Chàng trai bạch tạng xây kênh triệu lượt xem, kết nối cộng đồng

Đi qua định kiến bằng tri thức

Tuổi thơ của Thạch Trần Bạch Long (SN 1997, quê Vĩnh Long) gắn với vùng quê còn nhiều khó khăn, với những ngày cùng mẹ nấu cháo heo để mưu sinh. Trong ký ức của Long, những năm tháng ấy có công việc thường ngày của gia đình, có trường lớp và có cả nỗi lo mà một đứa trẻ chưa biết gọi thành tên: lớn lên với ngoại hình khác biệt, đôi mắt nhìn kém, rồi mình sẽ sống thế nào?

Long mắc chứng bạch tạng do di truyền, làn da nhạy cảm với ánh sáng và thị lực chỉ khoảng 1/10 so với người bình thường. Thời điểm đó, thông tin về bạch tạng còn ít, những câu chuyện về người bạch tạng học tập, làm nghề hay sống tự lập cũng hiếm gặp. Nỗi lo về tương lai vì thế hiện diện trong suy nghĩ của Long cũng như cha mẹ và những người thân trong gia đình.

ThS. Thạch Trần Bạch Long, sinh năm 1997, giảng viên thỉnh giảng tại Viện Ứng dụng khoa học tâm lý giáo dục.

Khoảng 3 tuổi, Long bắt đầu nhận ra mình khác những đứa trẻ xung quanh. Mái tóc trắng, làn da trắng khiến cậu bé sớm cảm nhận những ánh mắt tò mò cùng lời xì xầm của người lớn. Quá nhỏ để hiểu đầy đủ bạch tạng là gì, Long chỉ nghĩ mình phải ngoan ngoãn hơn để ông bà, cha mẹ bớt áp lực.

Khác biệt trở nên rõ ràng hơn sau ngày Long bước vào lớp học. Năm 6 tuổi, đôi mắt có thị lực hạn chế khiến anh khó nhìn chữ trên bảng, đọc sách cũng vất vả hơn bạn bè. Muốn theo kịp bài học, Long phải dành thêm thời gian và tìm một cách học phù hợp với khả năng của mình. "Tôi chọn dành nhiều thời gian hơn cho việc học, ghé sát mặt vào từng trang vở để nuốt lấy từng con chữ", Long nhớ lại.

Ghé sát mặt xuống trang sách dần trở thành tư thế quen thuộc trong nhiều năm đi học. Thị lực yếu khiến Long dễ nhầm chính tả, con số hay dấu câu, vì vậy anh phải đọc chậm, kiểm tra kỹ và dành cho mỗi bài học nhiều thời gian hơn các bạn.

Năm 11 tuổi, Long gặp một thử thách khác. Anh kể mình từng bị từ chối nhập học tại một trường nội trú vì nhà trường cho rằng một đứa trẻ có thị lực như anh sẽ khó tự chăm sóc bản thân. Cậu bé khi đó không có nhiều lý lẽ để thuyết phục người lớn, Long chọn cách trả lời bằng những việc nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày, tự giặt quần áo, rửa chén và chăm sóc bản thân thay vì để người khác làm giúp. 

Suốt 12 năm phổ thông, Long giữ thành tích học sinh giỏi và từng tham gia đội tuyển học sinh giỏi của tỉnh dự kỳ thi học sinh giỏi quốc gia. Kết quả học tập tốt vẫn chưa xóa được những băn khoăn về tương lai, bởi ngoại hình khác biệt và đôi mắt nhìn kém khiến anh nhiều lần tự hỏi liệu sau này mình có thể tìm được một công việc ổn định, tự kiếm sống và xây dựng cuộc sống riêng.

Năm 18 tuổi, Long xin gia đình lên TP. Hồ Chí Minh học tập, cuộc sống xa nhà mở thêm cơ hội nhưng cũng buộc anh tự lo cho mình nhiều hơn. Ở đại học, khối lượng tài liệu lớn khiến thời gian học của Long thường kéo dài gấp ba, gấp bốn lần bạn bè; những bài đọc, tài liệu chuyên ngành hay bài thuyết trình đều cần thêm thời gian để anh xử lý với thị lực hạn chế.

Cơ duyên đưa Long đến với tâm lý học bắt đầu khá tình cờ qua một chương trình truyền hình. Anh từng xem "Chuyện 22 giờ" và ấn tượng với cách PGS.TS Huỳnh Văn Sơn cùng chuyên gia Lý Thị Mai lắng nghe, trò chuyện với người đối diện. Sau đó, một video báo cáo chuyên đề dành cho sinh viên khiến Long thêm chắc chắn về lựa chọn nghề nghiệp của mình.

Anh thường xuyên chia sẻ kỹ năng sống với học sinh, sinh viên.

Ở tuổi 22, Long tốt nghiệp đại học. Sau đại học, Long tiếp tục học cao học và dành 4 năm để hoàn thành chương trình Thạc sĩ chuyên ngành Tâm lý học tại Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh. Hiện anh tham gia giảng dạy với vai trò giảng viên thỉnh giảng tại Viện Ứng dụng Khoa học Tâm lý Giáo dục. 

Với Long, lựa chọn tâm lý học gắn với chính những trải nghiệm đã đi qua: mặc cảm về ngoại hình, những hoài nghi về khả năng tự lập và cảm giác hụt hẫng sau những lần bị từ chối cơ hội làm việc. Những điều từng khiến anh loay hoay trong nhiều năm sau này trở thành chất liệu để anh hiểu sâu hơn tâm lý của những người yếu thế và lựa chọn cách đồng hành với họ. 

