Đánh thức các 'mỏ vàng' của Thủ đô

Không để các “mỏ vàng” bị ngủ quên

Nghị quyết số 02-NQ/TW đề ra 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm để xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Trong đó có việc phát triển mạnh kinh tế đô thị, kinh tế ban đêm, kinh tế sáng tạo và các ngành dịch vụ giá trị cao; chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp đô thị, lấy giá trị gia tăng, chuỗi giá trị và thị trường làm trung tâm.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi), trong kỷ nguyên phát triển mới, mục tiêu của Thủ đô không còn dừng ở tăng trưởng đơn thuần, mà hướng tới kiến tạo giá trị bền vững, nơi bản sắc văn hóa Việt Nam trở thành nền tảng cho những chuẩn mực mới về chất lượng sống, dịch vụ và phát triển.

Trên nền tảng đó, mô hình phát triển mới được định hình với các trụ cột liên kết hữu cơ: Kinh tế ban đêm gắn với di sản, công nghiệp văn hóa - sáng tạo, nông nghiệp đô thị giá trị cao và các ngành dịch vụ đạt chuẩn quốc tế mang bản sắc Việt.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và ông Jensen Huang, Chủ tịch Tập đoàn công nghệ NVIDIA, chụp ảnh cùng du khách nước ngoài trong khu phố cổ Hà Nội, cuối năm 2024. Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Trong cấu trúc ấy, kinh tế ban đêm không chỉ là phần kéo dài của ban ngày, mà là một không gian phát triển độc lập, giàu tiềm năng. Hà Nội có lợi thế đặc biệt khi sở hữu hệ thống di sản phong phú, từ khu phố cổ, khu phố cũ, hồ Hoàn Kiếm đến các làng nghề truyền thống.

Các tuyến phố đi bộ, không gian công cộng, khu vực di sản cần được thiết kế như những chuỗi trải nghiệm liên hoàn: Nghệ thuật thực cảnh, trình diễn ánh sáng, âm nhạc đương đại kết hợp chất liệu dân gian, cùng với ẩm thực mang đậm dấu ấn vùng miền. Khi đó, du khách không chỉ tiêu dùng, mà còn trải nghiệm, cảm nhận và ghi nhớ một Hà Nội sống động, tinh tế và khác biệt.

Song hành với đó, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo chính là động lực nâng tầm giá trị cho Thủ đô. Hà Nội cần phát triển các “phường sáng tạo”, trung tâm thiết kế, không gian nghệ thuật và hệ sinh thái khởi nghiệp văn hóa, nơi hội tụ của các nghệ sĩ, nhà thiết kế, nhà làm phim và doanh nghiệp nội dung số.

Ở khu vực ven đô, nông nghiệp đô thị cần được tái cấu trúc theo hướng giá trị cao, gắn với du lịch trải nghiệm và bản sắc vùng miền. Thay vì sản xuất manh mún, Hà Nội cần phát triển các vùng nông nghiệp công nghệ cao, kết hợp chế biến sâu, logistics hiện đại và hệ thống phân phối hiệu quả. Đồng thời, mỗi vùng nông nghiệp có thể trở thành một điểm đến du lịch sinh thái, nơi du khách được trải nghiệm canh tác, thưởng thức ẩm thực và cảm nhận văn hóa địa phương.

Kinh tế đêm - đô thị và hệ sinh thái sáng tạo

Nghị quyết số 02-NQ/TW nhấn mạnh vai trò của Hà Nội là trung tâm đầu não chính trị - hành chính, đồng thời là “động lực phát triển” của vùng và cả nước, giữ vai trò dẫn dắt, định hình mô hình phát triển mới. Trong đó, một trong những định hướng cốt lõi là phát triển mạnh kinh tế đô thị gắn với dịch vụ giá trị cao, kinh tế sáng tạo và các mô hình kinh tế mới.

Trong đó, kinh tế đô thị không chỉ là sự mở rộng không gian vật lý của thành phố mà còn là quá trình tái cấu trúc toàn diện các ngành kinh tế theo hướng hiện đại, hiệu quả và có giá trị gia tăng cao. Hà Nội đang từng bước chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa vào mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng suất.

Các lĩnh vực dịch vụ tài chính, công nghệ, giáo dục, y tế chất lượng cao, logistics, thương mại điện tử… đang trở thành trụ cột mới của nền kinh tế đô thị. Đây cũng là những ngành có khả năng tạo ra giá trị gia tăng lớn, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Theo định hướng của Nghị quyết số 02-NQ/TW, Hà Nội sẽ phát triển trở thành trung tâm dịch vụ chất lượng cao của quốc gia, gắn với kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế sâu rộng. Điều này đòi hỏi một hệ sinh thái đồng bộ từ hạ tầng số, thể chế linh hoạt đến nguồn nhân lực sáng tạo.

