Chuyên gia cảnh báo Internet sắp trải qua giai đoạn “tuần nào cũng như tận thế” vì AI

Mã máy tính được hiển thị trên nhiều màn hình trong bức ảnh minh họa được chụp vào ngày 22/10. Ảnh: Reuters.

Những tiến bộ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang giúp phát hiện hàng loạt lỗ hổng phần mềm mới, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xảy ra thêm nhiều đợt gián đoạn tương tự sự cố ảnh hưởng đến các trang web chính phủ trên toàn cầu trong tuần này, theo 7 chuyên gia an ninh mạng trao đổi với Reuters.

Theo nghiên cứu dự kiến được công bố trong những ngày tới của VulnCheck, công ty tình báo về mối đe dọa mạng có trụ sở tại bang Massachusetts (Mỹ), số lượng lỗ hổng phần mềm được phát hiện đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, một phần nhờ AI.

Matthew Prince, Giám đốc điều hành công ty hạ tầng Internet Cloudflare, nói với Reuters rằng ông biết về “một loạt lỗ hổng nghiêm trọng khác tồn tại trong những phần mềm quan trọng khác”. Ông dự báo ngành công nghệ sẽ trải qua nhiều tháng bận rộn khi AI liên tục phát hiện những điểm yếu tồn tại từ lâu trong nền tảng vận hành Internet.

“Tôi nghĩ chúng ta sẽ trải qua vài năm mà tuần nào mọi người cũng có cảm giác như bầu trời sắp sụp xuống”, ông Prince nói trong cuộc phỏng vấn hôm thứ Năm.

Các đợt gián đoạn ảnh hưởng đến nhiều trang web chính phủ ở châu Âu và những khu vực khác, bắt đầu từ hôm thứ Tư, xảy ra sau khi giới chuyên gia phát hiện những điểm yếu trong PHP — ngôn ngữ lập trình lâu đời đang được sử dụng rộng rãi trên Internet.

Các đơn vị vận hành hệ thống đang khẩn trương sửa lỗi phần mềm, đề phòng nguy cơ tin tặc khai thác lỗ hổng trên diện rộng. Một số đơn vị cho rằng họ không thể kịp vá lỗi trước khi hacker ra tay, nên đã chọn cách tạm thời đưa một số trang web ngoại tuyến cho đến khi bảo đảm an toàn.

Patrick Garrity, nhà nghiên cứu tại VulnCheck, cho biết cuộc chạy đua khắc phục lỗ hổng PHP diễn ra trong một tuần vốn đã đặc biệt căng thẳng đối với lĩnh vực an ninh mạng.

Trong cùng tuần, giới chuyên gia còn công bố các lỗ hổng trong Node.js — một nền tảng thay thế PHP — và phần mềm phát trực tuyến Plex. Các vụ xâm nhập liên quan đến LiteLLM, cổng kết nối AI, và nền tảng phát triển phần mềm Railway cũng được ghi nhận. Ngoài ra, công ty cấp chứng thư số của Ấn Độ eMudhra bị phát hiện sử dụng một khóa mật mã có độ bảo mật yếu đáng báo động, có khả năng khiến người dùng trên Internet đối mặt với rủi ro.

“Nếu chỉ trong tuần này đã xuất hiện 4-5 sự việc như vậy, tôi cho rằng chúng ta sẽ còn chứng kiến nhiều vụ việc tương tự hơn nữa”, ông Garrity nói. “Tôi nghĩ các đơn vị vận hành bất kỳ hệ thống nào có kết nối Internet sẽ phải liên tục tổ chức những đợt ứng phó khẩn cấp để xử lý sự cố”.

Thời gian ứng phó ngày càng bị rút ngắn

Các hệ thống mã nguồn làm nền tảng cho phần mềm hiện đại ngày càng đồ sộ và phức tạp. Những sai sót trong mã, thường được gọi là “bug”, có thể tạo ra kẽ hở để tin tặc xâm nhập, nhưng lại thường xuất hiện ở những vị trí khó lường.