"Kiến thức tâm lý giúp tôi chữa lành cho chính mình, thấu hiểu những tổn thương mà người yếu thế phải trải qua và trở thành công cụ để tôi cống hiến cho xã hội với vai trò là một người hỗ trợ thay vì được hỗ trợ", Long chia sẻ.

Muốn người trẻ bạch tạng bớt phải đi đường vòng

Bạch Long nhớ lại, anh từng tìm tới một tổ chức xã hội với mong muốn có thêm sự hỗ trợ dành cho người bạch tạng, song nhận được câu trả lời rằng cộng đồng người bạch tạng tại Việt Nam quá nhỏ, do đó đề nghị hỗ trợ chưa được tiếp nhận. Thất vọng nhưng không tiếp tục ngồi chờ một tổ chức khác đứng ra kết nối, anh nghĩ đến mạng xã hội, nơi những người cùng hoàn cảnh có thể tìm thấy nhau mà không phụ thuộc vào khoảng cách địa lý. 

Kênh TikTok Bạch Tạng Official đã được xây dựng để chia sẻ kiến thức về bạch tạng, những vấn đề thường gặp trong sinh hoạt, học tập, nghề nghiệp và trải nghiệm của người trong cuộc. Anh đưa lên mạng những nội dung gần với đời sống hằng ngày, sử dụng chính trải nghiệm cá nhân để giải đáp những thắc mắc mà nhiều người bạch tạng và gia đình của họ quan tâm.

Năm 2025, Bạch Tạng Official đạt hơn 10 triệu lượt xem, nhiều video vượt 1 triệu lượt xem.

Kênh TikTok Bạch Tạng Official chia sẻ kiến thức về bạch tạng.

Phía sau lượng người xem là những kết nối mà Long từng mong tìm kiếm, người bạch tạng ở nhiều nơi cùng các gia đình có con bạch tạng chủ động liên hệ, chia sẻ khó khăn và trao đổi kinh nghiệm. Một cộng đồng nhỏ dần hình thành, giúp những người trước đây ít có cơ hội gặp nhau tìm được thêm thông tin và sự đồng hành.

Long tham gia tư vấn, hỗ trợ và định hướng cho thanh thiếu niên bạch tạng về học tập, nghề nghiệp, phát triển bản thân và hòa nhập xã hội. Anh cũng tham gia các hoạt động truyền thông, nâng cao năng lực dành cho thanh niên khuyết tật cùng DRD Vietnam và Save the Children, tập trung vào kỹ năng và khả năng tham gia đời sống cộng đồng của người trẻ khuyết tật.

"Tôi chưa từng nghĩ mình có thể thay đổi thế giới trong một sớm một chiều", Long chia sẻ và nói thêm, anh chọn những mục tiêu gần hơn, phù hợp với chuyên môn và khả năng của mình: giúp một gia đình hiểu đúng hơn về bạch tạng, giúp một học sinh có thêm thông tin để lựa chọn nghề nghiệp, giúp một người trẻ bớt mặc cảm về ngoại hình và kết nối những người từng nghĩ rằng mình phải tự xoay xở với khó khăn.

Long hiểu nỗi lo của các gia đình có con bạch tạng bởi chính anh từng trải qua cảm giác đó. Thuở nhỏ phải ghé sát mặt vào trang sách mới đọc được chữ, từng bị nghi ngờ khả năng tự chăm sóc bản thân. Bước vào tuổi trưởng thành, tiếp tục gặp những nhà tuyển dụng dè dặt vì ngoại hình và thị lực. Những trải nghiệm đó khiến chàng trai mong muốn giúp những người trẻ bạch tạng sau này sẽ bớt phải đi những đoạn đường vòng mà anh từng trải qua, sớm nhận được sự thấu hiểu của gia đình và môi trường xung quanh để có thêm cơ hội phát triển theo khả năng của chính mình.

"Tôi mong muốn các thế hệ trẻ bạch tạng sau này sẽ bớt đi những rào cản, nhận được nhiều hơn sự thấu hiểu và hỗ trợ; để các bậc phụ huynh có thể đồng hành cùng con theo cách mà chính các em mong muốn", Long chia sẻ.

Bạch Long đang nỗ lực kết nối với các tổ chức quốc tế để chia sẻ kinh nghiệm và dịch thuật tài liệu chuyên môn về bạch tạng.

Nhắc về chặng đường đã qua, Thạc sĩ 9X dành nhiều lời cho gia đình, thầy cô và bạn bè. Ông bà, cha mẹ là chỗ dựa trong những năm đầu đời, thầy cô đồng hành qua từng bậc học còn những người bạn từng trở thành "đôi mắt thứ hai", giúp anh đọc chữ và chép bài vào những thời điểm thị lực gây nhiều khó khăn. Long cũng trân trọng sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội trong quá trình học tập, lập thân và lập nghiệp.

Đầu tháng 9/2026, Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam công bố danh sách 26 thanh niên khuyết tật nhận Giải thưởng "Tỏa sáng nghị lực Việt" năm 2026. ThS. Thạch Trần Bạch Long, sinh năm 1997, giảng viên thỉnh giảng tại Viện Ứng dụng Khoa học Tâm lý Giáo dục (TP. Hồ Chí Minh) là một trong những gương mặt được vinh danh. Với Long, sự ghi nhận là một dấu mốc trên hành trình mà anh đã đi qua bằng nỗ lực học tập, khả năng tự lập và công việc dành cho cộng đồng.