CEO 9x bỏ Mỹ về Trung Quốc, đứng sau siêu AI khiến phương Tây chao đảo
Mô hình AI Kimi K3 của startup Trung Quốc Moonshot AI do Yang Zhilin sáng lập, đang thu hút sự chú ý tại Mỹ nhờ sức mạnh ngang ngửa ChatGPT với chi phí cực rẻ.
Bên cạnh những tỷ phú công nghệ Mỹ như Elon Musk, Sam Altman hay Dario Amodei, một nhà sáng lập khác đang tạo ra làn sóng mới trong ngành trí tuệ nhân tạo (AI).
Đó là Yang Zhilin, nhà nghiên cứu kiêm doanh nhân 34 tuổi đứng sau startup Moonshot AI (Trung Quốc). Mô hình AI mở (open-weight) Kimi K3 của công ty này vừa thu hút sự chú ý lớn từ Thung lũng Silicon trong tuần qua.
Kimi K3 là mô hình mở mới nhất từ Trung Quốc. Năng lực lập trình và xử lý tác vụ tự động (agentic) của hệ thống sánh ngang các nền tảng hàng đầu của Mỹ từ OpenAI hay Anthropic, nhưng với chi phí thấp hơn nhiều. Đây được xem là cột mốc mới của Bắc Kinh trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.
Yang Zhilin, nhà sáng lập startup Moonshot AI của Trung Quốc. Ảnh: YouTube
Yang Zhilin là ai?
Sinh năm 1992 tại Quảng Đông, Trung Quốc, Yang từng theo học Đại học Thanh Hoa trước khi lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Carnegie Mellon (Mỹ). Tại đây, anh là học trò của các chuyên gia AI hàng đầu như Ruslan Salakhutdinov và William Cohen.
"Cậu ấy thực sự xuất chúng", Giáo sư Salakhutdinov nhận xét trên mạng xã hội X. Ông cho biết thêm, sau khi tốt nghiệp, Yang được nhiều tập đoàn công nghệ lớn săn đón nhưng luôn quyết tâm tự khởi nghiệp.
Trong thời gian ở Mỹ, Yang từng thực tập tại Google Brain và Meta. Anh cũng là đồng tác giả của nhiều bài nghiên cứu, từ chủ đề về giới hạn xử lý ngữ cảnh của mô hình ngôn ngữ đến các mẹo tinh chỉnh câu lệnh.
Trước khi thành lập Moonshot AI, Yang trở về Trung Quốc và đóng góp vào nhiều dự án AI quy mô lớn, bao gồm mô hình PanGu của Huawei hay Wu Dao của Viện Trí tuệ Nhân tạo Bắc Kinh. Anh cũng đồng sáng lập Recurrent AI, một startup dùng hệ thống AI phân tích hội thoại bán hàng để giúp doanh nghiệp tăng hiệu suất.
Một trong những nguyên tắc cốt lõi của Yang khi phát triển AI là tập trung vào quy mô.
"Nếu có thể giải quyết vấn đề bằng cách mở rộng quy mô, đừng cố tìm thuật toán mới. Giá trị của thuật toán mới là giúp việc mở rộng quy mô hiệu quả hơn", anh chia sẻ trên LinkedIn.
Yang thành lập Moonshot AI đầu năm 2023. Đội ngũ của startup này từng phát triển nhiều công nghệ AI nổi bật như Transformer-XL, RoPE, Group Normalization, ShuffleNet, MuonClip và Mooncake.
Điểm nhấn đầu tiên của Moonshot AI là mô hình nền tảng Kimi K2 với cửa sổ ngữ cảnh cực lớn - lên tới 1 nghìn tỷ tham số - giúp xử lý các văn bản dài. Công ty cũng phát triển trợ lý ảo Kimi và mở rộng sang mảng lập trình, nghiên cứu và AI Agent, thu hút nguồn vốn đầu tư từ Alibaba, Tencent cùng nhiều tổ chức tài chính lớn của Trung Quốc.
Sự xuất hiện của Kimi K3 chính thức đưa Moonshot AI và nhà sáng lập ra sân chơi toàn cầu.
Trên X, CEO Vercel Guillermo Rauch nhận định Kimi K3 đánh dấu "lần đầu tiên một mô hình mở vượt qua tất cả các mô hình độc quyền trong bài kiểm tra năng lực lập trình web toàn diện".
Lý do rời nước Mỹ
Sau màn ra mắt của Kimi K3 tuần qua, nhiều nhân vật tầm cỡ trong giới công nghệ tỏ ra tiếc nuối khi Yang không ở lại làm việc cho các phòng thí nghiệm Mỹ. Tỷ phú đầu tư Vinod Khosla cho rằng nguyên nhân đến từ chính sách nhập cư khắt khe của chính phủ.
"Vấn đề lớn hơn là chúng ta đang xua đuổi những nhân tài xuất chúng từ các quốc gia khác bằng chính sách nhập cư của mình", ông Khosla bình luận sau thành công của Kimi K3.
Chính quyền Mỹ đang siết chặt quy định nhập cư, bao gồm cả visa du học sinh. Năm 2025, chính phủ đề xuất mức phí 100.000 USD (hơn 2,5 tỷ đồng) đối với các nhà tuyển dụng bảo lãnh hồ sơ H-1B mới cho lao động nước ngoài. Quy định này sau đó bị một thẩm phán liên bang đình chỉ và vẫn đang trong quá trình kiện tụng.
