Chuyện lạ về vua Minh Mạng ở điện thờ huyền bí nhất Cố đô Huế
Tọa lạc trên sườn núi nhìn ra sông Hương, Điện Hòn Chén là một di tích tâm linh đặc biệt của Huế, nơi lịch sử, truyền thuyết và tín ngưỡng dân gian hòa quyện.
Tên gọi gắn với giai thoại chén ngọc của vua Minh Mạng. Dân gian quen gọi là Điện Hòn Chén hay Hoàn Chén, bắt nguồn từ truyền thuyết vua Minh Mạng đánh rơi chén ngọc xuống sông Hương rồi được rùa thần ngậm trả lại.
Tên chính thức trong sắc phong không phải Hòn Chén. Trong các văn bản triều Nguyễn, điện Hòn Chén mang tên “Ngọc Trản Sơn Từ”, tức đền thờ trên núi Ngọc Trản, cho thấy tên dân gian và tên hành chính tồn tại song song.
Vị trí phong thủy được xem là rất đặc biệt. Núi Ngọc Trản nằm bên đoạn sâu nhất của sông Hương, được vua Đồng Khánh ví như hình con sư tử cúi đầu uống nước, hàm ý linh khí hội tụ.
Có nguồn gốc từ tín ngưỡng Chăm Pa cổ. Trước khi người Việt tiếp nhận, nơi đây là đền thờ nữ thần Po Nagar của người Chăm, vị thần mẹ sáng tạo đất đai, lúa gạo và trầm hương.
Quá trình bản địa hóa tín ngưỡng hiếm có. Khi tiếp nhận, người Việt đã Việt hóa Po Nagar thành Thánh Mẫu Thiên Y A Na, tạo nên sự dung hợp mềm mại giữa tín ngưỡng Chăm và tín ngưỡng thờ Mẫu Việt.
Là nơi phối thờ nhiều tín ngưỡng cùng lúc. Điện Hòn Chén không thờ theo một hệ thống duy nhất mà phối thờ Phật, Quan Công, Liễu Hạnh Công Chúa và hơn một trăm vị thần khác.
Vua Đồng Khánh tự nhận là “đệ tử” của Thánh Mẫu. Sau khi được báo mộng sẽ lên ngôi, vua Đồng Khánh trùng tu điện, đổi tên thành Huệ Nam Điện và tự xưng là em của Thánh Mẫu, điều cực hiếm trong tư duy quân quyền phong kiến.
Minh Kính Đài có cấu trúc ba cung độc đáo. Điện thờ chính của điện Hòn Chén là Minh Kính Đài, được chia thành Thượng Cung, Trung Cung và Tiền Điện, vừa phục vụ thờ tự, vừa là không gian nghi lễ và tiếp đón tín đồ.
Hình tượng phượng xuất hiện dày đặc trong trang trí. Phượng hoàng được dùng nhiều trên mái và đồ thờ vì tượng trưng cho nữ tính, phù hợp với hệ thống các nữ thần được tôn thờ tại đây.
Là nơi giao thoa hiếm hoi giữa cung đình và dân gian. Điện Hòn Chén là ngôi điện duy nhất ở Huế kết hợp nghi lễ hoàng gia, lễ hội dân gian và hầu đồng, tạo nên một không gian tâm linh rất riêng của xứ Huế.
Mời quý độc giả xem video: Khởi nguồn nền văn minh / VTV2
