Chính phủ quy định mức phạt đến 1 tỷ đồng trong lĩnh vực xây dựng, bất động sản

Thành phố Hà Nội cưỡng chế tháo dỡ các công trình xây dựng vi phạm trên đất rừng phòng hộ Sóc Sơn hôm 4/9 vừa qua.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Gia Túc đã ký ban hành Nghị định số 339/2026/NĐ-CP, quy định cụ thể các hành vi vi phạm, mức xử phạt, hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả trong các lĩnh vực xây dựng, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật, quản lý, phát triển nhà và kinh doanh bất động sản.

Nghị định quy định nhiều mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong quá trình lập, điều chỉnh quy hoạch, chuẩn bị và tổ chức thi công xây dựng; quản lý, sử dụng nhà chung cư; kinh doanh bất động sản.

Xử phạt vi phạm trong lập, điều chỉnh quy hoạch và thi công xây dựng

Theo Nghị định, hành vi tổ chức lập nhiệm vụ quy hoạch đô thị và nông thôn không đúng nguyên tắc, yêu cầu, không đầy đủ nội dung hoặc không đúng thời gian quy định bị phạt tiền từ 150 triệu đồng đến 200 triệu đồng.

Trường hợp không lấy ý kiến hoặc lấy ý kiến của cơ quan, tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư có liên quan không đúng quy định, mức phạt từ 200 triệu đồng đến 260 triệu đồng.

Đối với hành vi lập nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch không đúng căn cứ, điều kiện, nguyên tắc, mức phạt từ 160 triệu đồng đến 180 triệu đồng. Hành vi điều chỉnh quy hoạch không đúng căn cứ pháp lý hoặc không tổ chức lấy ý kiến theo quy định bị phạt từ 180 triệu đồng đến 200 triệu đồng.

Nghị định cũng quy định xử phạt đối với hành vi khởi công xây dựng công trình khi chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Trong đó, hành vi khởi công khi thiếu một trong các điều kiện bắt buộc như mặt bằng xây dựng được bàn giao, hợp đồng xây dựng được ký kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu, thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt bị phạt từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng.

Hành vi khởi công xây dựng công trình mà không gửi thông báo khởi công đến cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng tại địa phương bị phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.

Đối với vi phạm quy định về vệ sinh, an toàn trong thi công, nhà thầu hoặc chủ đầu tư tổ chức thi công không che chắn hoặc để vật liệu xây dựng rơi vãi xuống khu vực chung quanh bị phạt từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng đối với xây dựng nhà ở riêng lẻ; từ 15 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với công trình phải lập Báo cáo kinh tế-kỹ thuật; và từ 20 triệu đồng đến 25 triệu đồng đối với công trình phải lập Báo cáo nghiên cứu khả thi.

Hành vi thi công xây dựng không đúng nội dung giấy phép xây dựng được cấp đối với trường hợp sửa chữa, cải tạo bị phạt từ 15 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với nhà ở riêng lẻ và từ 90 triệu đồng đến 110 triệu đồng đối với công trình phải lập Báo cáo nghiên cứu khả thi.

Trường hợp thi công không bảo đảm an toàn, gây lún, nứt hoặc hư hại công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình lân cận, mức phạt từ 30 triệu đồng đến 40 triệu đồng đối với nhà ở riêng lẻ và từ 100 triệu đồng đến 120 triệu đồng đối với công trình phải lập Báo cáo nghiên cứu khả thi.

Tăng cường xử lý vi phạm trong quản lý, sử dụng nhà chung cư

Nghị định số 339/2026/NĐ-CP dành nhiều quy định về xử phạt vi phạm trong quản lý, vận hành nhà chung cư, trong đó có các hành vi liên quan tài khoản kinh phí bảo trì, tổ chức Hội nghị nhà chung cư và bàn giao kinh phí bảo trì.

