Cha con người Mnông ở Đắk Lắk nỗ lực lan tỏa, giữ văn hóa buôn làng
Thông qua những video kể chuyện buôn làng, món ăn, phong tục truyền thống, cha con người Mnông ở Đắk Lắk cố gắng gìn giữ, góp phần lan tỏa văn hóa dân tộc đến cộng đồng.
Kế hoạch số 358/KH-UBND ngày 17/8 của UBND tỉnh Đắk Lắk về triển khai Nghị định số 269/2026/NĐ-CP của Chính phủ xác định việc bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số cần gắn với vai trò chủ thể của cộng đồng, ứng dụng công nghệ và phát triển du lịch cộng đồng, tạo sinh kế bền vững.
Trong đó, tỉnh chú trọng tư liệu hóa, số hóa các giá trị văn hóa, xây dựng sản phẩm truyền thông trên nền tảng số để giới thiệu, quảng bá; đồng thời khuyến khích cộng đồng thực hành, trao truyền văn hóa và phát triển các sản phẩm du lịch từ ẩm thực, nghề thủ công, tri thức dân gian, phong tục truyền thống.
Những định hướng này được thể hiện qua nỗ lực của chính quyền và người dân, trong đó có cha con ông Y Wang Bing (SN 1964) và Y Lâm Đăng Bing (SN 1992, xã Liên Sơn Lắk, Đắk Lắk).
Kể chuyện buôn làng
Là người Mnông, ông Y Wang và Y Lâm Đăng đã sử dụng những đoạn phim ngắn của mình để đưa văn hóa dân tộc mình đến gần hơn với công chúng trên các nền tảng số.
Ngoài ra, Y Lâm Đăng còn xây dựng không gian lưu trú, tổ chức các hoạt động trải nghiệm như dệt thổ cẩm, tạc tượng, biểu diễn cồng chiêng, qua đó giới thiệu những nét văn hóa truyền thống đến du khách và tìm hướng gắn việc gìn giữ bản sắc với phát triển du lịch cộng đồng.

Anh Y Lâm Đăng và ông Y Wang trong lần chuẩn bị thực hiện các cảnh quay giới thiệu món ăn đặc sản của địa phương. Ảnh: Thanh Hà
Y Lâm Đăng có niềm đam mê điện ảnh từ nhỏ. Năm 2013, khi còn đang là sinh viên Trường Đại học Tây Nguyên, anh sử dụng chiếc máy ảnh du lịch của mình để thực hiện một bộ phim ngắn.
Dù chưa được đào tạo chuyên nghiệp, tác phẩm phim do anh thực hiện bất ngờ đoạt giải Nhất cuộc thi “Tôi yêu nước sạch”. Thành công này khiến Y Lâm Đăng quyết tâm theo đuổi đam mê từ thuở nhỏ của mình.
Anh dừng việc học tại đại học, đến TPHCM theo học lớp quay, dựng phim. Tại đây, Y Lâm Đăng trải qua nhiều công việc như: phụ máy, chỉnh ánh sáng… rồi bắt đầu thực hiện một số sản phẩm riêng để tích lũy kinh nghiệm.
Trong khi đó, ông Y Wang từng có khoảng 30 năm làm công tác địa chính. Sau khi nghỉ hưu, ông tiếp tục tham gia các hoạt động cộng đồng ở thôn, buôn. Những năm tháng gắn bó với cơ sở giúp ông tích lũy nhiều trải nghiệm, hiểu biết về phong tục, cách ứng xử và đời sống của bà con đồng bào Mnông.

Trong không gian gia đình, những ché rượu cần, bộ cồng chiêng cùng các vật dụng như xà gạc, dao, mác, nỏ... luôn được ông Y Wang gìn giữ cẩn thận. Ảnh: Thanh Hà
Năm 2020, Y Lâm Đăng quyết định trở về quê hương làm phim, phát triển du lịch. Anh chia sẻ: “Sau những chuyến đi, tôi thấy quê hương có nhiều giá trị văn hóa, cảnh quan đẹp đáng được giới thiệu.
Tôi quyết định thực hiện các cảnh quay, đoạn phim giới thiệu văn hóa đặc trưng của dân tộc, quê hương đến cộng đồng. Trên hành trình này, tôi được bố tham gia, hỗ trợ.”.
Ẩm thực là một trong những chủ đề được Y Lâm Đăng và ông Y Wang ưu tiên giới thiệu. Những video về món cà đắng da trâu, cá nướng, cà chua da bò, măng chua lá bép, canh măng núi lửa… luôn thu hút đông đảo người xem.
Giới thiệu nét văn hóa truyền thống đến du khách
Y Lâm Đăng cũng dành nhiều thời gian thực hiện các video chia sẻ phong tục, tập quán và đời sống văn hóa của người Mnông như: nhà sàn truyền thống, văn hóa cồng chiêng, các lễ hội và tri thức bản địa đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ…
Đáng chú ý, anh còn khai thác những câu chuyện về phong tục, cách ứng xử và hòa giải mâu thuẫn trong cộng đồng.
Từ những vụ việc thực tế mà ông Y Wang từng tham gia giải quyết, hai cha con chia sẻ cách người dân nhìn nhận, xử lý các vấn đề phát sinh trong buôn làng, đồng thời lồng ghép kiến thức pháp luật để bà con hiểu và áp dụng.

Trong các video, ông Y Wang luôn khéo léo lồng ghép, giới thiệu những nét đẹp văn hóa của dân tộc mình. Ảnh: Thanh Hà
Trong các video, ông Y Wang và Y Lâm Đăng khéo léo lồng ghép những câu chuyện văn hóa của dân tộc Mnông bằng lối diễn xuất tự nhiên, hóm hỉnh. Nhờ vậy, những câu chuyện văn hóa được cha con ông truyền tải trong video không khô cứng, nặng tính giới thiệu.
Những năm trở lại đây, Y Lâm Đăng còn tìm cách đưa những giá trị văn hóa được giới thiệu trên mạng xã hội đến gần du khách hơn thông qua hoạt động du lịch tại quê nhà. Anh xây dựng nhà sàn phục vụ lưu trú, giới thiệu các trải nghiệm gắn với văn hóa địa phương như: dệt thổ cẩm, tạc tượng và thưởng thức biểu diễn cồng chiêng…
“Tôi mong muốn việc giới thiệu văn hóa không chỉ dừng ở những hình ảnh đẹp hay lời kể trên mạng xã hội. Quan trọng hơn, du khách cần có cơ hội trực tiếp thưởng thức món ăn, tìm hiểu phong tục, gặp gỡ người dân và cảm nhận nhịp sống ở buôn làng.
Từ những video được thực hiện trong căn bếp, tôi muốn câu chuyện về văn hóa Mnông có thể tiếp tục được nối dài qua một bữa ăn, một đêm lưu trú trong nhà sàn hay trải nghiệm bên tiếng cồng chiêng”, anh chia sẻ.

Ông Y Wang giới thiệu tấm da trâu, một trong những nguyên liệu tạo nên món cà đắng da trâu nổi tiếng. Ảnh: Thanh Hà
Ông Nguyễn Anh Vũ, Chủ tịch UBND xã Liên Sơn Lắk cho biết, các video của ông Y Wang Bing và Y Lâm Đăng góp phần giới thiệu ẩm thực, con người và đời sống văn hóa địa phương đến đông đảo người xem.
Do đó, chính quyền xã khuyến khích, tạo điều kiện để những nhân tố như cha con Y Lâm Đăng tiếp tục sáng tạo, tham gia quảng bá văn hóa và du lịch quê hương.


