Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Không đánh đổi chất lượng để lấy tốc độ trong xây dựng pháp luật

"Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật là luật về làm luật. Đây là đạo luật gốc, quyết định chất lượng của cả hệ thống pháp luật. Sửa đúng thì chất lượng của toàn hệ thống được nâng lên; sửa chưa chuẩn thì những bất cập sẽ nhân lên ở hàng trăm đạo luật khác", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Ghi nhận Chính phủ và cơ quan soạn thảo đã nghiêm túc tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung theo kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến thẩm tra, Chủ tịch Quốc hội cho rằng vẫn còn những vấn đề lớn cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu thảo luận tại tổ, cho ý kiến về dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi). Ảnh: TRỌNG HẢI

Trong đó, vấn đề cần lưu ý nhất là cơ chế cho phép Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ ban hành văn bản để điều chỉnh quy định của luật. Theo Chủ tịch Quốc hội, đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến nguyên tắc hiến định về thẩm quyền lập pháp của Quốc hội. Hiến pháp quy định nhiệm vụ và quyền hạn của Quốc hội là: Làm Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp; làm luật và sửa đổi luật. Đồng thời, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tình trạng khẩn cấp đã quy định những cơ chế cần thiết để xử lý tình huống cấp bách, trong đó có thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Vì vậy, nếu thật sự cần thiết phải thiết kế thêm cơ chế đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chỉ giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội - cơ quan thường trực của Quốc hội - quyết định trên cơ sở đề nghị của Chính phủ, kèm theo các điều kiện chặt chẽ về phạm vi, thời hạn và trách nhiệm báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất; không để Chính phủ ban hành nghị định để sửa luật cũng như tự quy định trình tự, thủ tục cho cơ chế này.

Một nội dung khác được Chủ tịch Quốc hội đặc biệt quan tâm là yêu cầu bảo đảm chất lượng trong quy trình xây dựng pháp luật.

Theo Chủ tịch Quốc hội, dự thảo luật đang có những đề xuất theo hướng lược bỏ thẩm quyền quyết định chính sách, bỏ báo cáo tổng kết, báo cáo rà soát hồ sơ và đưa đánh giá tác động thành nội dung tùy chọn. Đây là những nội dung cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Chủ tịch Quốc hội lưu ý, đối với những dự án luật chưa được đánh giá đầy đủ tác động, chưa làm rõ những đối tượng chịu ảnh hưởng và hệ quả có thể phát sinh, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện, không vì yêu cầu tiến độ mà trình Quốc hội thông qua khi chưa đủ điều kiện. "Không đánh đổi chất lượng để lấy tốc độ", Chủ tịch Quốc hội khẳng định. Cùng với đó, cần tiếp tục duy trì việc thẩm định chính sách; quy định rõ tiêu chí áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn, tránh tình trạng lạm dụng việc đi tắt quy trình xây dựng chính sách.

Đồng thời, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định như xác định giá trị pháp lý của án lệ, tập quán, lẽ công bằng; nguyên tắc ưu tiên áp dụng văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành; yêu cầu văn bản phải nêu rõ mục đích ban hành; và nguyên tắc chỉ luật mới được quy định việc hạn chế quyền, đặt ra nghĩa vụ mới hoặc quy định chế tài.

Quang cảnh phiên thảo luận tại tổ.

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật trong giai đoạn mới, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, khi điểm nghẽn về thể chế cơ bản đã được tháo gỡ, thì khâu yếu cần tập trung khắc phục hiện nay chính là tổ chức thực thi. "Làm luật đi từ tốt trong văn bản đến tốt trong cuộc sống", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Nhấn mạnh lại vai trò quan trọng của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan soạn thảo phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tiếp thu tối đa ý kiến của đại biểu Quốc hội. Đối với những vấn đề còn ý kiến khác nhau, cần xây dựng phương án cụ thể, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.