Chợ biên, giao thương và giao thoa

Sự giao thoa văn hóa Kinh - Khmer - Hoa hiện diện trong từng gian hàng tại chợ biên giới Hà Tiên. Ảnh: DANH THÀNH

Khoảng 6 giờ sáng, chợ Vĩnh Xương, xã Vĩnh Xương rộn ràng bước chân người mua, người bán. Trên những con đường nhỏ dẫn vào chợ, từng đoàn xe máy, xe ba gác chất đầy nông sản, hàng gia dụng tấp nập. Tiếng rao hàng, tiếng trò chuyện mặc cả vang lên không ngớt, tạo nên một bức tranh nhộn nhịp đặc trưng của vùng biên giới. Điều gây ấn tượng đầu tiên với khách phương xa khi đặt chân đến chợ là hình ảnh những tấm biển hiệu song ngữ Việt Nam - Campuchia. Từ các tiệm tạp hóa, quán ăn, hiệu quần áo cho đến cửa hàng bán đồ điện tử, dầu nhớt… đều dễ dàng nhận thấy sự giao thoa văn hóa rõ nét.

Việc sử dụng song ngữ không chỉ giúp bà con Khmer ở địa phương thuận tiện mua bán mà còn tạo điều kiện để thương nhân và khách hàng đến từ Vương quốc Campuchia dễ dàng giao dịch, góp phần làm nên nét đặc trưng cho chợ Vĩnh Xương. Ông Sok Đara, ngụ tỉnh Kandal (Vương quốc Campuchia) cho biết: “Tôi qua đây mua hàng thường xuyên, thấy rất thuận tiện vì bảng hiệu có chữ Khmer. Người bán cũng thân thiện, một số chủ cửa hàng buôn bán lâu năm nghe riết cũng quen, nên khi tôi nói không rành tiếng Việt nhưng vẫn hiểu nhau”.

Tại chợ Mỹ Đức, phường Hà Tiên khi trời còn bảng lảng sương sớm, những chiếc xe chở hàng nông sản tấp nập từ Campuchia về để bán. Dòng người đổ về chợ mỗi lúc một đông, mang theo đủ loại sản vật như cá khô, mắm, rau đồng, trái cây miệt vườn… Tiếng nói cười rộn ràng, khi là tiếng Việt, khi là tiếng Campuchia, tất cả hòa quyện thành một bản giao hưởng đời thường. Bà Nguyễn Thị Tám - tiểu thương gắn bó với chợ hơn 30 năm, vừa thoăn thoắt cân hàng vừa kể: “Khách ở đâu cũng có, tôi quen mặt quen tên hết. Người bên kia biên giới qua mua bán, riết thành thân. Tôi cũng nói bập bẹ được vài tiếng Campuchia để tiện cho giao tiếp, buôn bán”.

Cách đó không xa, là chợ Hà Tiên. Điểm đặc biệt của chợ này là sự hiện diện đan xen của 3 cộng đồng dân tộc Kinh, Khmer và Hoa. Mỗi nhóm mang theo một sắc thái văn hóa riêng, từ cách buôn bán, chế biến món ăn đến phong cách giao tiếp, tất cả hòa quyện một cách tự nhiên trong không gian chợ. Những quầy hàng của đồng bào Hoa với các mặt hàng gia dụng, thực phẩm khô. Sạp hàng của đồng bào Khmer với bánh dân gian, nông sản hay các tiểu thương người Kinh với đủ loại hàng hóa… cùng tồn tại, bổ sung cho nhau, tạo nên bức tranh hàng hóa đa sắc. “Ở đây buôn bán lâu rồi, bà con quen biết hết. Người Kinh, Khmer hay Hoa đều chan hòa, tôn trọng lẫn nhau giúp khu chợ luôn giữ được không khí thân thiện, gần gũi suốt nhiều năm qua”.

Ở chợ Đầm Chích, xã Giang Thành nhỏ hơn nhưng lại đậm chất quê. Những gánh hàng của đồng bào Khmer với cốm dẹp, bánh dân gian, rau vườn… được bày bán giản dị trên những tấm bạt trải vội, tạo nên một không gian mộc mạc và gần gũi. Hương thơm của nếp mới, của bánh lá dứa, của những món ăn quê quyện trong không khí buổi sớm, khiến ai đi ngang cũng khó lòng bước vội. Bà Danh Thị Sên - người có nhiều năm buôn bán tại chợ, nhanh tay gói phần bánh cho khách chia sẻ: “Mấy món bánh này tôi làm theo kiểu truyền thống. Khách tới mua, nhiều người ăn thấy ngon còn hỏi cách làm, tôi cũng chỉ lại. Vừa bán vừa vui, giống như giữ lại cái nghề của ông bà”.

Theo ông Nguyễn Tấn Bửu - nhân viên quản lý chợ Đầm Chích, dù quy mô không lớn nhưng chợ luôn duy trì được nét đặc trưng của vùng biên. “Chúng tôi thường xuyên nhắc nhở bà con giữ gìn vệ sinh, sắp xếp hàng hóa gọn gàng để tạo thuận lợi cho việc mua bán. Điều đáng quý là bà con ở đây rất đoàn kết, buôn bán chân tình, nên khách đến chợ ngày càng đông hơn vào mỗi buổi sáng”, ông Bửu cho biết.

Đời sống ngày càng phát triển, những khu chợ vùng biên vẫn giữ được chất mộc mạc, chân tình vốn có. Ở đó, không chỉ là nơi người dân gặp nhau mà còn hòa quyện trong từng nhịp sống đời thường.

DANH THÀNH