Chuẩn bị hàng chục nghìn nhân lực cho điện hạt nhân đến năm 2035

Việt Nam cần lượng lớn nhân lực để phát triển điện hạt nhân. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Theo Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, điện hạt nhân dự kiến đóng góp khoảng 6-8% tổng sản lượng điện quốc gia.

Việc khôi phục và triển khai Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận cùng định hướng phát triển các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) đặt ra yêu cầu cấp thiết về một lực lượng lao động được đào tạo bài bản, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Điện hạt nhân Ninh Thuận cần gần 4.000 người

Theo Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Linh, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ Khoa học và Công nghệ), riêng hai nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 cần khoảng 3.900 nhân lực trực tiếp vận hành vào năm 2030. Trong đó, khoảng 670 người cần được đào tạo trình độ đại học ở nước ngoài.

Nhưng nhân lực vận hành nhà máy mới chỉ là một phần của bài toán. Chương trình điện hạt nhân quốc gia còn cần đội ngũ làm việc trong các cơ quan quản lý, cơ quan pháp quy về an toàn và an ninh hạt nhân, tổ chức nghiên cứu và hỗ trợ kỹ thuật, cơ sở đào tạo, y học hạt nhân, công nghệ bức xạ, quản lý chất thải phóng xạ, ứng phó sự cố và quan trắc môi trường.

Điện hạt nhân vì thế không chỉ là câu chuyện xây dựng nhà máy, mà đòi hỏi hình thành một hệ sinh thái nhân lực đa ngành, có trình độ chuyên môn cao và khả năng hội nhập quốc tế.

Chính phủ đã phê duyệt Đề án “Đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035”, đồng thời ban hành các đề án phát triển nhân lực quản lý nhà nước, nghiên cứu, ứng dụng và hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Một trong những định hướng được đề xuất là tập trung nguồn lực cho khoảng 5-6 cơ sở đào tạo nòng cốt, thay vì mở rộng đào tạo dàn trải. Cách làm này giúp tối ưu nguồn lực đầu tư, nâng cao chất lượng giảng dạy và từng bước xây dựng năng lực đào tạo trong nước.

Chương trình đào tạo cần được cập nhật theo hướng dẫn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), đồng thời phát triển các ngành đào tạo kỹ sư chuyên sâu, đáp ứng yêu cầu của công nghiệp điện hạt nhân hiện đại.

Kết hợp nguồn lực trong nước và quốc tế

Theo Giáo sư, Viện sĩ Nguyễn Quốc Sỹ, Đại học Năng lượng quốc gia Moskva (Liên bang Nga), mô hình “khoa liên kết” với các đối tác nước ngoài là giải pháp phù hợp với Việt Nam. Mô hình này vừa tạo nền tảng đào tạo theo tiêu chuẩn quốc tế, vừa hỗ trợ phát triển giảng viên, mở rộng trao đổi học thuật và nâng cao năng lực nghiên cứu trong nước.

Việt Nam cần kết hợp đào tạo tại nước ngoài với xây dựng năng lực tự chủ trong nước. Cách tiếp cận này giúp tiếp nhận nhanh công nghệ, kinh nghiệm quốc tế, đồng thời duy trì đội ngũ nhân lực chất lượng cao phục vụ lâu dài cho chương trình điện hạt nhân.

Do yêu cầu đặc biệt nghiêm ngặt về trình độ công nghệ và tiêu chuẩn an toàn, nhân lực điện hạt nhân không thể được chuẩn bị trong thời gian ngắn. Công tác đào tạo cần được triển khai sớm, đồng bộ và có tầm nhìn dài hạn, tạo nền tảng để Việt Nam phát triển điện hạt nhân an toàn và hiệu quả.