Cục Đăng kiểm bảo lưu quan điểm phải 'đạp hết chân ga', siết lại quy trình kiểm định khí thải

Chiều 24-3, Cục Đăng kiểm tổ chức hội nghị trao đổi về quy trình kiểm định khí thải ô tô theo tiêu chuẩn mới. Nhiều ý kiến được nêu ra, xoay quanh việc đo “độ khói” với xe chạy dầu bằng phương pháp gia tốc tự do, tức đạp hết chân ga trong thời gian ngắn.

Ông Nguyễn Tô An, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm, cho biết cơ quan này đã ghi nhận nhiều phản ánh từ người dân, hiệp hội vận tải và cả đăng kiểm viên. Các ý kiến chủ yếu bày tỏ lo ngại việc “đạp hết chân ga” có thể gây hư hỏng động cơ, đặc biệt với xe đã qua nhiều năm sử dụng.

Ông An cho biết cục chia sẻ với những lo lắng này. Do đó, cơ quan đăng kiểm mời thêm chuyên gia, nhà sản xuất để làm rõ các vấn đề kỹ thuật, nhằm đảm bảo việc kiểm soát khí thải hiệu quả, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Tranh luận sôi nổi việc có nên “đạp hết chân ga”

Mở đầu hội nghị, ông Nguyễn Văn Chung, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, cho rằng khi đạp hết chân ga, lượng nhiên liệu phun vào buồng đốt tăng tối đa. Pít-tông hoạt động ở tốc độ cao, làm áp suất và nhiệt độ tăng nhanh. Trong điều kiện này, dầu bôi trơn có thể không kịp phân bổ đều, dẫn đến ma sát tăng.

Ông Đỗ Văn Bằng, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hà Nội phát biểu tại hội nghị. Ảnh: V.LONG

Theo ông Chung, điều này có thể làm giảm tuổi thọ động cơ, thậm chí gây hư hỏng ngay trong quá trình kiểm định. Ông cũng cho rằng phương pháp này chưa phản ánh đúng điều kiện vận hành thực tế.

“Trong thực tế, kể cả khi chở nặng hay đi đường đèo, tài xế cũng hiếm khi đạp hết chân ga. Thông thường chỉ sử dụng khoảng một nửa hành trình ga” - ông Chung nói.

Theo đó, ông đề xuất cần có quy định riêng đối với xe cũ, đặc biệt là xe chạy dầu. Đồng thời, đăng kiểm viên cần đánh giá tình trạng phương tiện trước khi kiểm định. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, nên yêu cầu bảo dưỡng trước.

Ông cũng kiến nghị bỏ yêu cầu ký cam kết đối với chủ xe khi kiểm định.

Ông Đỗ Văn Bằng, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hà Nội, cho biết xe đời mới thường có hệ thống giới hạn vòng tua khi đạp ga ở trạng thái không tải. Điều này giúp bảo vệ động cơ.

“Với những xe này, dù có đạp hết chân ga cũng không đạt vòng tua tối đa. Do đó, vẫn phải kiểm định ở mức thấp hơn” - ông Bằng nói.

Từ thực tế này, ông đặt vấn đề liệu có cần thiết quy định bắt buộc “đạp hết chân ga” hay không, khi một số phương tiện không thể thực hiện đúng thao tác.

Ông cũng cho rằng việc nhà sản xuất giới hạn vòng tua khi đạp ga ở trạng thái không tải cho thấy đã có cơ sở khoa học về nguy cơ ảnh hưởng đến động cơ. Vì vậy, ông đề nghị cơ quan chức năng làm rõ việc đạp hết chân ga khi kiểm định có gây hư hỏng phương tiện hay không.

Giải thích các băn khoăn, đại diện Cục Đăng kiểm cho biết có phương tiện chỉ phát sinh khói ở giai đoạn cuối của quá trình tăng tốc. Do đó, cần đạp hết chân ga để đo chính xác.

Cục khẳng định phương pháp này đã được nhiều nước áp dụng, không phải Việt Nam tự đưa ra.

Hư hỏng là do xe không đảm bảo

Ông Nguyễn Tô An cho biết phương pháp gia tốc tự do đã được Việt Nam chuẩn hóa từ năm 1991 và áp dụng ổn định gần 30 năm. Đây cũng là phương pháp được quy định trong nhiều tiêu chuẩn quốc tế và áp dụng tại nhiều quốc gia ASEAN.

Về đề xuất chỉ đạp ga khoảng 1/2 hành trình, ông An cho rằng không phù hợp. Vì động cơ diesel khác với động cơ xăng. Động cơ xăng điều khiển vòng tua bằng lượng không khí, còn diesel điều khiển bằng lượng nhiên liệu phun vào buồng đốt. Vì vậy, không thể áp dụng cách giữ ga ổn định như động cơ xăng.

