Cúng ông Công ông Táo bằng cá chép giấy được không, cần mấy con?

Cúng ông Công ông Táo là phong tục quen thuộc của người Việt mỗi dịp cuối năm. Trong đó, cá chép được xem là lễ vật quen thuộc, song việc có bắt buộc phải dùng cá sống hay không vẫn là câu hỏi khiến nhiều gia đình đắn đo.

Trong đời sống văn hóa người Việt, ngày 23 tháng Chạp Âm lịch hay Tết ông Công ông Táo được xem là một trong những dấu mốc quan trọng trước thềm năm mới. Năm nay, ngày lễ này rơi vào thứ Ba, tức 10/2/2026 theo dương lịch.

Vào dịp này, các gia đình thường chuẩn bị mâm lễ và mâm cỗ tươm tất dâng lên ban thờ để tiễn ông Công ông Táo về chầu trời. Theo quan niệm dân gian, ông Công ông Táo là những vị thần trông coi bếp núc, giữ gìn nếp nhà và mang lại sự ấm no, hạnh phúc cho gia đình.

Bên cạnh lễ vật, tiền vàng và quần áo mã, cá chép được xem là vật phẩm đặc biệt quan trọng, gần như không thể thiếu trong nghi lễ cúng ông Công ông Táo.

Ảnh minh họa

Vì sao mâm cỗ cúng ông Công ông Táo cần có cá chép?

Trong dân gian, hình ảnh “cá chép vượt vũ môn”, “cá chép hóa rồng” từ lâu đã gắn với quan niệm chỉ cá chép mới có thể bay lên trời. Bởi vậy, cá chép được xem là “phương tiện” để ông Công ông Táo – những vị thần cai quản bếp núc và nếp nhà, về chầu thiên đình, tâu bẩm những việc đã diễn ra trong suốt một năm qua của gia chủ.

Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, cá chép còn là biểu tượng của sự bền bỉ, vượt khó và tinh thần vươn lên để đạt tới thành công. Chính vì thế, trong mâm cỗ cúng ông Công ông Táo của người Việt, cá chép được xem là lễ vật quan trọng, gần như không thể thiếu.

Cúng ông Công ông Táo bằng cá chép giấy được không?

Trước đây, nhiều gia đình thường chọn cá chép sống, chủ yếu là cá chép vàng, đặt trong bát nước khi cúng. Sau lễ, cá được mang đi phóng sinh tại ao, hồ hoặc sông suối sạch, thể hiện mong muốn tích đức, làm việc thiện đầu năm.

Những năm gần đây, bên cạnh cá chép thật, thị trường xuất hiện thêm nhiều hình thức thay thế như cá chép giấy (đồ mã), cá tạo hình từ xôi, thạch rau câu hay bánh. Với cá chép giấy, sau khi cúng xong, gia đình sẽ đem hóa cùng mũ áo và vàng mã.

Theo quan niệm hiện nay, việc cúng ông Công ông Táo bằng cá chép thật hay cá chép giấy đều được, tùy điều kiện và lựa chọn của mỗi gia đình. Gia đình có điều kiện có thể dùng cá chép sống để phóng sinh, còn trong trường hợp không thuận tiện, cá chép giấy vẫn được xem là phù hợp về mặt nghi lễ.

Ngoài ra, việc sử dụng cá chép sống còn góp phần tạo sinh kế cho nhiều hộ dân và làng nghề nuôi cá, vốn chỉ hoạt động nhộn nhịp vào dịp cúng ông Công ông Táo hằng năm.

Ảnh minh họa

Cúng ông Công ông Táo cần mấy con cá chép?

Dù sử dụng cá chép thật hay cá chép giấy, dân gian vẫn có những quan niệm nhất định về số lượng cá khi cúng ông Công ông Táo. Theo truyền thuyết, Táo quân gồm ba vị, tức hai Táo ông và một Táo bà, vì vậy số cá chép được xem là phù hợp nhất là ba con. Trong trường hợp không đủ, gia đình có thể cúng một con cá, mang ý nghĩa ba vị Táo “đồng hành” cùng nhau.

Hiện nay, không ít người cho rằng thả càng nhiều cá chép hoặc chọn cá càng to, càng hiếm thì lễ cúng càng linh thiêng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia văn hóa, quan niệm này chưa thực sự đúng. Số lượng cá chép trong lễ cúng chỉ cần tối đa ba con là đủ, bởi giá trị của nghi lễ nằm ở sự thành tâm, không phải ở mâm cao cỗ đầy hay số lượng lễ vật nhiều ít.

Phương Anh