Chủ tịch Quốc hội: Tạo dư địa cho phát triển nhưng không đánh đổi ổn định vĩ mô

Gỡ điểm nghẽn thể chế

Sáng 20/5, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã chủ trì cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính về các nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 và cả nhiệm kỳ.

Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Ủy ban Kinh tế và Tài chính có 71 thành viên, trong đó Thường trực Ủy ban có 23 thành viên. Các ý kiến tại cuộc làm việc đã trao đổi thẳng thắn, tập trung làm rõ những vướng mắc, thuận lợi trong việc thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của Ủy ban năm 2026, cũng như cả nhiệm kỳ 2026-2031.

Chủ tịch Quốc hội phát biểu định hướng cuộc làm việc. Ảnh: QH

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao tinh thần đoàn kết, nỗ lực, trách nhiệm của các thành viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng như Vụ Kinh tế và Tài chính trong triển khai các nhiệm vụ trong năm 2025, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV cũng như những tháng đầu năm 2026; nhất là trong bối cảnh khối lượng công việc lập pháp, thẩm tra, giám sát liên quan đến lĩnh vực kinh tế, tài chính, ngân sách ngày càng lớn và có yêu cầu rất cao.

Theo Chủ tịch Quốc hội, nếu không kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn pháp luật, nhất là trong giai đoạn 2024 - 2025, nền kinh tế khó có thể đạt được kết quả tăng trưởng tích cực như thời gian qua. Điểm lại những kết quả nổi bật mà đất nước đạt được, Chủ tịch Quốc hội ghi nhận, biểu dương những đóng góp quan trọng của Ủy ban Kinh tế và Tài chính trong việc tham gia tháo gỡ những “điểm nghẽn” về thể chế trong lĩnh vực kinh tế, tài chính.

Về các nhiệm vụ trọng tâm còn lại trong năm cũng như cả nhiệm kỳ, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban Kinh tế và Tài chính tiếp tục quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quốc hội, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Ủy ban Kinh tế và Tài chính lần thứ nhất; đồng thời nâng cao nhận thức, trách nhiệm của từng cán bộ, đảng viên trong thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban chủ động triển khai chương trình xây dựng pháp luật của Quốc hội khóa XVI, nhất là các dự án luật, nghị quyết có liên quan trực tiếp đến lĩnh vực kinh tế, tài chính, ngân sách.

Theo đó, Ủy ban cần chủ động hơn nữa trong công tác tham mưu chính sách, đảm bảo đúng quy trình thủ tục, nâng cao chất lượng chính sách, không thể vì áp lực tiến độ mà làm giảm chiều sâu chính sách, nhất là đối với những vấn đề có tác động lớn tới nền kinh tế, doanh nghiệp và đời sống nhân dân. Cùng với xây dựng chính sách mới, Ủy ban cần rà soát các quy định hiện hành để phát hiện điểm nghẽn, bất cập, từ đó đề xuất sửa đổi, bổ sung kịp thời.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính. Ảnh: QH

Chủ tịch Quốc hội cũng đặc biệt lưu ý Ủy ban trong vấn đề tham mưu chính sách để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng hai con số, tạo dư địa cho phát triển nhưng không đánh đổi ổn định vĩ mô, an toàn tài chính, nợ công và chất lượng tăng trưởng.

Theo Chủ tịch Quốc hội, cần làm rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương, cũng như trách nhiệm của Quốc hội trong việc ban hành các quyết sách, cơ chế nhằm thúc đẩy tăng trưởng. Các giải pháp đưa ra phải có cơ sở thực tiễn, có địa chỉ trách nhiệm, tránh chung chung, thiếu khả thi.

Giám sát để khơi thông nguồn lực

Liên quan tới công tác giám sát, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu “giám sát để khơi thông nguồn lực”, không chỉ để chỉ ra sai phạm mà quan trọng hơn là phát hiện rõ điểm nghẽn, nguyên nhân và giải pháp. “Nguồn lực quốc gia đang nghẽn ở đâu? Nghẽn do luật, do phối hợp, do tâm lý sợ trách nhiệm hay do năng lực thực thi? Ủy ban Kinh tế và Tài chính phải trả lời bằng báo cáo giám sát có số liệu, địa chỉ, kiến nghị cụ thể”, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban phải trả lời cho được những câu hỏi đó.

