'Chúng ta đang bỏ lỡ 'thời điểm vàng' điều trị ung thư khi có triệu chứng mới đi khám'

PV: Thưa PGS.TS Nguyễn Công Long, ung thư đường tiêu hóa đang là một trong những bệnh lý được quan tâm hàng đầu hiện nay. Theo ông, đâu là thách thức lớn nhất trong công tác phòng, chống bệnh này?

PGS.TS Nguyễn Công Long: Những năm gần đây, nội soi tiêu hóa can thiệp phát triển rất nhanh. Hàng loạt kỹ thuật hiện đại như cắt hớt niêm mạc qua nội soi (EMR), cắt tách dưới niêm mạc (ESD), siêu âm nội soi (EUS) hay nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) đã được ứng dụng ngày càng rộng rãi, mở ra cơ hội phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư và ung thư đường tiêu hóa ngay từ giai đoạn đầu. Điều đáng mừng là nhiều trường hợp trước đây phải phẫu thuật thì nay có thể được điều trị bằng nội soi với mức độ xâm lấn tối thiểu, giúp giảm biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục cho người bệnh.

PGS.TS Nguyễn Công Long, Chủ tịch Hội Nội soi tiêu hóa Can thiệp Việt Nam. Ảnh: Kim Lý.

Tuy nhiên, điều chúng tôi vẫn luôn trăn trở là cơ hội tiếp cận những kỹ thuật này chưa đồng đều. Khoảng cách về trình độ chuyên môn, trang thiết bị cũng như quy trình thực hành giữa các cơ sở y tế vẫn còn khá lớn.

Nói cách khác, không phải người bệnh nào cũng có điều kiện tiếp cận các kỹ thuật nội soi chuyên sâu, đặc biệt ở những địa phương xa các trung tâm y tế lớn. Đó cũng là lý do Hội Nội soi Tiêu hóa Can thiệp Việt Nam lựa chọn Sa Pa để tổ chức Hội nghị Nội soi tiêu hóa can thiệp miền Bắc lần thứ I. Chúng tôi mong muốn thông qua diễn đàn này thúc đẩy đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm và từng bước chuẩn hóa chuyên môn, để kỹ thuật cao không chỉ tập trung ở các bệnh viện tuyến cuối mà đến được với người dân ở nhiều địa phương hơn.

PV: Theo báo cáo được trình bày tại hội nghị, mỗi năm Việt Nam ghi nhận hơn 16.800 ca mắc mới ung thư đại trực tràng và hơn 8.400 ca tử vong. Khoảng 2/3 người bệnh được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn. Những con số này gợi mở điều gì, thưa ông?

PGS.TS Nguyễn Công Long: Những con số đó thực sự đáng suy nghĩ. Theo báo cáo trình bày tại hội nghị, ung thư đại trực tràng đang có xu hướng gia tăng tại Việt Nam, trong khi phần lớn người bệnh vẫn được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn. Điều đó cũng có nghĩa là chúng ta đang bỏ lỡ "thời điểm vàng" để điều trị.

Trong khi đó, nếu phát hiện sớm, nhiều tổn thương hoàn toàn có thể được xử trí ngay bằng các kỹ thuật nội soi can thiệp, hạn chế phải phẫu thuật lớn và cải thiện đáng kể tiên lượng. Đó là lý do chúng tôi luôn nhấn mạnh vai trò của nội soi tiêu hóa. Ngày nay, nội soi không chỉ dừng lại ở chẩn đoán mà còn trở thành phương tiện điều trị hiệu quả đối với nhiều tổn thương tiền ung thư và ung thư giai đoạn sớm. Phát hiện sớm sẽ tạo ra cơ hội điều trị tốt hơn, ít xâm lấn hơn và người bệnh cũng có chất lượng sống tốt hơn.

PV: Ông nhiều lần nhắc đến mục tiêu "chuẩn hóa nội soi tiêu hóa can thiệp". Việc chuẩn hóa sẽ mang lại lợi ích gì cho người bệnh?

PGS.TS Nguyễn Công Long: Nhiều người nghĩ chuẩn hóa chỉ là thống nhất một quy trình kỹ thuật. Thực ra, khái niệm này rộng hơn rất nhiều. Chuẩn hóa có nghĩa là đội ngũ bác sĩ ở các tuyến được đào tạo theo cùng tiêu chuẩn chuyên môn, cùng cách tiếp cận trong phát hiện, chẩn đoán và xử trí tổn thương. Khi chuyên môn được chuẩn hóa thì chất lượng điều trị cũng được chuẩn hóa. Và khi chất lượng điều trị được chuẩn hóa, người hưởng lợi nhiều nhất chính là người bệnh.

Mục tiêu của Hội Nội soi Tiêu hóa Can thiệp Việt Nam là hỗ trợ các cơ sở y tế tuyến dưới từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn chuyên môn, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các tuyến y tế cũng như giữa các vùng miền. Chúng tôi mong muốn người dân ở địa phương vẫn có thể tiếp cận dịch vụ kỹ thuật cao mà không nhất thiết phải chuyển lên các bệnh viện tuyến cuối.

PV: Điều cần làm hiện nay để giảm gánh nặng ung thư đường tiêu hóa là gì, thưa ông?

PGS.TS Nguyễn Công Long: Theo tôi, điều quan trọng nhất là phải thay đổi tư duy. Chúng ta không nên đợi có triệu chứng mới đi khám, mới nội soi. Muốn giảm tử vong thì phải phát hiện sớm. Muốn phát hiện sớm thì phải tầm soát đúng đối tượng và đúng thời điểm.

Để làm được điều đó, bên cạnh việc nâng cao nhận thức của người dân, ngành y tế cần tiếp tục nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ bác sĩ, chuẩn hóa quy trình kỹ thuật và mở rộng khả năng tiếp cận các kỹ thuật nội soi hiện đại tại nhiều địa phương hơn. Những tiến bộ của nội soi tiêu hóa can thiệp đang mở ra rất nhiều cơ hội trong điều trị các tổn thương ở giai đoạn sớm. Nhưng hiệu quả của những tiến bộ ấy chỉ thực sự phát huy khi người bệnh được phát hiện kịp thời. Phát hiện càng sớm thì khả năng điều trị khỏi càng cao và gánh nặng bệnh tật cũng sẽ giảm đi.

PV: Trân trọng cảm ơn ông.