Chuyển đổi phương tiện xanh tại chung cư: Không thể giao bài toán cho riêng Ban quản trị tòa nhà

Cần hướng dẫn cụ thể, hạn chế rủi ro

Thực tế tại nhiều chung cư cho thấy, nhu cầu sử dụng xe điện tăng lên nhanh chóng trong khi hạ tầng phục vụ sạc điện chưa được đầu tư tương ứng. Đối với các tòa nhà được xây dựng từ nhiều năm trước, việc bổ sung khu vực sạc có thể liên quan đến công suất nguồn điện, thiết kế tầng hầm, tổ chức giao thông nội bộ, lối thoát nạn và phương án PCCC.

Không ít chung cư đang từng bước tự tháo gỡ khó khăn hạ tầng để đáp ứng nhu cầu gửi xe máy điện, xe đạp điện của cư dân. Ảnh: PV

Trong điều kiện đó, Ban quản trị thường đứng trước nhiều lựa chọn khó khăn: Bố trí khu vực sạc ở đâu, có phải nâng cấp hệ thống điện hay không, nguồn kinh phí lấy từ đâu và cơ quan nào có thẩm quyền hướng dẫn, kiểm tra từng nội dung. Nếu thiếu hướng dẫn cụ thể, mỗi chung cư có thể tự tìm phương án khác nhau, thậm chí phát sinh tình trạng hạn chế tiếp nhận xe điện vì lo ngại rủi ro. Ngược lại, việc bố trí điểm sạc khi chưa đánh giá đầy đủ điều kiện kỹ thuật cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Tại tọa đàm “Chuyển đổi phương tiện xanh: Gỡ nút thắt hạ tầng cho chung cư Hà Nội” - một trong những hoạt động của Chương trình truyền thông về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2026, do Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội tổ chức mới đây, các ý kiến tham gia tọa đàm cũng đã nhấn mạnh yêu cầu rà soát điều kiện thực tế của từng chung cư, tăng cường phối hợp giữa chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn và các đơn vị liên quan.

Vấn đề đặt ra là cần cụ thể hóa sự phối hợp này thành quy trình để Ban quản trị có thể thực hiện, thay vì chỉ dừng ở những khuyến nghị chung.

Theo TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch mạng lưới không khí sạch Việt Nam, cần có bước rà soát thống nhất về hiện trạng và nhu cầu sử dụng phương tiện điện tại từng chung cư. Nội dung khảo sát cần bao gồm số lượng xe điện, nhu cầu sạc dự kiến, diện tích có thể bố trí khu vực sạc, công suất điện hiện có, hệ thống PCCC và khả năng tiếp cận của lực lượng chữa cháy.

Trên cơ sở đó, cơ quan chuyên môn hướng dẫn xác định phương án phù hợp với thiết kế, điều kiện kỹ thuật và quy định pháp luật. Những nội dung vượt quá thẩm quyền của Ban quản trị cần được chuyển đến đúng cơ quan có trách nhiệm xử lý, tránh tình trạng hồ sơ phải qua nhiều đầu mối nhưng không xác định được đơn vị chịu trách nhiệm chính.

Gỡ nút thắt bằng kết hợp các giải pháp

Cùng với đó, cần phân định rõ trách nhiệm giữa các chủ thể. Ban quản trị và chủ sở hữu, đơn vị được ủy quyền thực hiện việc rà soát, tổ chức quản lý theo phạm vi trách nhiệm; đơn vị vận hành cung cấp dữ liệu, kiểm tra hiện trạng và triển khai các nhiệm vụ được giao; cơ quan chuyên môn hướng dẫn, kiểm tra những nội dung thuộc thẩm quyền; doanh nghiệp cung cấp thiết bị, dịch vụ sạc phải bảo đảm yêu cầu kỹ thuật và an toàn tương ứng.

TS Hoàng Dương Tùng phát biểu tại buổi tọa đàm “Chuyển đổi phương tiện xanh: Gỡ nút thắt hạ tầng cho chung cư Hà Nội”. Ảnh: Ngọc Tú

Liên quan đến vấn đề kinh phí cho hạ tầng trạm sạc tại chung cư, theo TS Hoàng Dương Tùng, đây cũng là vấn đề khó, Ban quản trị cần nghiên cứu các hình thức huy động nguồn lực phù hợp, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, khai thác dịch vụ trên cơ sở thỏa thuận minh bạch, bảo đảm quyền lợi của cư dân và tuân thủ quy định pháp luật.

Bởi lẽ, việc sử dụng quỹ bảo trì, kinh phí quản lý vận hành hay các nguồn thu khác của chung cư phải căn cứ đúng mục đích, thẩm quyền và quy định hiện hành; không thể mặc nhiên coi quỹ bảo trì là nguồn vốn có thể sử dụng cho mọi hạng mục đầu tư mới.

Trong dài hạn, TS Hoàng Dương Tùng cho rằng, Hà Nội cần kết hợp giải pháp tại từng tòa nhà với quy hoạch mạng lưới sạc công cộng, bãi đỗ xe và các điểm đổi pin phù hợp. Khi cư dân có thêm lựa chọn sạc bên ngoài khuôn viên chung cư, áp lực đầu tư và tổ chức khu vực sạc tại những công trình hạn chế về diện tích sẽ được giảm bớt.

“Chuyển đổi phương tiện xanh không chỉ là việc thay đổi phương tiện cá nhân mà còn là quá trình tổ chức lại hạ tầng và phương thức quản lý đô thị. Một cơ chế phối hợp thông suốt, trách nhiệm rõ ràng và nguồn lực phù hợp sẽ giúp các chung cư chủ động thích ứng, bảo đảm an toàn, đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia giao thông xanh. Chúng ta không thể giao bài toán riêng cho các Ban quản trị toà nhà được ”, TS Hoàng Dương Tùng chia sẻ.