Chuyện thú vị về chiếc hộp 8 kg dành cho mọi trẻ sơ sinh ở Phần Lan

Được duy trì từ năm 1949, chính sách này đến nay vẫn là một trong những nét đặc biệt trong hệ thống an sinh dành cho trẻ em của Phần Lan.

Món quà đầu tiên dành cho em bé

Anna (32 tuổi) và Daniel Nord (31 tuổi) đang tận hưởng những ngày đầu làm cha mẹ. Cậu con trai mới chào đời đánh dấu một bước ngoặt lớn trong cuộc sống của hai vợ chồng đang sinh sống tại Helsinki. Daniel là nhà báo, còn Anna làm việc trong lĩnh vực ngôn ngữ.

Trước khi em bé chào đời, họ nhận được một món quà đặc biệt từ xã hội Phần Lan: chiếc hộp sơ sinh. Các gia đình có thể nhận hộp sau khi đến khám tại phòng khám sức khỏe thai sản và trẻ em vài tháng trước ngày dự sinh.

“Cảm giác mọi thứ trở nên thực tế hơn khi nhìn thấy những bộ quần áo nhỏ xíu. Bạn bắt đầu mơ về đứa trẻ nhiều hơn”, Daniel chia sẻ.

Vợ chồng Daniel Nord chăm sóc con tại Helsinki, Phần Lan. Ảnh: Nordic Labour Journal

Với hai vợ chồng, chiếc hộp giống như một cột mốc báo hiệu họ thực sự sắp bước vào hành trình làm cha mẹ. Nó cũng mang lại cảm giác được xã hội quan tâm, thậm chí có chút “xa xỉ”, bởi những vật dụng đầu tiên của em bé đã được chuẩn bị một phần.

Chiếc hộp nặng khoảng 8 kg, chứa 38 món đồ theo danh mục năm 2025, gồm quần áo, đồ vệ sinh và nhiều vật dụng thiết yếu khác. Các sản phẩm được lựa chọn thông qua đấu thầu công, dựa trên những tiêu chí về giá cả, chất lượng, tính bền vững với môi trường và điều kiện lao động. Đặc biệt, các sản phẩm trong hộp được thiết kế theo hướng không phân biệt giới tính và danh mục được cập nhật hằng năm.

Từ năm 1949, mọi trẻ sơ sinh ở Phần Lan đều được hưởng chính sách này. Cha mẹ có thể lựa chọn nhận chiếc hộp hoặc khoản tiền mặt tương đương 170 euro. Tuy nhiên, khoảng hai phần ba gia đình vẫn chọn chiếc hộp.

Với Anna, điều đáng giá nhất không chỉ nằm ở số lượng đồ dùng.

“Thật dễ chịu khi không phải tự mình chuẩn bị mọi thứ. Có một số thứ để bắt đầu khiến bạn cảm thấy nhẹ nhõm hơn”, cô nói.

Chiếc hộp cũng giúp hai vợ chồng nhận ra rằng một đứa trẻ cần nhiều thứ hơn họ từng nghĩ.

Chiếc hộp trở thành chiếc nôi đầu đời

Bên trong chiếc hộp có một tấm đệm nhỏ. Trong nhiều gia đình Phần Lan, chiếc hộp từng được sử dụng như nơi ngủ đầu tiên của trẻ sơ sinh. Khi đứa trẻ lớn lên, chiếc hộp thường được giữ lại để cất những kỷ vật của những tháng đầu đời.

Daniel, vốn là người Thụy Điển, đặc biệt ấn tượng với truyền thống này. “Là một người Thụy Điển, tôi thấy đây là một truyền thống tuyệt vời của Phần Lan. Tôi đã kể với gia đình và bạn bè ở Thụy Điển rằng đây là một ý tưởng tuyệt vời như thế nào”, anh nói.

Anna cũng từng nhận một chiếc hộp tương tự khi mới chào đời. Cô không nhớ mình có từng ngủ trong đó hay không, nhưng khi xem lại những bức ảnh cũ của gia đình, cô vẫn nhận ra một số bộ quần áo từng nằm trong chiếc hộp.

Ảnh: Nordic Labour Journal

Ngày nay, Phần Lan được biết đến với hệ thống phúc lợi xã hội phát triển. Nhưng chiếc hộp sơ sinh lại ra đời trong một hoàn cảnh hoàn toàn khác.

Cuối những năm 1930, Phần Lan còn là một đất nước nghèo, tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh cao. Năm 1938, chính phủ đưa ra trợ cấp thai sản, trước hết nhằm khuyến khích các bà mẹ đến khám tại các cơ sở y tế.

Chiếc hộp khi đó được lấp đầy bằng những vật dụng thiết thực như quần áo, vải vóc và xà phòng. Ban đầu, chính sách chủ yếu dành cho các gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Đến năm 1949, chính sách được mở rộng cho tất cả các gia đình, không phân biệt thu nhập hay điều kiện kinh tế.