Trong tuần qua, chính phủ tiếp tục đưa ra quy định mới giới hạn thời gian lưu trú ban đầu đối với người mang visa du học.
Tuy nhiên, Giáo sư Salakhutdinov cho biết dù quá trình nhập cư tại Mỹ có thể gây áp lực và bấp bênh, Yang luôn kiên định với mục tiêu trở về Trung Quốc lập nghiệp.
"Tôi nhớ cậu ấy từng nói, nếu không ít nhất một lần thử tự mở công ty, cậu ấy sẽ hối hận suốt đời. Tôi tôn trọng quyết định đó và cậu ấy đã đúng", ông Salakhutdinov kể lại.
(Theo Insider)
Tin nóng
Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 21/7/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước:
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã ban hành Thông tư số 34/2026/TT-NHNN hướng dẫn về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài, thay thế Thông tư số 12/2016/TT-NHNN sau gần 10 năm áp dụng. Thông tư gồm 38 điều, được xây dựng nhằm đồng bộ với Luật Đầu tư năm 2025 và Nghị định số 103/2026/NĐ-CP của Chính phủ, đồng thời cập nhật các quy định về quản lý dòng vốn, thủ tục đăng ký giao dịch ngoại hối và trách nhiệm của các bên liên quan. Thông tư có hiệu lực từ ngày 31/7/2026.
Ngày 23/7/2026, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Chương trình Đối tác chuyển dịch năng lượng Đông Nam Á (ETP), Văn phòng dịch vụ dự án Liên Hợp Quốc (UNOPS) và Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam sẽ tổ chức Tọa đàm 'Thúc đẩy hợp tác trao đổi quốc tế tín chỉ carbon hướng tới thực hiện cam kết giảm phát thải của quốc gia và doanh nghiệp'...
VN-Index giảm 12,95 điểm trong phiên 21/7 khi áp lực bán gia tăng mạnh về cuối phiên, nhóm năng lượng, công nghệ suy yếu trong khi khối ngoại bất ngờ mua ròng 68 tỷ đồng.
Thứ trưởng Tài chính kiêm phụ trách quan hệ kinh tế quốc tế Argentina Pablo Quirno cho biết, Việt Nam là một trong những thị trường ưu tiên trong chiến lược mở rộng xuất khẩu nông sản của nước này.
Theo ngân hàng Standard Chartered, các yếu tố tạo nên tăng trưởng của Việt Nam gồm ngành chế biến, chế tạo tăng trưởng tốt; khu vực dịch vụ tiếp tục mở rộng, hoạt động đầu tư duy trì tích cực.
Tin mới
VN-Index tiếp đà giảm với lực bán hướng đến nhóm cổ phiếu bất động sản, dầu khí, trong khi một số mã ngân hàng, chứng khoán đã phục hồi.
Với quan điểm lấy người dân, doanh nghiệp là trung tâm và chủ thể, đồng thời, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong quản trị hành chính, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật, Luật Chăn nuôi, Luật Đê điều, Luật Địa chất và Khoáng sản, Luật Khí tượng thủy văn, Luật Tài nguyên nước, Luật Thú y, Luật Thủy lợi, Luật Thủy sản và Luật trồng trọt tập trung đẩy mạnh phân cấp thủ tục hành chính cho địa phương và cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong 10 lĩnh vực về nông nghiệp và môi trường.
Hơn 640 triệu cổ phiếu của Ngân hàng TMCP Bản Việt (BVB) chính thức được đưa vào giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) từ ngày 21/7, với giá tham chiếu 13.100 đồng/cổ phiếu.
Dù đang nắm giữ khối tài sản khổng lồ lên tới 4,5 triệu tỷ đồng, nhưng khu vực doanh nghiệp Nhà nước vẫn đang loay hoay trong vòng xoáy tái cơ cấu với những nút thắt về thể chế và tâm lý 'ngại trách nhiệm'.
Thị trường trang sức xa xỉ đang trải qua những ngày biến động chưa từng thấy khi hàng loạt cửa hàng lớn nhỏ đồng loạt đóng cửa hoặc tạm dừng dịch vụ thu đổi. Ngay cả 'ông lớn' trong ngành là Công ty vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) cũng đã phải chính thức áp dụng các biện pháp quản trị thanh khoản khẩn cấp trước làn sóng người dân đổ xô đi bán lại kim cương.
Với hoạt động khai thác cảng và vận tải biển tiếp tục duy trì ổn định, VIMC sẽ tăng cường triển khai các chính sách linh hoạt về giá để mở rộng thị trường mới, đa dạng hóa nguồn hàng, tuyến mới.
Sáng 21/7, Ban đại diện Hội đồng quản trị Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh tổ chức hội nghị sơ kết nhiệm vụ 6 tháng đầu năm và triển khai phương hướng, nhiệm vụ những tháng cuối năm. Đồng chí Ngô Hạnh Phúc - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Trưởng Ban đại diện Hội đồng quản trị Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh, chủ trì hội nghị.
6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản đạt 5,77 tỷ USD, tăng 12,7% so với cùng kỳ. Trung Quốc tiếp tục là thị trường tăng trưởng mạnh nhất, trong khi mục tiêu vượt 11 tỷ USD cả năm vẫn đối mặt nhiều thách thức từ chi phí logistics và rào cản thương mại.