Trưởng Ban Tổ chức Trung ương hiến kế chặn việc lập 'doanh nghiệp ma'

Chiều 17/10, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Nhiều ý kiến cho rằng việc sửa đổi toàn diện luật ở thời điểm này là hoàn toàn đúng đắn.

Cần quy định nguyên tắc của cơ chế chia sẻ rủi ro tín dụng

Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc bày tỏ băn khoăn khi mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, cả nước có 2 triệu DNNVV; đến năm 2045 đạt 3 triệu doanh nghiệp. Tuy nhiên, cả nước hiện mới có hơn 1 triệu doanh nghiệp. 

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cho rằng có những số liệu rất đáng suy ngẫm. Chẳng hạn như 9 tháng qua, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường lên tới 172.000, trong khi số doanh nghiệp thành lập mới là 149.000.

Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc. Ảnh: Quốc hội

Từ đó, ông Nguyễn Duy Ngọc đề nghị rà soát dự thảo luật với hệ thống luật chuyên ngành khác để bảo đảm tính đồng bộ. Luật cần quy định rõ nguyên tắc, quỹ phát triển khoa học, công nghệ phải được bảo đảm để hỗ trợ phát triển, không phải dùng để chi trả lương hay các chi phí quản lý thường xuyên.

Ông cũng đề nghị giải bài toán tiếp cận vốn, bởi doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp nhưng tỷ lệ tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức mới chỉ đạt khoảng 10-20%. 

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cũng lưu ý cần đẩy mạnh kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu liên thông giữa cơ quan quản lý doanh nghiệp, cơ quan thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác.

Việc minh bạch hóa thông tin bằng dữ liệu sẽ giúp ngăn chặn tình trạng trục lợi chính sách ưu đãi và lập “doanh nghiệp ma” để mua bán hóa đơn, chiếm đoạt tiền thuế giá trị gia tăng.

Cùng quan tâm chính sách tiếp cận vốn, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (đoàn tỉnh Quảng Trị) dẫn báo cáo thẩm tra chỉ rõ khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp hiện nay là tiếp cận vốn vay do thiếu tài sản bảo đảm.

Để xử lý điểm nghẽn này, đại biểu tỉnh Quảng Trị cho rằng luật hiện hành có 3 công cụ trực tiếp gồm: bảo lãnh tín dụng qua Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa; cho vay, tài trợ qua Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; cấp bù lãi suất cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (đoàn tỉnh Quảng Trị). Ảnh: Quốc hội

Tuy nhiên ông lưu ý, dự thảo không còn quy định cụ thể cả 3 công cụ này mà chỉ quy định mang tính định hướng như “Nhà nước có chính sách”, “Nhà nước khuyến khích”.

Cho rằng “hoạt động của các quỹ thời gian qua đúng là còn hạn chế”, ông Vũ cho rằng hướng xử lý phải là hoàn thiện cơ chế, chứ không phải bỏ công cụ chia sẻ rủi ro tín dụng.

Vì vậy, ông đề nghị dự luật cần quy định nguyên tắc của cơ chế chia sẻ rủi ro tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; đồng thời bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các hợp đồng bảo lãnh, hợp đồng cho vay đang thực hiện.

Đại biểu Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam nêu thực tế các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh đang rất thiếu vốn.

Trong khi đó, khoảng chênh lệch giữa lãi suất cho vay và lãi suất huy động tiền gửi vẫn đặt ra bài toán mâu thuẫn cho ngành ngân hàng. Nếu cho vay lãi suất quá cao thì doanh nghiệp “không thể chịu được”, nhưng nếu nhận tiền gửi với lãi suất quá thấp lại không thu hút được nguồn vốn nhàn rỗi trong dân.

Vì vậy, đại biểu Thân đề xuất tận dụng nguồn lực tiền gửi và ngoại tệ trong dân kết hợp ứng dụng công nghệ số. Trong đó, cần triển khai ngay các giải pháp công nghệ số trong huy động và quản lý nguồn vốn nhằm tối ưu hóa và giải quyết rất nhiều bài toán chi phí.

Đại biểu cũng đề nghị phát triển ngân hàng số vì chi phí vận hành rất thấp, vừa thu hút vốn nhanh, vừa cung ứng vốn kịp thời.

“Tôi tha thiết đề nghị Quốc hội và Chính phủ cho phép thí điểm ngân hàng số, đừng lo ngại rủi ro vượt tầm kiểm soát vì rủi ro thực tế sẽ thấp khi thu hút được lượng lớn thành viên tham gia”, đại biểu Nguyễn Văn Thân nói.

Kiểm soát hiện tượng “không chịu phát triển” của các doanh nghiệp

Đại biểu Nguyễn Văn Thân kiến nghị nâng mức doanh thu không chịu thuế của hộ kinh doanh lên 2 tỷ đồng/năm thay vì 1 tỷ đồng. Lý do là nếu đặt ngưỡng 1 tỷ đồng, chi phí tuân thủ và các chi phí khác còn lớn hơn cả tổng số tiền thuế thu được.

“Nếu miễn thuế cho hộ kinh doanh có doanh thu từ 2 tỷ đồng trở xuống, toàn bộ nguồn lực đó sẽ được người dân tái đầu tư cho sản xuất, nâng cao đời sống, bảo đảm an sinh xã hội; đồng thời Nhà nước tiết kiệm được chi phí quản lý hành chính”, ông phân tích.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng). Ảnh: Quốc hội

Quan tâm đến quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm tính từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu (khoản 2 Điều 9), đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) đồng tình với cách Chính phủ thiết kế quy định giữ mốc này là để chống trục lợi và bảo đảm cân đối ngân sách. 

“Nhưng thực tế phần lớn doanh nghiệp mới chưa có lãi trong 3 năm đầu; chính những doanh nghiệp đầu tư bài bản, có giai đoạn đầu tư dài lại khó được hưởng. Quy định ưu đãi như vậy rất khó khả thi trên thực tế”, đại biểu phân tích.

Do đó, ông đề nghị nghiên cứu phương án trung gian để đưa vào Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp sửa đổi. Đó là tính thời gian miễn thuế từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế, nhưng khống chế trong thời hạn tối đa 6 năm kể từ ngày cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu, và không áp dụng đối với doanh nghiệp thành lập do chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi loại hình. 

Đại biểu cho rằng, cách làm này vừa thực chất, vừa kiểm soát được giảm thu và hiện tượng “không chịu phát triển” của các doanh nghiệp.

Ông cũng đề nghị bổ sung nguyên tắc công bằng về ưu đãi: doanh nghiệp nhỏ và vừa đáp ứng cùng điều kiện về ngành, nghề, địa bàn hoặc hoạt động như nghiên cứu phát triển, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh được hưởng mức ưu đãi không thấp hơn doanh nghiệp khác; không lấy ngưỡng quy mô vốn đầu tư làm rào cản tiếp cận ưu đãi.