Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học: Doanh nghiệp ethanol sẵn sàng nguồn cung

Xăng E10 sẵn sàng ra thị trường, nguồn cung cơ bản bảo đảm

- Thưa ông, theo Thông tư 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương, xăng sinh học E10 sẽ chính thức được đưa ra thị trường từ ngày 1/6/2026. Đến thời điểm này, công tác chuẩn bị nguồn cung ethanol nhiên liệu đã được các doanh nghiệp nhiên liệu sinh học triển khai ra sao để đáp ứng nhu cầu thị trường?

Ông Đỗ Văn Tuấn: Thông tư được ban hành từ tháng 11/2025 và quy định bắt buộc áp dụng xăng sinh học E10 từ ngày 1/6/2026. Theo tôi, đây là một lộ trình tương đối dài để các doanh nghiệp xăng dầu có thời gian chuẩn bị.

Ông Đỗ Văn Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam.

Quá trình chuẩn bị tập trung vào ba khâu chính. Thứ nhất là chuẩn bị nguồn cung ethanol đầu vào. Thứ hai là chuẩn bị hệ thống bồn chứa từ các thương nhân đầu mối đến cửa hàng bán lẻ xăng dầu. Thứ ba là chuẩn bị hệ thống phối trộn, pha chế.

Trong đó, hệ thống phối trộn, pha chế là khâu mà Bộ Công Thương hay các doanh nghiệp phân phối xăng dầu không hoàn toàn chủ động, do phải được Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt. Vì vậy, đây cũng là khâu kéo dài nhất trong thời gian vừa qua.

Đến thời điểm hiện nay, trong 8 thương nhân đầu mối chiếm khoảng 98% thị phần cung ứng xăng dầu, đã có 7 đơn vị được cấp giấy phép pha chế, phối trộn. Hiện còn một đơn vị là Công ty Xăng dầu Đồng Tháp Petrolimex chưa được cấp phép.

Tuy nhiên, với năng lực pha chế lớn của Becamex và Lọc hóa dầu Bình Sơn, hai đơn vị này có thể hỗ trợ, bù đắp cho các doanh nghiệp chưa có giấy phép pha chế, phối trộn.

Có thể đánh giá rằng, đến thời điểm này, công tác chuẩn bị nguồn lực gồm nguồn ethanol, hệ thống bồn chứa tại cảng và các trạm phân phối xăng dầu, cùng hệ thống phối trộn, pha chế ethanol cơ bản đã hoàn thành đủ điều kiện để đưa xăng E10 ra thị trường. Thực tế, các doanh nghiệp như Petrolimex và PV Oil cũng đã đưa sản phẩm ra thị trường hơn một tháng nay.

Ba khâu chuẩn bị cho xăng E10 đã cơ bản hoàn tất

- Một trong những vấn đề được dư luận quan tâm là liệu nguồn cung xăng E10 có bảo đảm ổn định, tránh tình trạng thiếu hụt hoặc đứt gãy khi triển khai trên diện rộng. Được biết, hiện nguồn cung nguyên liệu ethanol nội địa chưa thể đáp ứng đủ nhu cầu. Ông đánh giá gì về khả năng nhập khẩu nhiên liệu từ nước ngoài để đảm bảo nhu cầu phối trộn và phân phối hiện nay?

Ông Đỗ Văn Tuấn: Chương trình triển khai xăng E10 được thực hiện đúng vào thời điểm mà bối cảnh thị trường năng lượng thế giới đang chịu nhiều sức ép do xung đột và căng thẳng tại Trung Đông. Những khó khăn này diễn ra trên hai phương diện.

Thứ nhất là việc tiếp cận nguồn dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ trở nên khó khăn hơn. Thứ hai là vấn đề vận chuyển, khi nhiều tàu chở dầu bị mắc kẹt tại khu vực Trung Đông, làm giảm số lượng tàu vận tải trên thị trường quốc tế. Điều này kéo theo cước vận chuyển tăng cao, trong khi các hành trình trên biển cũng khó được hoạch định ổn định như trước.

Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay, với sự chỉ đạo của lãnh đạo cấp cao của Việt Nam, sự điều hành của Bộ Công Thương, cùng sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và đặc biệt là các doanh nghiệp phân phối xăng dầu, Việt Nam vẫn bảo đảm được cân đối nguồn cung, không để xảy ra tình trạng đứt gãy nguồn xăng dầu.

Trong đó, nguồn cung ethanol cũng cơ bản được bảo đảm. Vì vậy, tôi đánh giá khả năng rất cao là hoạt động phân phối xăng dầu nói chung và xăng E10 nói riêng sẽ không xảy ra tình trạng đứt gãy nguồn cung.

Sản xuất nhiên liệu tại Nhà máy Ethanol Dung Quất. Ảnh: Nam Nguyễn

Nguồn cung xăng E10 khó xảy ra đứt gãy

- Để phục vụ lộ trình triển khai E10 từ ngày 1/6/2026, theo ông, các doanh nghiệp sản xuất ethanol nhiên liệu trong nước đang đứng trước những thuận lợi và thách thức gì, đặc biệt liên quan đến nguyên liệu đầu vào, công nghệ và chi phí sản xuất?

Ông Đỗ Văn Tuấn: Các nhà máy ethanol trong nước hiện nay đang có cơ hội phục hồi nhờ tín hiệu chính sách tích cực từ chương trình triển khai xăng E10. Khi thị trường được mở rộng, các nhà máy có cơ hội bán được hàng, từng bước phục hồi hoạt động một cách bền vững hơn.

