Chuyện về người chiến sĩ cộng sản Trần Quý Kiên

Trong hơn 30 năm hoạt động cách mạng, đồng chí Trần Quý Kiên có khoảng 11 năm bị thực dân Pháp giam cầm tại nhiều nhà tù. Riêng tại Nhà tù Sơn La, ông ba lần bị đưa tới đây. Mỗi lần trở lại là một chặng đường đầy gian khổ, đồng thời ghi dấu quá trình tôi luyện bản lĩnh, ý chí và kinh nghiệm hoạt động cách mạng của người chiến sĩ cộng sản.

Gia đình đồng chí Trần Quý Kiên năm 1965. Ảnh: Gia đình nhân vật cung cấp

Gia đình đồng chí Trần Quý Kiên năm 1965. Ảnh: Gia đình nhân vật cung cấp

Trần Quý Kiên, tên thật là Đinh Xuân Nhạ, sinh ra tại Hà Nội, trong một gia đình có truyền thống yêu nước, hiếu học. Từ những năm 1928-1929, ông sớm tham gia hoạt động yêu nước. Năm 1930, khi mới 19 tuổi, ông gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam, trở thành một trong những đảng viên thuộc thế hệ đầu tiên của Đảng. Tháng 10/1930, trong khi hoạt động tuyên truyền cách mạng tại Hà Nội, ông bị thực dân Pháp bắt, kết án 10 năm tù khổ sai.

Lần thứ nhất, năm 1933, sau thời gian bị giam tại Hỏa Lò và nhà lao Hải Phòng, Trần Quý Kiên bị đưa lên Nhà tù Sơn La. Trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt, bệnh tật và chế độ lao tù hà khắc, sức khỏe ông suy giảm nghiêm trọng. Tuy nhiên, ông cùng các đồng chí vẫn giữ vững tinh thần đoàn kết, tương trợ, tham gia đấu tranh và bảo toàn lực lượng cách mạng. Cuối năm 1933, ông được chuyển trở lại Hỏa Lò.

Lần thứ hai, tháng 5/1935, Trần Quý Kiên tiếp tục bị đày lên Sơn La. Ông cùng các đồng chí tham gia duy trì tổ chức Đảng bí mật, củng cố lực lượng tù chính trị. Hội đồng Thống nhất được thành lập để tổ chức đời sống, giúp đỡ người đau ốm và lãnh đạo đấu tranh chống chế độ lao tù. Trần Quý Kiên được giao phụ trách Ban Hợp tác xã, chăm lo đời sống cho anh em, góp phần duy trì sức khỏe và tinh thần đoàn kết. Tháng 7/1936, ông được trả tự do.

Đồng chí Trần Quý Kiên (ngồi đầu tiên bên trái) cùng các ông Lê Thanh Nghị, Nguyễn Khai, Ngô Minh Loan, Hoàng Quốc Thịnh và các đồng chí khác thăm lại Nhà tù Sơn La ngày 18/2/1963.   Ảnh: Gia đình nhân vật cung cấp

Đồng chí Trần Quý Kiên (ngồi đầu tiên bên trái) cùng các ông Lê Thanh Nghị, Nguyễn Khai, Ngô Minh Loan, Hoàng Quốc Thịnh và các đồng chí khác thăm lại Nhà tù Sơn La ngày 18/2/1963.   Ảnh: Gia đình nhân vật cung cấp

Ông Phạm Văn Tuấn, Trưởng phòng Bảo tồn - Bảo tàng, Trung tâm Văn hóa - Thể thao tỉnh Sơn La, cho biết: Dấu ấn nổi bật của đồng chí Trần Quý Kiên trong những lần bị giam tại Nhà tù Sơn La là tinh thần trách nhiệm và năng lực tổ chức trong hoàn cảnh khắc nghiệt. Việc được giao phụ trách Ban Hợp tác xã, chăm lo đời sống tù chính trị không đơn thuần là công việc sinh hoạt thường ngày mà còn góp phần củng cố đoàn kết, bảo toàn lực lượng cách mạng. Điều đó cho thấy những người cộng sản đã biến nhà tù thực dân thành nơi duy trì tổ chức, rèn luyện ý chí và chuẩn bị lực lượng cho phong trào cách mạng.

