Công nghệ cao mở lối cho nông nghiệp hữu cơ Thủ đô

Đòn bẩy từ mô hình thực tiễn

Những năm gần đây, nông nghiệp hữu cơ tại Hà Nội không còn dừng lại ở quy mô nhỏ lẻ, mang tính thử nghiệm, mà từng bước hình thành các mô hình sản xuất bài bản, ứng dụng công nghệ cao, cho hiệu quả kinh tế rõ nét.

Mô hình rau hữu cơ của Hợp tác xã rau hữu cơ công nghệ cao Cuối Quý (xã Liên Minh) cho giá trị kinh tế cao. Ảnh: PV

Tiêu biểu là Hợp tác xã rau hữu cơ công nghệ cao Cuối Quý (xã Liên Minh). Từ cách làm truyền thống phụ thuộc vào thời tiết và kinh nghiệm, đơn vị đã chuyển đổi sang mô hình sản xuất trong nhà màng, kiểm soát chặt chẽ quy trình canh tác. Theo Giám đốc Hợp tác xã Đặng Thị Cuối, hiện trang trại có 80 nhà màng, trồng hơn 30 loại rau, củ, quả; mỗi nhà màng có thể sản xuất trên 10 lứa mỗi năm. Danh mục sản phẩm không chỉ dừng lại ở các loại rau phổ biến như mồng tơi, bí, su su, rau má, cà tím, mướp… mà còn mở rộng sang cây ăn quả như bưởi, đu đủ, nho, ổi...

Đáng chú ý, toàn bộ sản phẩm đều được kiểm định định kỳ, bảo đảm các chỉ tiêu về hóa chất và vi sinh vật trong đất, nước dưới ngưỡng cho phép. Nhờ vậy, sản phẩm của hợp tác xã đã có mặt ổn định tại nhiều chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch và siêu thị trên địa bàn thành phố. Dù giá bán cao hơn so với rau thông thường, dao động từ 15.000–20.000 đồng/kg, nhưng vẫn được người tiêu dùng chấp nhận nhờ yếu tố an toàn và minh bạch nguồn gốc.

Không chỉ trong lĩnh vực trồng trọt, xu hướng sản xuất hữu cơ cũng lan tỏa sang chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản. Ông Cao Xuân Trường (xã Bất Bạt) cho biết, gia đình đang áp dụng mô hình nuôi cá chép, cá rô phi theo tiêu chuẩn VietGAP, hướng tới hữu cơ trên diện tích 1ha. Sản phẩm từ mô hình này có giá bán cao hơn 10–20% so với phương thức nuôi truyền thống, đồng thời dễ dàng tiếp cận các kênh phân phối hiện đại nhờ sự tin tưởng của thị trường.

Các mô hình sản xuất theo hướng hữu cơ đang mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn, góp phần nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh và giá trị sản phẩm nông nghiệp. Ảnh: PV

Thực tiễn cho thấy, các mô hình sản xuất theo hướng hữu cơ không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm, mà còn tạo ra sự thay đổi căn bản trong tư duy sản xuất của nông dân, từ “làm nhiều” sang “làm sạch, làm chất lượng"...

Nhận thức rõ tiềm năng của nông nghiệp hữu cơ, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 220/KH-UBND ngày 15-8-2022 về phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2022-2025, định hướng đến năm 2030, với nhiều mục tiêu cụ thể.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương, toàn thành phố hiện có gần 200ha cây trồng được chứng nhận đạt chuẩn hữu cơ; xây dựng 2 vùng sản xuất lúa hữu cơ… Các mô hình sản xuất theo hướng hữu cơ đang mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn, góp phần nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh và giá trị sản phẩm nông nghiệp. Quan trọng hơn, đây là hướng đi giúp thay đổi tư duy sản xuất của nông dân theo hướng an toàn, bền vững, hài hòa với môi trường sinh thái...

Gỡ nút thắt để bứt phá bền vững

Tuy nhiên, để phát triển tương xứng với tiềm năng, nông nghiệp hữu cơ Hà Nội vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản. Trước hết là chi phí đầu tư ban đầu cao, trong khi thời gian chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ kéo dài, đòi hỏi quy trình cải tạo đất nghiêm ngặt. Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún khiến việc hình thành vùng nguyên liệu tập trung gặp khó khăn.

Hà Nội tiếp tục xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ với quy trình kỹ thuật tiên tiến. Ảnh: PV

Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ chưa thực sự ổn định, hệ thống chứng nhận và truy xuất nguồn gốc còn thiếu đồng bộ. Tâm lý quen sử dụng phân bón hóa học của một bộ phận nông dân cũng là lực cản không nhỏ trong quá trình chuyển đổi.

Để tháo gỡ những nút thắt này, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương cho biết, Sở tiếp tục hỗ trợ các địa phương xây dựng mô hình khuyến nông theo tiêu chuẩn VietGAP, làm nền tảng để sau 3-5 năm phát triển lên mô hình hữu cơ đạt chuẩn, chất lượng cao. Thành phố đẩy mạnh quy hoạch các vùng sản xuất tập trung đối với những sản phẩm có nhu cầu thị trường lớn, phù hợp với điều kiện sinh thái từng địa phương.

Việc hỗ trợ hạ tầng sản xuất, tập huấn kỹ thuật, xây dựng thương hiệu cũng sẽ được triển khai đồng bộ. Một trong những giải pháp quan trọng khác là tăng cường xúc tiến thương mại, tổ chức hội chợ, ứng dụng nền tảng số để quảng bá sản phẩm, kết nối cung – cầu. Qua đó, giúp hợp tác xã, doanh nghiệp đưa sản phẩm hữu cơ vào các kênh phân phối hiện đại, từng bước hướng tới xuất khẩu.

Nông nghiệp hữu cơ không đơn thuần là một phương thức sản xuất, mà còn là một hệ sinh thái kinh tế, môi trường, xã hội. Ảnh: PV

Bên cạnh đó, các địa phương cần có kế hoạch cụ thể hỗ trợ nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp theo hướng đồng bộ từ hạ tầng sản xuất, tập huấn kỹ thuật đến xây dựng thương hiệu. Ngành Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tiếp tục đẩy mạnh xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ với quy trình kỹ thuật tiên tiến, được kiểm soát chặt chẽ; sản phẩm được cấp giấy chứng nhận theo quy định quốc gia, quốc tế về nông nghiệp hữu cơ.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, sản phẩm nông nghiệp không chỉ dừng lại ở yếu tố “sạch” mà còn cần “có câu chuyện”, có hệ thống truy xuất nguồn gốc rõ ràng và được nhận diện thương hiệu. Đây chính là chìa khóa để nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường.

Nông nghiệp hữu cơ không đơn thuần là một phương thức sản xuất mà còn là hệ sinh thái kinh tế, môi trường, xã hội. Để hệ sinh thái này phát triển bền vững, cần sự vào cuộc đồng bộ từ chính sách, doanh nghiệp đến nông dân.

Với những nền tảng đã được hình thành cùng định hướng rõ ràng, nếu có thêm đột phá về cơ chế, khoa học công nghệ và tổ chức chuỗi giá trị, nông nghiệp hữu cơ Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành một ngành kinh tế xanh, hiện đại, có sức cạnh tranh cao tại thị trường trong nước, quốc tế...

Quỳnh Dung