Chiến lược định vị thương hiệu tinh bột sắn Việt Nam trên thị trường quốc tế

Sản lượng lớn chưa đồng nghĩa với thương hiệu mạnh

Sắn từng được xem là cây trồng phụ, chủ yếu phục vụ nhu cầu lương thực và góp phần cải thiện sinh kế cho người dân ở nhiều vùng khó khăn. Ngày nay, sắn đã trở thành cây nguyên liệu công nghiệp và là mặt hàng xuất khẩu quan trọng.

Ảnh minh họa.

Tinh bột sắn được sử dụng rất rộng rãi trong thực phẩm, thức ăn chăn nuôi, giấy, dệt may, dược phẩm, hóa chất, vật liệu sinh học và nhiều ngành công nghiệp khác.

Đặc biệt, việc nhiều quốc gia thúc đẩy nhiên liệu sinh học đang mở thêm dư địa tiêu thụ sắn và các sản phẩm từ sắn cho sản xuất ethanol và xăng sinh học.

Theo ông Lê Hữu Hùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Sắn Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất Tinh bột mì Tây Ninh, trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu gần 2 triệu tấn sắn và sản phẩm từ sắn, thu về hơn 700 triệu USD, đứng thứ hai thế giới sau Thái Lan. Dù sản lượng chịu ảnh hưởng bởi thời tiết bất lợi, bão lũ và diện tích canh tác giảm, giá trị xuất khẩu vẫn tăng so với cùng kỳ.

Mặc dù vậy, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sắn Việt Nam nhận định: “Một phần đáng kể sản phẩm của chúng ta vẫn là tinh bột sắn thông thường, giá trị gia tăng chưa cao và phụ thuộc nhiều vào thị trường nguyên liệu. Sản lượng lớn chưa đồng nghĩa với thương hiệu mạnh”.

Cùng với đó, cơ cấu thị trường xuất khẩu chưa đa dạng đang là điểm yếu tiếp theo cần tháo gỡ. Trung Quốc hiện chiếm hơn 90% kim ngạch xuất khẩu sắn và sản phẩm từ sắn của Việt Nam, đồng thời là thị trường tiêu thụ chủ lực của ngành.

Việc tập trung vào một thị trường giúp doanh nghiệp duy trì đầu ra nhưng cũng khiến ngành dễ chịu tác động khi chính sách thương mại, nhu cầu hoặc giá cả tại thị trường này thay đổi.

Vì vậy, cùng với việc duy trì thị trường truyền thống, doanh nghiệp cần tìm kiếm thêm các thị trường khác như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Trung Đông, châu Âu…

Bốn hướng chuyển dịch để xây dựng thương hiệu cho tinh bột sắn Việt

Theo ông Hùng, để xây dựng thương hiệu cho tinh bột sắn Việt, ngành sắn cần tập trung vào bốn chuyển dịch lớn.

Thứ nhất, chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng. Các doanh nghiệp cần thống nhất và nâng cao tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tính ổn định của sản phẩm.

“Khách hàng quốc tế phải nhận biết rằng khi mua tinh bột sắn Việt Nam, họ nhận được chất lượng ổn định và nguồn cung đáng tin cậy”, ông Hùng cho biết.

Thứ hai, chuyển từ tinh bột thông thường sang chế biến sâu.

Tinh bột biến tính và các sản phẩm có giá trị gia tăng cao có dư địa lớn hơn so với xuất khẩu nguyên liệu hoặc tinh bột thông thường. Đầu tư công nghệ có thể giúp doanh nghiệp nâng giá trị củ sắn, đồng thời mở rộng ứng dụng trong thực phẩm, dược phẩm, nhựa sinh học và vật liệu sinh học...

“Một tấn củ sắn nếu chỉ chế biến thành tinh bột thông thường sẽ có một giá trị; nhưng nếu tiếp tục chế biến sâu, giá trị sẽ tăng lên rất nhiều. Đây mới là con đường lâu dài của ngành sắn Việt Nam”, ông Hùng nhận định.

Thứ ba, chuyển từ sản xuất tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn.

Bã sắn, vỏ sắn, nước thải hữu cơ và khí sinh học có thể được tái sử dụng làm nguyên liệu cho phân bón, thức ăn chăn nuôi hoặc năng lượng. Việc tận dụng phụ phẩm vừa giảm áp lực môi trường vừa giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và tăng giá trị trên mỗi đơn vị nguyên liệu.

“Trong tương lai, nhà máy tinh bột sắn không chỉ sản xuất tinh bột, mà phải trở thành một nhà máy chế biến sinh học tổng hợp”, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sắn nhấn mạnh.

Thứ tư, chuyển từ phụ thuộc vào một thị trường sang đa dạng hóa xuất khẩu.

Doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu nhu cầu, tiêu chuẩn kỹ thuật và hệ thống phân phối tại các thị trường mới. Cùng với nỗ lực của doanh nghiệp, theo ông Hùng, các cơ quan xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài có thể đóng vai trò kết nối với các nhà nhập khẩu và tập đoàn phân phối lớn.

Khi chuyển từ xuất khẩu sản phẩm giá trị gia tăng thấp sang chế biến sâu, tận dụng phụ phẩm và mở rộng thị trường, ngành sắn Việt Nam có thêm cơ hội nâng sức cạnh tranh và xây dựng vị thế bền vững trên thị trường quốc tế.