Đà Nẵng dồn sức bảo vệ hệ sinh thái biển ở Cù Lao Chàm và bán đảo Sơn Trà
Trong khi dư luận bất bình trước việc hai du khách bị xử phạt tổng cộng 50 triệu đồng vì bẻ 10,5kg san hô sừng Acropora tại biển Hòn Chồng (Khánh Hòa) thì tại Đà Nẵng, những hành động đẹp vì hệ sinh thái biển đang được chính quyền thành phố ghi nhận, khích lệ. Từ sự chung tay của cộng đồng, khoanh vùng bảo vệ, phục hồi san hô đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Đà Nẵng đang từng bước hình thành cách làm mới trong bảo tồn biển.
Giữ từng rạn san hô dưới đáy biển
Chiều 20/8 vừa qua, Ban Quản lý bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng tổ chức trao Bằng khen của Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cho nhóm Danang FreeDiving, ghi nhận những đóng góp tiêu biểu trong hoạt động thiện nguyện vì cộng đồng, chung tay bảo vệ môi trường và hệ sinh thái biển.
Đại diện Danang FreeDiving nhận Bằng khen của Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng vì những đóng góp trong bảo vệ môi trường, hệ sinh thái biển.
Thành viên nhóm Danang FreeDiving lặn thu gom lưới ma, rác thải, góp phần bảo vệ rạn san hô và sinh vật biển tại bán đảo Sơn Trà.
Là cộng đồng hoạt động tự nguyện, phi lợi nhuận với hơn 6.400 thành viên, thời gian qua, Danang FreeDiving phối hợp với Ban Quản lý bán đảo Sơn Trà và các đơn vị liên quan tổ chức nhiều hoạt động thiết thực như lặn làm sạch đáy biển, thu gom rác thải dưới nước, tháo gỡ “lưới ma” - những ngư cụ thất lạc, bỏ lại dưới biển nhưng vẫn tiếp tục gây tổn hại cho sinh vật biển; đồng thời tham gia hỗ trợ phục hồi, giải cứu san hô và tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng.
Với Danang FreeDiving, giải cứu san hô, làm sạch môi trường biển là công việc thường xuyên. Mỗi đợt hoạt động thu hút khoảng 30-50 tình nguyện viên, gồm thợ lặn tự do, thợ lặn bình khí, vận động viên SUP và lực lượng hỗ trợ trên bờ. Công việc được phân chia theo chuyên môn, từ tiếp cận, thu gom, đưa rác lên bờ đến phân loại và chuyển xử lý, bảo đảm hạn chế tối đa tác động đến rạn san hô và sinh vật biển.
"Không chỉ riêng Danang FreeDiving, việc bảo vệ hệ sinh thái biển đang được Đà Nẵng triển khai theo hướng huy động rộng rãi sức mạnh cộng đồng", ông Nguyễn Đức Vũ, Trưởng Ban Quản lý bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng chia sẻ và cho biết, trong tháng 6/2026, hơn 1.200 tình nguyện viên tham gia chiến dịch “Clean Up Son Tra và làm sạch bãi biển Đà Nẵng”.
Bên cạnh thu gom rác trên bờ, các nhóm thợ lặn còn xuống biển, tiếp cận khu vực Hòn Sụp để thu gom rác dưới nước, cắt bỏ những tấm “lưới ma” mắc tại các rạn san hô. Trước khi xuống biển, tình nguyện viên được trang bị dụng cụ, tập huấn kỹ năng an toàn và hướng dẫn kỹ thuật nhằm hạn chế tối đa tác động đến rạn san hô, sinh vật biển. Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng, bởi một thao tác bất cẩn cũng có thể làm gãy, tổn thương những rạn san hô vốn mất nhiều năm để hình thành.
Hưởng ứng Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026, Ban Quản lý bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng cũng đã phối hợp tổ chức 4 đợt ra quân tổng vệ sinh môi trường biển, thu hút hơn 1.000 tình nguyện viên.
Công việc bảo vệ biển không chỉ là dọn sạch những gì nhìn thấy trên bờ, mà còn phải giữ gìn những “mạch sống” nằm sâu dưới mặt nước. Hàng tấn rác thải các loại, những mảnh lưới, dây cước, ngư cụ thất lạc nếu không được phát hiện, loại bỏ kịp thời sẽ tiếp tục bẫy sinh vật biển, cọ xát, làm gãy và gây tổn thương san hô.