Trong điều kiện nhà ở khi đó còn chật chội, việc tạo cho mỗi em bé một không gian sạch sẽ, an toàn để ngủ được xem là rất quan trọng. Vì thế, chiếc hộp dần trở thành một chiếc nôi đơn giản cho trẻ sơ sinh.

Từ một chính sách hỗ trợ các gia đình nghèo, chiếc hộp trở thành quyền lợi phổ quát dành cho mọi trẻ em.

Điều thú vị là nội dung chiếc hộp không cố định mà liên tục thay đổi theo quan điểm và nhu cầu xã hội.

Trong những năm 1960, một chiếc túi ngủ nhỏ được đưa vào hộp nhằm khuyến khích các gia đình cho trẻ ngủ ngoài trời, một thói quen được cho là có lợi cho sức khỏe thời đó. Bình sữa sau này được loại khỏi danh mục với kỳ vọng khuyến khích các bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ.

Đến những năm 1970, bao cao su và chất bôi trơn từng được đưa vào hộp. Việc này gây tranh luận nhưng được giải thích là một hình thức quan tâm đến sức khỏe và hạnh phúc của phụ nữ.

Theo thời gian, các sản phẩm tiếp tục được điều chỉnh để phù hợp với những thay đổi trong quan niệm nuôi dạy trẻ và chính sách dân số.

Nói cách khác, chiếc hộp không đơn thuần là một gói quà. Nó còn phản ánh cách xã hội Phần Lan nhìn nhận về trẻ em, sức khỏe và vai trò của gia đình qua từng thời kỳ.

Phần Lan hiện là quốc gia Bắc Âu duy nhất duy trì mô hình hộp sơ sinh, dù những hình thức tương tự đã được triển khai ở nhiều nơi trên thế giới.

Tại quốc gia này, cha mẹ cũng được khuyến khích chia sẻ thời gian chăm con. Anna đã nghỉ trước khi sinh và hai vợ chồng dự định chia đều thời gian nghỉ sau đó.

“Tôi rất muốn có thời gian ở bên con trai, được nghỉ chăm con và dành thời gian cho con. Nghĩ đến điều đó rất thú vị”, Daniel nói.

Như vậy, chiếc hộp chỉ là một phần trong bức tranh lớn hơn về chính sách gia đình, từ chăm sóc y tế, nghỉ phép dành cho cha mẹ đến trợ cấp trẻ em và những hỗ trợ thiết thực dành cho trẻ sơ sinh.

Điều đáng chú ý là dù có hệ thống phúc lợi tương đối hào phóng, Phần Lan cũng đang đối mặt với tình trạng tỷ lệ sinh giảm. Mỗi năm nước này có khoảng 45.000 trẻ em chào đời và con số đang tiếp tục giảm.

Daniel và Anna cho rằng một trong những nguyên nhân có thể là người trẻ ngày càng trì hoãn việc sinh con. Tại các thành phố lớn như Helsinki, nhiều người trong độ tuổi 30-35 vẫn chưa có con hoặc mới sinh con đầu lòng.

Sự bất ổn của thị trường lao động cũng có thể tác động đến quyết định sinh con. Nhiều người muốn có công việc ổn định, thu nhập chắc chắn và một nơi ở phù hợp trước khi bắt đầu gia đình. Một số khác sống xa cha mẹ, thiếu mạng lưới hỗ trợ khi nuôi con nhỏ. Điều này cho thấy một chiếc hộp đầy đủ đồ dùng, dù thiết thực và giàu ý nghĩa, không thể tự mình giải quyết bài toán sinh ít.

“Cảm giác an toàn rất quan trọng. Bạn được hệ thống y tế hỗ trợ, nhận một số vật dụng cho em bé và trợ cấp trẻ em. Những điều đó mang lại sự yên tâm. Nhưng đó không phải là thứ khiến bạn quyết định có một đứa trẻ”, Daniel nhận xét.

Có lẽ đây cũng là giá trị lớn nhất của chiếc hộp sơ sinh Phần Lan, không cố thuyết phục người dân sinh con bằng một món quà mà thể hiện thông điệp rằng khi một đứa trẻ chào đời, gia đình không hoàn toàn đơn độc.

Từ một chiếc hộp ra đời trong thời kỳ đất nước còn nghèo khó, chính sách này đã trở thành một biểu tượng về cách xã hội cùng chia sẻ trách nhiệm với những gia đình có trẻ nhỏ. Và sau hơn 70 năm, mỗi chiếc hộp được trao đi vẫn mang theo một lời nhắn giản dị: sự ra đời của một đứa trẻ không chỉ là niềm vui riêng của một gia đình mà cũng là một sự kiện đáng được cả xã hội quan tâm.