Một điểm nhấn quan trọng trong chiến lược phát triển là thúc đẩy kinh tế ban đêm - lĩnh vực được xem là “mỏ vàng” còn nhiều dư địa. Với lợi thế về văn hóa, du lịch và mật độ dân cư cao, Hà Nội có điều kiện thuận lợi để phát triển các hoạt động dịch vụ, giải trí, ẩm thực, mua sắm về đêm.

Việc mở rộng không gian kinh tế theo chiều thời gian không chỉ giúp gia tăng doanh thu dịch vụ mà còn tạo thêm việc làm, kích thích tiêu dùng và nâng cao sức sống đô thị. Những khu vực như phố cổ, không gian đi bộ, các tuyến phố ẩm thực… nếu được quy hoạch bài bản sẽ trở thành các “cực tăng trưởng” mới trong nền kinh tế đô thị.

Nghị quyết số 02-NQ/TW đặc biệt nhấn mạnh việc phát triển công nghiệp văn hóa, hệ sinh thái sáng tạo và các “mạch sáng tạo” dựa trên 3 trụ cột: Di sản - tri thức - công nghệ. Đây là hướng đi mang tính đột phá, giúp Hà Nội không chỉ tăng trưởng nhanh mà còn bền vững và khác biệt.

Với kho tàng di sản phong phú, đội ngũ trí thức đông đảo và môi trường khởi nghiệp ngày càng sôi động, Hà Nội có đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm sáng tạo của khu vực. Các ngành như thiết kế, truyền thông, nghệ thuật, công nghệ số, nội dung số… đang mở ra không gian phát triển mới, tạo ra giá trị kinh tế lớn và lan tỏa mạnh mẽ.

Kinh tế sáng tạo cũng là cầu nối giữa văn hóa và kinh tế, biến “tài nguyên mềm” thành động lực tăng trưởng thực chất, đồng thời góp phần xây dựng hình ảnh một Thủ đô hiện đại, năng động và giàu bản sắc.

Những thách thức cần hóa giải

Theo ông Nguyễn Quang Huy, để hiện thực hóa tầm nhìn đó, Hà Nội cần giải quyết một cách chiến lược, căn cơ và triệt để các vấn đề môi trường và hạ tầng đô thị - những yếu tố nền tảng quyết định chất lượng sống và năng lực cạnh tranh.

Hạ tầng luôn là bài toán nan giải đối với Hà Nội và các thành phố lớn. Ảnh: VH

Trước hết là tình trạng ô nhiễm các con sông, vốn đã kéo dài nhiều năm và ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan cũng như hệ sinh thái. Giải pháp không thể dừng ở xử lý cục bộ, mà cần tiếp cận theo lưu vực, đầu tư hệ thống xử lý nước thải đồng bộ, kết hợp cải tạo cảnh quan và phát triển không gian công cộng ven sông theo hướng sinh thái - văn hóa.

Bên cạnh đó, ô nhiễm không khí và tiếng ồn cần được kiểm soát bằng các giải pháp tổng thể: Phát triển mạnh giao thông công cộng, đặc biệt là đường sắt đô thị; thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện xanh; kiểm soát hoạt động xây dựng và quy hoạch hợp lý. Chiến lược phủ xanh đô thị cần được triển khai đồng bộ, từ mở rộng công viên, trồng cây xanh đến phát triển các hành lang sinh thái, tạo nên một môi trường sống trong lành, bền vững.

Song song với môi trường, việc hoàn thiện hạ tầng đồng bộ, hiện đại và thông minh là điều kiện tiên quyết. Hà Nội cần ưu tiên phát triển hệ thống giao thông công cộng kết nối các trung tâm kinh tế, không gian sáng tạo và khu vực ven đô; đầu tư hạ tầng số để thúc đẩy chính quyền số và kinh tế số, kinh tế xanh; đồng thời nâng cao hiệu quả quản trị đô thị. Hà Nội cũng cần tăng cường liên kết vùng, khai thác hiệu quả các nguồn lực và phát huy vai trò trung tâm kết nối của mình.

Đặc biệt, yếu tố quyết định cuối cùng chính là con người và năng lực thực thi. Hà Nội cần xây dựng một đội ngũ cán bộ, chuyên gia và doanh nhân có khát vọng lớn, tư duy đổi mới và tinh thần hành động quyết liệt. Cơ chế tuyển dụng, đãi ngộ và đánh giá phải dựa trên năng lực và hiệu quả, tạo môi trường để thu hút và phát huy nhân tài trong và ngoài nước.

Tất cả những định hướng và giải pháp đó hội tụ vào một mục tiêu xuyên suốt: Xây dựng Hà Nội trở thành đô thị đáng sống, đáng đến và đáng tự hào. Đó là nơi người dân được hưởng thụ cuộc sống chất lượng cao cả về vật chất lẫn tinh thần; nơi du khách quốc tế khao khát trải nghiệm; nơi các chuyên gia, trí thức toàn cầu mong muốn hội tụ và cống hiến.

Nguyễn Quang Huy - Nguyễn Văn Huy