"Sự ghi nhận của lãnh đạo chính quyền thành phố đối với Danang FreeDiving mang ý nghĩa vượt ra ngoài một phần thưởng. Đó là sự khích lệ đối với những người đang trực tiếp góp sức giữ từng rạn san hô, từng mảng xanh dưới đáy biển; đồng thời cho thấy Đà Nẵng đang chủ động phát huy người dân, các nhóm tình nguyện và cộng đồng doanh nghiệp như những “cánh tay nối dài” trong bảo tồn hệ sinh thái biển"
Ông Nguyễn Đức Vũ, Trưởng Ban Quản lý bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng
Từ bảo vệ sang phục hồi hệ sinh thái biển
Không chỉ siết chặt quản lý, khoanh vùng bảo vệ, tăng cường tuần tra, Đà Nẵng đang từng bước đưa công nghệ vào giám sát và phục hồi các hệ sinh thái biển, nhất là rạn san hô tại Cù Lao Chàm và bán đảo Sơn Trà.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng, Cù Lao Chàm và bán đảo Sơn Trà có hệ sinh thái biển đặc thù, đa dạng sinh học cao, đồng thời là những điểm đến thu hút đông du khách. Trong 50 điểm du lịch xanh, sinh thái của thành phố, có đến 6 khu bảo tồn, vườn quốc gia. Cù Lao Chàm và Sơn Trà còn là nơi sinh sống của nhiều loài động, thực vật quý, hiếm có tên trong Sách đỏ Việt Nam. Bảo vệ các hệ sinh thái này không chỉ gìn giữ đa dạng sinh học mà còn tạo nền tảng phát triển du lịch sinh thái bền vững.
Những nỗ lực của tình nguyện viên và chính quyền TP Đà Nẵng góp phần bảo vệ, phục hồi hệ sinh thái biển tại bán đảo Sơn Trà và khu dự trữ sinh quyển Cù Lao Chàm.
Ông Nguyễn Đức Vũ, Trưởng Ban Quản lý bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng cho biết, đơn vị xác định phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn tài nguyên. Hằng năm, Ban quản lý tổ chức tuần tra, phát quang tuyến du lịch, phòng cháy rừng; thả phao khoanh vùng bảo vệ rạn san hô tại Hòn Sụp và yêu cầu các đơn vị có mặt nước gắn với vùng san hô tuân thủ nghiêm quy định bảo vệ hệ sinh thái biển.
Theo Đề án bảo tồn đa dạng sinh học đến năm 2030, tầm nhìn 2045, Đà Nẵng xác định san hô, thảm cỏ biển, đất ngập nước và các khu vực tự nhiên quan trọng như Sơn Trà là trọng tâm bảo vệ. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu, đô thị hóa và du lịch tự phát đang gia tăng sức ép lên hệ sinh thái.
Tại Sơn Trà có 5 vị trí thuộc vùng bảo vệ san hô. Qua tuần tra, lực lượng chức năng phát hiện phương tiện thủy không đủ điều kiện, tour lặn tự phát và tình trạng du khách đi vào vùng bảo vệ, giẫm đạp làm gãy san hô. Theo Viện Hải dương học Nha Trang, vùng biển Đà Nẵng có khoảng 104,6ha rạn san hô, tập trung chủ yếu ở Hòn Sụp, Bãi Bụt và Vũng Đá.
Ban Quản lý đã thả phao khoanh vùng, phân định khu vực lặn, neo đậu và bảo vệ nghiêm ngặt; đồng thời tăng cường tuần tra, nhắc nhở du khách. Anh Trung Đào, thành viên Danang FreeDiving, cho biết rác thải, lưới ma, nước thải và dầu từ ghe thuyền là những tác nhân trực tiếp gây tổn hại san hô. Theo anh, rạn san hô như “cánh rừng nguyên sinh của thế giới nước”, là nơi nhiều loài thủy sản sinh sản và trú ngụ.
Nếu Sơn Trà tập trung khoanh vùng, kiểm soát hoạt động du lịch và tăng cường tuần tra, tại Cù Lao Chàm, công tác bảo tồn đang có thêm “trợ thủ” là AI.
Rạn san hô tại Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm rộng khoảng 356,4ha. Ban Quản lý khu bảo tồn đã tiếp cận nền tảng ReefCloud.ai của Viện Khoa học biển Australia (AIMS) để phân tích hình ảnh, theo dõi diễn biến rạn san hô. Sau 2 năm, đơn vị thu thập 5.733 ảnh tại 10 điểm giám sát, tương đương 286.700 điểm ảnh; hơn 61% số điểm ảnh được chuyên gia AIMS kiểm định và cán bộ khu bảo tồn gắn nhãn.
Cùng với ứng dụng AI, Cù Lao Chàm đẩy mạnh phục hồi san hô cứng. Gần 3.000 tập đoàn san hô đã được phục hồi trên diện tích khoảng 4.000m², với tỷ lệ sống gần 80%.
Theo ông Lê Vĩnh Thuận, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm, cộng đồng xã đảo Tân Hiệp có ý thức cao trong bảo vệ hệ sinh thái biển, nhất là trong hoạt động khai thác, đánh bắt. Tuy nhiên, sự phát triển du lịch cũng đặt ra không ít áp lực đối với môi trường, từ rác thải, nhu cầu tiêu thụ ẩm thực đến nguy cơ khai thác quá mức nguồn lợi thủy sản. Đây đều là những yếu tố có thể tác động đến san hô, cỏ biển và các hệ sinh thái biển.
Rất may, sau những nỗ lực bảo vệ, phục hồi và trồng mới, diện tích và độ phủ san hô tại Cù Lao Chàm đã có dấu hiệu tăng, cho thấy hiệu quả bước đầu của việc kết hợp giữa bảo tồn, phục hồi và phát huy vai trò cộng đồng.