Chủ đầu tư không mở tài khoản thanh toán kinh phí bảo trì hoặc mở tài khoản không đúng quy định; chậm có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức Hội nghị nhà chung cư lần đầu; hoặc lập kế hoạch bảo trì không đúng quy định bị phạt từ 80 triệu đồng đến 100 triệu đồng.

Hành vi xác định kinh phí bảo trì phần sở hữu chung nhà chung cư không đúng quy định hoặc không ghi đúng thông tin tài khoản kinh phí bảo trì trong hợp đồng mua bán, thuê mua căn hộ bị phạt từ 160 triệu đồng đến 200 triệu đồng.

Đáng chú ý, chủ đầu tư tự ý chuyển đổi công năng, mục đích sử dụng phần sở hữu chung; tự ý sử dụng phần diện tích thuộc sở hữu chung; không bàn giao, bàn giao chậm hoặc không đầy đủ kinh phí bảo trì và lãi suất phát sinh phần sở hữu chung cho Ban quản trị theo quy định bị phạt từ 260 triệu đồng đến 300 triệu đồng.

Trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản, Nghị định quy định nhiều mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm điều kiện kinh doanh, thanh toán và công khai thông tin dự án.

Tổ chức, cá nhân kinh doanh bất động sản nhưng không thành lập doanh nghiệp hoặc không thành lập hợp tác xã theo quy định của pháp luật bị phạt từ 120 triệu đồng đến 160 triệu đồng.

Chủ đầu tư dự án hoặc doanh nghiệp kinh doanh bất động sản nhận tiền thanh toán hợp đồng từ khách hàng không thông qua tài khoản mở tại tổ chức tín dụng trong nước hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang hoạt động hợp pháp tại Việt Nam bị phạt từ 240 triệu đồng đến 300 triệu đồng.

Hành vi không công khai, công khai không đầy đủ hoặc công khai không chính xác, không trung thực các thông tin bắt buộc về bất động sản, dự án bất động sản trước khi đưa vào kinh doanh bị phạt từ 300 triệu đồng đến 400 triệu đồng.

Đặc biệt, chủ đầu tư bán hoặc cho thuê mua nhà ở sẵn có hoặc nhà ở hình thành trong tương lai khi chưa đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của pháp luật bị phạt từ 800 triệu đồng đến 1 tỷ đồng. Đây là mức phạt tiền cao nhất đối với tổ chức được quy định trong Nghị định số 339/2026/NĐ-CP.

Có thể đình chỉ hoạt động, tước giấy phép và buộc tháo dỡ công trình vi phạm

Ngoài phạt tiền, Nghị định còn quy định các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

Theo đó, tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị đình chỉ hoạt động xây dựng tại Việt Nam từ 1 tháng đến 6 tháng; đình chỉ hoạt động giám sát thi công xây dựng từ 6 tháng đến 9 tháng; hoặc đình chỉ hoạt động kinh doanh dịch vụ sàn giao dịch bất động sản từ 3 tháng đến 6 tháng.

Một số hành vi vi phạm còn có thể bị tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề xây dựng từ 6 tháng đến 12 tháng hoặc tước quyền sử dụng giấy phép xây dựng từ 3 tháng đến 12 tháng.

Về biện pháp khắc phục hậu quả, Nghị định quy định người vi phạm có thể bị buộc khôi phục tình trạng ban đầu; buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng vi phạm; hoặc buộc hoàn trả cho khách hàng toàn bộ số tiền đã thu không đúng quy định và khoản lợi tức phát sinh tương ứng.

Việc ban hành Nghị định nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, nâng cao tính tuân thủ pháp luật trong hoạt động xây dựng, quản lý nhà ở và kinh doanh bất động sản, góp phần bảo đảm thị trường phát triển theo hướng công khai, minh bạch và ổn định.

Nghị định số 339/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 26/8/2026 và thay thế Nghị định số 16/2022/NĐ-CP ngày 28/1/2022 của Chính phủ.