Trước đây, việc tìm ra lỗi đòi hỏi người thực hiện phải có trình độ chuyên môn nhất định. Sau khi phát hiện lỗi, một chuyên gia có kinh nghiệm thường cần vài tuần, thậm chí vài tháng, để phát triển công cụ khai thác lỗ hổng — được gọi là “exploit”.

Khoảng thời gian đó giúp các đơn vị phòng thủ có thêm thời gian sửa lỗi và triển khai bản cập nhật phần mềm một cách có kiểm soát, hạn chế nguy cơ gây gián đoạn hệ thống.

Tuy nhiên, AI đang làm thay đổi căn bản những giả định này.

Các mô hình AI có thể rà soát mã nguồn liên tục suốt ngày đêm để tìm ra hết lỗi này đến lỗi khác, đồng thời phát triển công cụ khai thác trong vòng vài giờ. Shane Fry, Giám đốc công nghệ của công ty an ninh mạng RunSafe Security có trụ sở tại bang Virginia (Mỹ), cho rằng năng lực mà các mô hình AI thể hiện trong vài tháng qua đã gần như xóa tan những nghi ngờ về khả năng chúng làm thay đổi ngành an ninh mạng.

“Điều đang thay đổi một cách căn bản và không thể phủ nhận là khoảng thời gian cần thiết không chỉ để phát hiện lỗ hổng, mà còn để các đối thủ biến những lỗ hổng đó thành vũ khí tấn công”, ông Fry nói.

Những “quái vật” đáng sợ

Dù tất cả chuyên gia trao đổi với Reuters đều đồng ý rằng thời gian dành cho các đội phòng thủ đang bị thu hẹp, họ chưa thống nhất về việc AI có dẫn đến tình trạng tin tặc tấn công tràn lan hay không.

Daniel Stenberg, nhà phát triển chính của công cụ truyền tệp curl, cho rằng các lỗ hổng do mô hình AI phát hiện thường là những lỗi đặc biệt phức tạp, khiến các đối tượng xấu khó tận dụng để thực hiện những cuộc tấn công thực tế.

Ramy Rahman, kỹ sư giải pháp cấp cao tại công ty an ninh mạng ArmorCode, cũng lưu ý rằng “việc công bố nhiều lỗ hổng hơn không đồng nghĩa với việc các cuộc tấn công thành công sẽ tự động gia tăng”.

Diễn biến xoay quanh lỗ hổng PHP gây lo ngại trên toàn cầu trong tuần này phần nào cho thấy điều đó.

Công ty tình báo mối đe dọa Hunt.io cho biết, tương tự Amazon và Cloudflare, họ đã ghi nhận những nỗ lực khai thác lỗ hổng PHP một cách quyết liệt. Tuy nhiên, Esteban Borges, Giám đốc nghiên cứu của Hunt.io, cho biết tính đến 14h ngày thứ Năm theo giờ miền Đông nước Mỹ (18h GMT), các tội phạm mạng mà ông theo dõi dường như vẫn chưa thể xây dựng được một công cụ hoạt động hiệu quả để khai thác lỗ hổng này.

Trong khi đó, ông Prince của Cloudflare nói với Reuters rằng ông đã ghi nhận một số dấu hiệu ban đầu cho thấy các hệ thống bị xâm nhập có liên quan đến lỗ hổng PHP.

Theo ông Prince, làn sóng phát hiện lỗ hổng nhờ AI có thể khiến toàn ngành an ninh mạng chao đảo trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài, đây vẫn là diễn biến tích cực.

Ông ví quá trình này với việc tiêu diệt những con quái vật ẩn náu trong một ngôi nhà ma ám. Cuộc đối đầu có thể đáng sợ, nhưng để những con quái vật tiếp tục lẩn khuất sau những cánh cửa đóng kín còn nguy hiểm hơn nhiều.

“Thực tế là chúng ta sẽ xử lý và loại bỏ được rất nhiều vấn đề trong số này”, ông Prince nói.