Chủ động điều hành, đảm bảo nguồn cung xăng dầu ổn định trong mọi tình huống

Ngày 24/3, thông tin từ Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) tổng hợp, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 22/3 cảnh báo gián đoạn tại eo biển Hormuz đang tạo ra “nút thắt năng lượng lớn nhất từ trước tới nay”, khi tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí toàn cầu gần như tê liệt kể từ cuối tháng 2.

Áp lực dồn lên kinh tế toàn cầu

Theo IEA, khoảng 11 triệu thùng dầu/ngày và 140 tỷ m3 khí đốt bị gián đoạn, đẩy giá dầu vượt 100 USD/thùng, kéo mặt bằng giá năng lượng tăng mạnh. Cơ quan này đã phối hợp giải phóng khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, song nhấn mạnh giải pháp căn bản vẫn là khôi phục hoạt động bình thường của eo biển Hormuz.

Gián đoạn nguồn cung khiến nhiều nhà máy lọc dầu châu Á giảm công suất, trong khi giá khí đốt tại châu Âu tăng hơn 60%, đẩy chi phí sản xuất và sinh hoạt lên cao; tại Pháp, giá xăng khoảng 1,87 euro/lít, dầu diesel 2,03 euro/lít.

Trước áp lực gia tăng, nhiều quốc gia đã triển khai đồng bộ các biện pháp điều hành. Hàn Quốc áp dụng giá trần nhiên liệu; Hungary vừa áp giá trần vừa mở dự trữ; Slovenia hạn chế lượng mua nhiên liệu.

Tại châu Âu, các nước kết hợp điều tiết giá với chính sách thuế; Đức và Áo kiểm soát tần suất điều chỉnh giá nhằm hạn chế biến động tâm lý, trong khi Tây Ban Nha triển khai gói hỗ trợ khoảng 5 tỷ euro và giảm thuế VAT năng lượng từ 21% xuống 10%.

Ở châu Á, khu vực chịu tác động trực tiếp từ nguồn cung qua Hormuz, nhiều nước tập trung tiết giảm tiêu thụ và bảo đảm nguồn cung, như Sri Lanka áp hạn mức nhiên liệu, Philippines rút ngắn tuần làm việc, Thái Lan xem xét áp trần giá; Hàn Quốc và Nhật Bản tăng cường kiểm soát giá và dự trữ.

Giữ ổn định xăng dầu giữa cú sốc toàn cầu

Tại Việt Nam, với đặc thù là nước nhập khẩu ròng xăng dầu, tác động từ biến động giá thế giới đã lan nhanh vào nền kinh tế. Tuy vậy, công tác điều hành được triển khai sớm và tương đối chủ động, giúp nguồn cung trong nước cơ bản ổn định, không xảy ra gián đoạn trên diện rộng.

Bộ Công Thương liên tục ban hành văn bản chỉ đạo hệ thống phân phối duy trì bán hàng thông suốt, đồng thời rà soát, điều chỉnh cơ chế nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn nhập khẩu.

Công tác điều hành giá được thực hiện linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường thế giới, kết hợp giữa Quỹ Bình ổn và các công cụ thuế, phí để hạn chế biến động mạnh, qua đó góp phần kiểm soát lạm phát và giữ ổn định kinh tế vĩ mô.

Kèm theo đó, các giải pháp tăng dự trữ và bảo đảm lưu thông hệ thống phân phối được triển khai đồng bộ, nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài. So sánh trong khu vực cho thấy mặt bằng giá xăng dầu tại Việt Nam hiện thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia lân cận, trong khi vẫn không phải áp dụng các biện pháp hành chính mạnh như hạn mức mua hay áp trần cứng trên diện rộng.

Tại Thái Lan, giá xăng Gasohol 95 khoảng 26.400 đồng/lít và dầu diesel khoảng 24.900 đồng/lít sau trợ giá mạnh; tại Campuchia, giá lần lượt khoảng 35.600 đồng/lít và 44.200 đồng/lít. Trung Quốc duy trì cơ chế kiểm soát giá với mức khoảng 34.600 đồng/lít đối với RON95, trong khi tại Lào, giá xăng và dầu diesel ở mức cao hơn đáng kể, lần lượt khoảng 47.600 đồng/lít và 41.100 đồng/lít.

Theo Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước, diễn biến hiện nay cho thấy các nền kinh tế phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu vẫn rất dễ tổn thương trước các cú sốc địa chính trị. Trong ngắn hạn, ưu tiên hàng đầu là bảo đảm nguồn cung, điều hành giá linh hoạt và kiểm soát thị trường.

Về dài hạn, bài toán đặt ra không chỉ là tăng dự trữ chiến lược mà còn phải nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch sang năng lượng tái tạo và tăng cường hợp tác khu vực để giảm phụ thuộc vào các "điểm nghẽn" như eo biển Hormuz.

Đức Huy