Cơ quan đăng kiểm phân tích các yếu tố kỹ thuật để toàn bộ đại biểu nắm rõ. Ảnh: V.LONG

Ngoài ra, có sự khác biệt giữa trạng thái có tải và không tải. Khi xe chạy thực tế, dù chỉ đạp nửa ga nhưng do có tải, động cơ vẫn phải phun nhiều nhiên liệu và có thể phát sinh khói.

Ngược lại, khi xe đứng yên kiểm định, động cơ không chịu tải. Nếu chỉ giữ ga ở mức trung bình, lượng nhiên liệu phun vào ít, dẫn đến kết quả đo thấp, không phản ánh đúng thực tế.

“Mục tiêu kiểm định là phát hiện mức phát thải cao nhất. Nếu chỉ đo ở dải vòng tua thấp sẽ cho ra kết quả không chính xác” – ông An nói.

Về lo ngại hư hỏng, Cục Đăng kiểm cho rằng các sự cố như vỡ máy, gãy tay biên chỉ xảy ra khi động cơ có vấn đề như hỏng bộ điều tốc, bị can thiệp kỹ thuật hoặc không được bảo dưỡng đúng cách.

Theo quy định, chủ xe phải chịu trách nhiệm bảo dưỡng phương tiện giữa hai kỳ kiểm định.

Trước khi đo khí thải, đăng kiểm viên phải kiểm tra các điều kiện như nước làm mát, dầu bôi trơn, nhiệt độ động cơ và các dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, không có thiết bị nào có thể kiểm tra toàn bộ cấu trúc bên trong động cơ.

Cục Đăng kiểm cho rằng nếu một phương tiện không chịu được phép thử trong vài giây thì không đảm bảo an toàn khi lưu thông. “Nếu tiếp tục vận hành, nguy cơ xảy ra sự cố khi chở nặng hoặc leo dốc là rất cao” – ông An nói.

Ông An cho biết quy định hiện hành không thay đổi so với trước đây. Tuy nhiên, một số đăng kiểm viên chưa thực hiện đúng quy trình hoặc giải thích chưa rõ, dẫn đến hiểu lầm.

Cục Đăng kiểm đã yêu cầu các trung tâm chấn chỉnh, thực hiện đúng quy trình kiểm định. Đăng kiểm viên phải giải thích rõ cho chủ xe trước khi tiến hành kiểm tra, đặc biệt với thao tác gia tốc tự do.

“Chúng tôi là đơn vị ban hành chính sách. Khi triển khai thực tế sẽ phát sinh vấn đề. Vì vậy, cần siết lại khâu thực hiện” - ông An nói.

Ký cam kết chỉ áp dụng đặc biệt

Liên quan đến việc chủ xe phải ký cam kết, Cục Đăng kiểm khẳng định đây không phải yêu cầu bắt buộc. Việc ký cam kết chỉ áp dụng trong trường hợp nghi ngờ vòng tua động cơ vượt giới hạn thiết kế nhưng chưa có dữ liệu từ nhà sản xuất. Khi đó, đăng kiểm viên sẽ tư vấn chủ xe kiểm tra lại phương tiện.

Nếu chủ xe vẫn muốn kiểm định và tự nguyện ký cam kết thì mới tiếp tục. Trường hợp xác định vượt giới hạn thiết kế, cơ sở đăng kiểm sẽ từ chối kiểm định.

Cục nhấn mạnh việc ký cam kết không làm giảm trách nhiệm của đăng kiểm viên. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, phải dừng kiểm định để đảm bảo an toàn.

Theo Cục Đăng kiểm, quy trình kiểm tra khí thải mới mang lại nhiều lợi ích. Về an toàn, phép thử gia tốc tự do giống như một bài kiểm tra áp lực, giúp đánh giá tình trạng động cơ.

Về kinh tế, xe đạt chuẩn khí thải có thể tiết kiệm 5%-10% nhiên liệu, đồng thời giảm chi phí sửa chữa. Về môi trường, quy trình giúp kiểm soát bụi mịn và muội than, là nguyên nhân gây các bệnh hô hấp tại đô thị.

Ngoài ra, việc kiểm định cũng góp phần nâng cao ý thức bảo dưỡng phương tiện, kéo dài tuổi thọ xe.

Kết luận hội nghị, ông An khẳng định các quy định được đưa ra không nhằm gây khó cho người dân mà hướng tới đảm bảo an toàn giao thông và bảo vệ môi trường.

“Thông qua đăng kiểm, chúng tôi muốn phát hiện sớm hư hỏng, nâng cao ý thức bảo dưỡng, từ đó giúp phương tiện vận hành an toàn hơn” - ông An nói.

VIẾT LONG