Cơ giới hóa sản xuất

Thu hoạch lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long. (Ảnh: TTXVN)

Qua tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp năm 2025, cả nước có gần 57,8 nghìn máy kéo công suất lớn, 35,4 nghìn máy gặt đập liên hợp phục vụ sản xuất nông nghiệp. Bên cạnh đó, việc ứng dụng khoa học, công nghệ cũng được triển khai ở mức độ cao và mang tính đồng bộ hơn với gần 7 nghìn thiết bị bay không người lái được đưa vào phục vụ sản xuất nông, lâm, thủy sản. Việc cơ giới hóa trong sản xuất lúa đạt được nhiều kết quả khi tỷ lệ làm đất bằng máy chiếm 89,2% diện tích gieo trồng và hơn 86% diện tích lúa thu hoạch bằng máy.

Đồng bằng sông Cửu Long là khu vực sản xuất lúa trọng điểm của cả nước khi đóng góp khoảng 90% lượng gạo xuất khẩu. Hiện nay, người dân các địa phương trong vùng đang đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa giúp nâng cao năng suất, giảm chi phí, hướng đến sản xuất lúa bền vững.

Theo Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long, ở khâu làm đất, bơm nước tưới có tỷ lệ cơ giới hóa gần 100% với việc sử dụng phổ biến máy kéo, máy cày, máy xới và máy san phẳng mặt ruộng. Ngoài ra, việc gieo sạ sử dụng thiết bị bay không người lái giúp giảm lượng giống từ 30-60%. Mặt khác, máy gặt đập liên hợp đã được sử dụng rộng rãi với tỷ lệ hơn 95%, góp phần giảm thất thoát và nâng cao chất lượng lúa; các thiết bị thu gom, cuốn và băm rơm đang mở ra hướng khai thác phụ phẩm nông nghiệp phục vụ kinh tế tuần hoàn, giảm tình trạng đốt rơm ngoài đồng.

An Giang là địa phương sản xuất lúa lớn ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long với diện tích 1,32 triệu ha gieo trồng mỗi năm, sản lượng đạt hơn 8,8 triệu tấn. Trung tâm Khuyến nông An Giang cho biết, những năm qua cơ giới hóa được người dân trên địa bàn áp dụng rộng rãi ở hầu hết các công đoạn của quy trình sản xuất lúa giúp năng suất lao động nâng lên.

Trong đó, hơn 98% diện tích lúa được gieo bằng các phương tiện cơ giới, riêng thiết bị bay không người lái đã phổ biến trong gieo sạ. Hơn nữa, các mô hình gieo sạ cụm, máy cấy được mở rộng tại các vùng sản xuất lúa chất lượng cao, giúp giảm lượng giống xuống còn 70-80 kg/ha. Khâu thu hoạch được cơ giới hóa từ 98-99% giúp giảm tổn thất, bảo đảm tiến độ thu hoạch trong điều kiện thời tiết bất lợi.

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, song quá trình cơ giới hóa và tự động hóa trong nông nghiệp vẫn còn một số hạn chế. Theo Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông vùng Đồng bằng sông Cửu Long Doãn Văn Chiến, việc cơ giới hóa hiện nay không đồng đều giữa các ngành hàng, địa phương và từng công đoạn sản xuất.

Trong đó, nhiều ngành thiếu và yếu ở các khâu như: Gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch chọn lọc, bảo quản, chế biến và logistics. Riêng lĩnh vực cây ăn quả, khâu bảo quản, chế biến gần 20%, khâu thu hoạch rất thấp, chỉ đạt gần 4%. Ngoài ra, quy mô sản xuất và hạ tầng chưa tương thích làm tăng chi phí vận hành, cản trở tự động hóa; công nghiệp cơ khí nông nghiệp trong nước chưa đáp ứng nhu cầu chuyên dụng, nhiều thiết bị phụ thuộc nhập khẩu; năng lực thiết kế máy phù hợp ruộng nhỏ, đất yếu, đồi dốc hạn chế.

Để thúc đẩy cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp, theo các chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển cơ giới hóa theo chuỗi giá trị; khuyến khích nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng máy nông nghiệp phù hợp điều kiện sản xuất.