Từ đó, có thể hình thành hệ sinh thái nông nghiệp phía sau ngành nhiên liệu sinh học. Chẳng hạn, các vùng nguyên liệu sẽ phát triển, người nông dân cũng có thêm cơ hội tiêu thụ đầu ra cho các sản phẩm như ngô, sắn với điều kiện thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, thách thức lớn đặt ra là chương trình xăng E10 không chỉ phục vụ mục tiêu phát triển nhiên liệu sinh học trong nước, mà còn nhằm tạo dư địa để Việt Nam có thể nhập khẩu ethanol từ Mỹ, góp phần cân bằng thương mại Việt Nam - Mỹ.

Điều này đồng nghĩa các nhà máy sản xuất nhiên liệu sinh học trong nước sẽ phải cạnh tranh về giá với nguồn ethanol nhập khẩu. Dù sản lượng tiêu thụ có thể tăng, nhưng hiệu quả tài chính có nguy cơ giảm xuống. Đây là thách thức lớn nhất đối với các doanh nghiệp sản xuất ethanol trong nước hiện nay.

Vì vậy, để có thể tồn tại và cạnh tranh, các nhà máy nhiên liệu sinh học trong nước buộc phải tối ưu hóa hoạt động sản xuất, giảm chi phí, tiết giảm định mức sản xuất, đồng thời nâng cao hiệu quả quản trị trên tất cả các khâu, từ tài chính, sản xuất đến bán hàng. Chỉ khi vận hành đồng bộ và hiệu quả hơn, doanh nghiệp mới có cơ hội cạnh tranh trên thị trường.

Doanh nghiệp ethanol đứng trước cơ hội phục hồi và cạnh tranh lớn

- Việc đưa xăng E10 ra thị trường không chỉ là câu chuyện nguồn cung mà còn liên quan tới chất lượng và niềm tin của người tiêu dùng. Các doanh nghiệp sản xuất nhiên liệu sinh học đã và đang làm gì để vừa bảo đảm đủ nguồn hàng, vừa kiểm soát chặt chất lượng nhiên liệu?

Ông Đỗ Văn Tuấn: Chất lượng xăng dầu là lĩnh vực được Nhà nước quản lý rất chặt chẽ, với sự tham gia của nhiều cơ quan như Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các đơn vị liên quan. Việc quản lý được thực hiện xuyên suốt từ khâu nguyên liệu đầu vào, pha chế, phối trộn cho đến khâu phân phối tới tay người tiêu dùng, trong đó có ethanol.

Đối với các nhà máy sản xuất ethanol, có hai mục tiêu quan trọng cần bảo đảm. Thứ nhất là mục tiêu về sản lượng, tức phải duy trì công suất tối đa để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Thứ hai là mục tiêu về chất lượng sản phẩm.

Về chất lượng, thực tế ethanol không phải là sản phẩm mới tại Việt Nam. Các nhà máy trong nước đã cung ứng ethanol cho thị trường trong thời gian dài thông qua chương trình xăng E5 trước đây. Nguồn ethanol này cũng đã được cung cấp cho các doanh nghiệp phân phối xăng dầu lớn như Petrolimex, PV Oil và VEC. Đây đều là những doanh nghiệp có uy tín hàng đầu trong lĩnh vực phân phối xăng dầu tại Việt Nam.

Do đó, nguồn ethanol đầu vào đã được kiểm soát chặt chẽ và kiểm chứng trong thời gian dài. Việc sử dụng ethanol để phối trộn lên xăng E10 hiện nay về bản chất không phải là vấn đề mới.

Vì vậy, có thể khẳng định rằng các nhà máy sản xuất nhiên liệu sinh học trong nước hoàn toàn có khả năng cung ứng sản phẩm đáp ứng đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật mà các doanh nghiệp phân phối xăng dầu yêu cầu.

Chính sách E10 cần giám sát chặt để phát triển bền vững

- Ông có kiến nghị gì với các cơ quan quản lý nhà nước nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp nhiên liệu sinh học sản xuất và cung ứng ethanol nhiên liệu ra thị trường?

Ông Đỗ Văn Tuấn: Sự tồn tại và phát triển của các nhà máy ethanol phụ thuộc rất lớn vào chính sách. Tuy nhiên, để một chính sách thành công thì không chỉ dừng ở việc ban hành, mà còn cần quá trình kiểm soát, giám sát và theo dõi trong quá trình thực hiện.

Hiện nay, chính sách mới đang ở giai đoạn triển khai ban đầu. Muốn thực hiện bền vững thì công tác giám sát là đặc biệt quan trọng. Chẳng hạn, Bộ Công Thương, trực tiếp là Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, sẽ phải giám sát việc các doanh nghiệp phân phối xăng dầu và các cửa hàng bán lẻ có thực hiện nghiêm Thông tư 50 hay không, tránh tình trạng nơi bán, nơi không bán.

Bên cạnh đó là vấn đề kiểm soát chất lượng. Dù cùng mang tên xăng E10 nhưng nếu chất lượng không được bảo đảm sẽ ảnh hưởng rất lớn tới uy tín của chính sách, từ đó làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng.

Một vấn đề quan trọng khác là Nhà nước cần thiết kế chính sách thuế phù hợp trong giai đoạn đầu để bảo vệ sản xuất trong nước ở mức cần thiết, tránh tình trạng bị cạnh tranh bởi nguồn hàng giá rẻ từ bên ngoài, thậm chí là cạnh tranh không lành mạnh.

Nếu một chương trình được triển khai nhưng chỉ đạt mục tiêu bảo vệ môi trường hoặc cân bằng cán cân thương mại với một số đối tác, trong khi không tạo dựng được ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học trong nước còn đang ở giai đoạn đầu phát triển, thì có thể nói chính sách đó vẫn chưa thực sự thành công.

- Xin cảm ơn ông!