'Chìa khóa' mở lối hành trình Net Zero của Việt Nam

Đại biểu tham quan các gian hàng giải pháp khởi nghiệp về hiệu quả năng lượng. Ảnh: Song Hà.

Nhân dịp chuyến thăm chính thức Việt Nam của bà Ekaterina Zaharieva, Cao ủy châu Âu phụ trách Khởi nghiệp, Nghiên cứu và Đổi mới sáng tạo, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, Bộ Công Thương và Viện Tăng trưởng xanh toàn cầu (GGGI) phối hợp tổ chức “Ngày hội Khởi nghiệp về Hiệu quả Năng lượng EU–Việt Nam”.

Đây cũng là sự kiện tổng kết các kết quả đạt được từ dự án “Thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực hiệu quả năng lượng - AIS4EE” do Liên minh châu Âu tài trợ.

HIỆU QUẢ NĂNG LƯỢNG: LỜI GIẢI NHANH NHẤT CHO BÀI TOÁN KHÍ HẬU

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Việt Nam và Liên minh Châu Âu bước vào một giai đoạn hợp tác mới, sau khi hai bên nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 1/2026. Khuôn khổ hợp tác được nâng tầm tạo nền tảng mạnh mẽ hơn cho hợp tác trong các lĩnh vực thương mại và đầu tư, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, khoa học và công nghệ, năng lượng, và phát triển bền vững.

Bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) bày tỏ kỳ vọng: “Sự kiện này không chỉ là dịp để nhìn lại các kết quả đạt được của Dự án AIS4EE mà còn mở ra các cơ hội hợp tác mới giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, nhà đầu tư, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp và các đối tác phát triển của Việt Nam và Liên minh châu Âu”.

Bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công. Ảnh: Song Hà.

Trong bối cảnh hiện nay, hiệu quả năng lượng được định vị là giải pháp thiết thực và cốt lõi trong hành trình dịch chuyển hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) của Việt Nam. Đối với nền kinh tế, lĩnh vực này không chỉ giúp tối ưu hóa chi phí, quản lý nhu cầu năng lượng mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp.

Bà Ekaterina Zaharieva, Cao ủy châu Âu phụ trách Khởi nghiệp, Nghiên cứu và Đổi mới sáng tạo, nhấn mạnh tầm quan trọng của tư duy đổi mới: “Hành trình hướng tới phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam sẽ không chỉ xuất phát từ chính sách, mà còn được mở lối bởi đổi mới sáng tạo. Hiệu quả năng lượng là một trong những phương thức thiết thực và mang lại hiệu quả nhanh chóng nhất để giảm phát thải, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng, năng lực cạnh tranh cũng như an ninh năng lượng”.

Thực tế cho thấy, đây là mảnh đất màu mỡ nơi công nghệ mới, tinh thần khởi nghiệp và dòng vốn đầu tư có thể giao thoa để giải quyết các bài toán thực tiễn, tập trung vào ba lĩnh vực trọng tâm của Chương trình quốc gia VNEEP3: công nghiệp, tòa nhà và giao thông vận tải.

TRÁI NGỌT TỪ CHƯƠNG TRÌNH TĂNG TỐC KHỞI NGHIỆP

Là một hợp phần cốt lõi của AIS4EE, chương trình tăng tốc khởi nghiệp chuyên sâu về hiệu quả năng lượng đầu tiên tại Việt Nam đã mang lại những con số ấn tượng. Chương trình đã cung cấp các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật, cố vấn cho các nhóm học sinh, sinh viên và doanh nghiệp khởi nghiệp. Các startup được trang bị năng lực toàn diện để nâng cao mức độ sẵn sàng gọi vốn và kết nối trực tiếp với hệ sinh thái đầu tư trong nước lẫn khu vực.

Minh chứng rõ ràng nhất cho sự đón nhận của thị trường là sau chương trình, đã có 4 doanh nghiệp khởi nghiệp xuất sắc huy động thành công hơn 2,5 triệu Euro vốn đầu tư. Con số này khẳng định sức hút lớn từ các giải pháp năng lượng xanh mang lại cả giá trị thương mại lẫn tác động tích cực đến khí hậu.

Bà Ekaterina Zaharieva, Cao ủy châu Âu phụ trách Khởi nghiệp, Nghiên cứu và Đổi mới sáng tạo. Ảnh: Song Hà.

Bên cạnh việc ươm mầm doanh nghiệp, dự án còn chú trọng hỗ trợ cho cả hệ sinh thái thông qua hoạt động tư vấn chính sách, đào tạo giảng viên nguồn tại các trường đại học, và xây dựng kho tài nguyên kiến thức thực tiễn lâu dài.

Nhìn về tương lai, cơ hội dành cho các giải pháp năng lượng xanh tại Việt Nam là vô cùng rộng mở khi có sự đồng hành của mô hình hợp tác công - tư. Dẫu vậy, thách thức lớn nhất hiện tại chính là thời gian và tốc độ ứng dụng.

Ông Juhern Kim, Trưởng đại diện GGGI tại Việt Nam, nhận định: “Phát thải ròng bằng 0 không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mới, mà còn phụ thuộc vào tốc độ ứng dụng triển khai. Thông qua AIS4EE, chúng ta có thể thấy tiềm năng của đổi mới sáng tạo về hiệu quả năng lượng khi được thử nghiệm trong các môi trường sản xuất, kinh doanh thực tế”.

Cột mốc tiếp theo của các startup Việt không chỉ dừng lại ở thị trường nội địa. Như kỳ vọng của các đối tác phát triển, những giải pháp đổi mới sáng tạo này cần tiếp tục được kết nối mạnh mẽ với dòng vốn quốc tế để tự tin vươn tầm ra khu vực ASEAN, châu Âu và xa hơn thế nữa.