy mô đầu tư dự kiến gồm các hạng mục như: Tu bổ, phục hồi tường Hoàng thành với tổng chu vi Hoàng thành khoảng 2.400m; tu bổ, phục hồi, tôn tạo các đoạn tường và lan can kè đá ngoại Kim Thủy bị hư hỏng với tổng chiều dài khoảng 5.700m.

Theo ghi nhận của phóng viên Văn Hóa, hiện nay hệ thống tường Hoàng thành Huế bị xuống cấp, xô lệch, nghiêng, sụt lún ở nhiều vị trí, tập trung ở mặt Bắc (tiếp giáp đường Đặng Thái Thân) và mặt Đông (tiếp giáp đường Đoàn Thị Điểm). Nhiều đoạn tường đã bị hư hỏng phần mũ thành, hệ thống gạch đã mất liên kết nên nguy cơ sạt, đổ rất cao. Vừa qua, cùng với việc triển khai tu bổ khẩn cấp đoạn 15m tường Hoàng thành bị đổ sập, Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cũng đã thực hiện việc gia cố, chống đỡ ở các vị trí nguy cơ bằng hệ thống khung thép.

Lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho biết, màu nguyên gốc của tường Hoàng thành Huế là màu vàng, tuy nhiên trải qua thời gian dài, hệ thống tường đã có sự thay đổi nhiều về màu sắc. Sau khi tu bổ đoạn tường khẩn cấp vừa qua, đơn vị đã chọn kỹ thuật pha màu tro để làm hài hòa tổng thể công trình.

Tuy nhiên, để tu bổ tổng thể tường Hoàng thành Huế, Trung tâm sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng hơn dựa trên các tư liệu lịch sử, kỹ thuật tu bổ cũng như lấy ý kiến tham vấn của các đơn vị, nhà nghiên cứu. Để tránh tình trạng “mới hóa” di tích, một số chuyên gia cho rằng, ngay từ trước khi triển khai dự án, chủ đầu tư và đơn vị tư vấn cần nghiên cứu kỹ về vật liệu, tỷ lệ vữa, kỹ thuật trộn màu, phương pháp thi công… để đảm bảo sự “chuyển tiếp” hài hòa và tương thích của hệ thống tường thành.

Theo Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, việc tu bổ tổng thể tường Hoàng thành và kè đá hồ ngoại Kim Thủy xung quanh Đại Nội sẽ góp phần phục hồi không gian kiến trúc, cảnh quan lịch sử của Kinh thành Huế, nâng cao chất lượng trải nghiệm của du khách, phục vụ nghiên cứu, giáo dục và quảng bá các giá trị văn hóa của Quần thể Di tích Cố đô Huế.