Cùng với đó, yêu cầu Ủy ban bổ sung ngay vào chương trình hành động năm 2026 một số việc cụ thể: tổ chức thực hiện khối lượng 9 luật trình Quốc hội, 06 nội dung trình UBTVQH theo thứ tự ưu tiên, không để áp lực tiến độ làm giảm chiều sâu thẩm tra; theo dõi dứt điểm 34 văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành còn chậm; xây dựng kế hoạch rà soát 29 luật giai đoạn 2026 - 2030 theo nhóm chính sách lớn; vận hành 06 tiểu ban chuyên môn theo hướng thực chất, có sản phẩm đầu ra.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý cần khẩn trương đổi mới mạnh phương thức thẩm tra, từ "thẩm tra hồ sơ" sang "thẩm tra chính sách". Theo đó, Ủy ban cần chuyển mạnh từ thẩm tra theo lối “đọc hồ sơ, góp ý kỹ thuật” sang thẩm tra dựa trên phân tích chính sách, dữ liệu, đánh giá tác động và dự báo rủi ro.

“Mỗi báo cáo thẩm tra phải trả lời được mấy câu hỏi: chính sách này giải quyết vấn đề gì; tác động đến tăng trưởng, ngân sách, nợ công, doanh nghiệp, người dân ra sao; có tạo thêm thủ tục, chi phí tuân thủ không; có xung đột với luật khác không? Đặc biệt Ủy ban Kinh tế và Tài chính phải tham gia ngay từ khâu hình thành chính sách, không đợi đến khi hồ sơ trình sang mới thẩm tra”. Nêu rõ như vậy, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu báo cáo phải giảm mô tả, tăng phân tích; giảm nhận định chung, tăng số liệu; giảm góp ý dàn trải, tăng kiến nghị có trọng tâm; giảm phản ứng thụ động, tăng tham gia từ sớm, từ xa.

Nhấn mạnh về vấn đề giữ vững kỷ luật tài chính - ngân sách, mở đường cho phát triển, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, mọi đề xuất tăng chi, giảm thu, miễn giảm thuế, phát hành trái phiếu, vay nợ, bảo lãnh, đầu tư công, sử dụng tài sản công đều phải được thẩm tra chặt chẽ, đúng nguyên tắc, đúng pháp luật.

Quang cảnh sự kiện. Ảnh: QH

“Ủy ban Kinh tế và Tài chính phải giúp Quốc hội thiết kế các cơ chế đủ an toàn để phát triển, đủ linh hoạt để khơi thông nguồn lực, đủ minh bạch để kiểm soát rủi ro, đủ trách nhiệm để tránh thất thoát, lãng phí. Kỷ luật tài chính phải nghiêm nhưng chính sách phát triển phải mở; quản lý phải chặt nhưng không được làm nghẽn nguồn lực; ổn định vĩ mô phải vững nhưng không được bỏ lỡ cơ hội tăng trưởng”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu Ủy ban Kinh tế và Tài chính tập trung giám sát vào một số lĩnh vực trọng tâm, gồm: hiệu quả đầu tư công, nhất là các dự án quan trọng quốc gia và chương trình mục tiêu; kỷ luật tài chính - ngân sách; quản lý nợ công, tài sản công; thị trường tài chính, chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp, bảo hiểm, ngân hàng, bất động sản và các rủi ro lan truyền tới ổn định kinh tế vĩ mô.

Bên cạnh đó, cần giám sát hiệu quả chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, phát triển kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhà nước, mô hình PPP và việc huy động nguồn lực xã hội. Chủ tịch Quốc hội lưu ý, chính sách nào cũng có mặt thuận và mặt trái; mặt thuận thì quyết tâm làm, mặt trái thì phải nhận diện, theo dõi, kiểm soát chặt chẽ, không vì lo ngại rủi ro mà làm chậm cơ hội phát triển. Đối với các luật, nghị quyết đã được Quốc hội ban hành, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải theo dõi chặt chẽ quá trình thực thi. Nếu chính sách tốt nhưng triển khai chậm, không đi vào cuộc sống thì phải kiểm tra, làm rõ nguyên nhân và kiến nghị xử lý.