Chính sách mới về phí cảng thủy: Giảm gánh nặng, thúc đẩy vận tải xanh

Thông tư số 39/2026/TT-BTC được kỳ vọng góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp vận tải thủy, giảm chi phí logistics, đồng thời thúc đẩy phát triển vận tải xanh, bảo vệ môi trường.

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 39/2026/TT-BTC quy định về phí, lệ phí tại cảng, bến thủy nội địa, thay thế Thông tư số 248/2016/TT-BTC. Quy định mới được kỳ vọng góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp vận tải thủy, giảm chi phí logistics, đồng thời thúc đẩy phát triển vận tải xanh, bảo vệ môi trường.

Theo Tiến sĩ Trần Quang Huy, phòng Kế hoạch-Tài chính, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam: Thời gian qua, ảnh hưởng của xung đột tại Trung Đông đã tác động mạnh đến giá nhiên liệu xăng, dầu trên thế giới và tại Việt Nam, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các doanh nghiệp vận tải thủy. Biến động này làm gia tăng nguy cơ tăng giá cước vận tải, kéo theo chi phí logistics tăng cao, từ đó tác động đến giá thành hàng hóa.

Trước tình hình đó, nhằm kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp vận tải thủy, khuyến khích phát triển loại hình vận tải thân thiện với môi trường, tạo lợi thế cạnh tranh với các phương thức vận tải khác, đồng thời góp phần giảm ùn tắc và tai nạn giao thông đường bộ, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Xây dựng, đã phối hợp các cơ quan, đơn vị liên quan tiến hành tổng hợp, phân tích, dự báo tình hình vận tải thủy. Trên cơ sở đó, cơ quan chức năng đã khẩn trương xây dựng Đề án thu phí, lệ phí tại cảng, bến thủy nội địa, trình Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính ban hành quy định về mức thu, chế độ thu, nộp phí, lệ phí áp dụng trong lĩnh vực này.

Ngày 31/3/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ký ban hành Thông tư số 39/2026/TT-BTC quy định mức thu, chế độ thu, nộp phí, lệ phí tại cảng, bến thủy nội địa. Thông tư này chính thức thay thế Thông tư số 248/2016/TT-BTC ngày 11/11/2016.

Tiến sĩ Trần Quang Huy khẳng định, đây là chính sách quan trọng của Nhà nước với nhiều điểm mới theo hướng mở rộng đối tượng không thu phí, lệ phí. Cụ thể, từ ngày 1/4/2026, các phương tiện mang cấp đăng kiểm VR-SI, VR-SII, VR-SIII sẽ không thuộc diện thu phí. Bên cạnh đó, một số đối tượng được miễn phí, lệ phí nhằm hỗ trợ, thúc đẩy hoạt động vận tải thủy nội địa, qua đó góp phần giảm chi phí cho doanh nghiệp và giảm chi phí logistics trong vận chuyển hàng hóa giữa các cảng, bến thủy nội địa và khu vực hàng hải của Việt Nam.

Cùng với đó, Thông tư đã điều chỉnh, sửa đổi một số nội dung nhằm tạo sự thống nhất trong cách hiểu và tổ chức thực hiện giữa cơ quan thu và đối tượng nộp phí, lệ phí; hướng tới minh bạch hóa chính sách tài chính. Quy định cũng làm rõ việc thu phí, lệ phí đối với phương tiện thủy nội địa của Việt Nam và nước ngoài, thủy phi cơ, cũng như các phương tiện vận chuyển người, hàng hóa, vật tư, trang thiết bị phục vụ phòng, chống lụt bão; phương tiện tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ theo quy định.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Thông tư là việc mở rộng đối tượng không phải nộp phí, lệ phí nhằm hỗ trợ doanh nghiệp. Theo đó, các phương tiện mang cấp đăng kiểm VR-SI, VR-SII, VR-SIII không thuộc diện thu phí. Đồng thời, Thông tư quy định miễn phí, lệ phí đối với phương tiện phục vụ quốc phòng, an ninh (không kinh doanh); phương tiện tránh bão, cấp cứu, tìm kiếm cứu nạn; phương tiện vận chuyển hàng hóa có trọng tải dưới 10 tấn hoặc chở khách dưới 13 chỗ.

Về mức thu, phí trọng tải tàu, thuyền được quy định thống nhất cho cả lượt vào và lượt ra là 165 đồng/tấn trọng tải toàn phần. Lệ phí ra, vào cảng, bến thủy nội địa được phân loại theo trọng tải và sức chứa của phương tiện, dao động từ 5.000 đồng đến 50.000 đồng mỗi chuyến. Quy định này bảo đảm tính minh bạch, dễ thực hiện, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tham gia giao thông đường thủy.

Thông tư cũng quy định rõ cơ chế quản lý, sử dụng nguồn thu. Theo đó, toàn bộ số tiền phí, lệ phí thu được phải nộp 100% vào ngân sách nhà nước; kinh phí phục vụ công tác thu do ngân sách nhà nước bảo đảm theo dự toán được cấp có thẩm quyền phê duyệt.