Sau khi được trả tự do, Trần Quý Kiên nhanh chóng trở lại hoạt động, tham gia khôi phục tổ chức Đảng ở Bắc Kỳ, củng cố Thành ủy Hà Nội. Năm 1938, ông được bầu vào Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ, giữ cương vị Bí thư Thành ủy Hà Nội. Tháng 6/1940, khi hoạt động bí mật tại Bắc Giang, ông bị thực dân Pháp bắt lần thứ hai, lần lượt bị giam tại các nhà lao Bắc Giang, Hỏa Lò.

Lần thứ ba, tháng 2/1944, Trần Quý Kiên tiếp tục bị đưa lên Nhà tù Sơn La. Trải qua hai lần tù đày trước đó, ông đã có thêm kinh nghiệm đấu tranh, tổ chức và vận động đồng đội. Tại nhà tù, ông cùng các chiến sĩ tiếp tục chống chế độ lao tù hà khắc, giữ vững tinh thần và ý chí cách mạng. Tháng 3/1945, khi Nhật đảo chính Pháp, ông cùng các tù chính trị vượt ngục, kết thúc chặng đường tù đày kéo dài từ năm 1940.

Học sinh tham quan, tìm hiểu mô hình, tư liệu tại Nhà tù Sơn La.

Học sinh tham quan, tìm hiểu mô hình, tư liệu tại Nhà tù Sơn La.

Trở lại hoạt động cách mạng, Trần Quý Kiên được giao nhiệm vụ Bí thư Khu ủy Chiến khu Quang Trung, tham gia xây dựng lực lượng, chuẩn bị giành chính quyền. Đặc biệt, với tư cách đại diện Xứ ủy Bắc Kỳ và Chính phủ, ông trực tiếp tham gia lãnh đạo giành chính quyền ở Sơn La và Lai Châu. Vùng đất từng ba lần chứng kiến những năm tháng tù đày của ông lại đón người chiến sĩ cách mạng trở về trong một vai trò mới.

Ông Trần Quyết Chiến, con trai nhà cách mạng Trần Quý Kiên, chia sẻ: Điều khiến tôi xúc động và khâm phục nhất là ý chí kiên định, tinh thần vượt qua mọi gian khổ của cha tôi. Dù nhiều lần bị bắt, bị giam cầm trong điều kiện khắc nghiệt, cha tôi vẫn một lòng với lý tưởng cách mạng, luôn đặt nhiệm vụ chung lên trên lợi ích cá nhân. Đó là niềm tự hào và cũng là lời nhắc nhở các thế hệ con cháu phải sống có trách nhiệm, trân trọng những hy sinh của thế hệ đi trước, tiếp tục đóng góp cho quê hương, đất nước.

Sau Cách mạng Tháng Tám, Trần Quý Kiên tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong kháng chiến và kiến quốc, tham gia công tác xây dựng Đảng và phục vụ sự nghiệp xây dựng đất nước. Ông qua đời tại Hà Nội năm 1965.

Ba lần bị đày lên Nhà tù Sơn La, qua những hoàn cảnh khác nhau, Trần Quý Kiên luôn giữ vững khí tiết, ý chí và niềm tin vào con đường cách mạng. Những bức tường đá từng được dựng lên để cô lập, làm suy yếu người cộng sản nhưng không thể khuất phục lý tưởng của họ. Cuộc đời hoạt động của ông góp phần tôn vinh giá trị lịch sử của Nhà tù Sơn La - nơi không chỉ ghi dấu tội ác của thực dân Pháp mà còn là trường học cách mạng, tôi luyện nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ cộng sản.

Ngọc Dung

Nguồn Sơn La: https://baosonla.org.vn/nhan-vat-su-kien/chuyen-ve-nguoi-chien-si-cong-san-tran-quy-kien-ZTeFLa6vg.html