Đặc sắc Lễ hội truyền thống Xôi Phú Thượng lần thứ IX - Xuân Bính Ngọ 2026

Chiều 24-2, tại đình làng Phú Gia, Hội làng nghề truyền thống Xôi Phú Thượng phối hợp với Tiểu ban Quản lý di tích làng Phú Gia tổ chức Lễ hội truyền thống Xôi Phú Thượng lần thứ IX năm 2026.

Di sản được gìn giữ, giá trị được nâng tầm

Phát biểu tại lễ hội, Phó Chủ tịch UBND phường Phú Thượng Bùi Thế Cường nhấn mạnh, Phú Thượng là vùng đất giàu truyền thống văn hiến, nơi hội tụ nhiều giá trị lịch sử - văn hóa đặc sắc. Trong dòng chảy ấy, nghề đồ xôi thủ công được hun đúc và trao truyền qua nhiều thế hệ, trở thành niềm tự hào của người dân địa phương. Từ những bếp lửa gia đình giản dị đến những mâm xôi dâng lễ trang nghiêm, từ gánh hàng rong buổi sớm đến các sự kiện lớn của Hà Nội, hạt xôi Phú Thượng đã âm thầm góp phần làm nên bản sắc ẩm thực của Thủ đô.

Phó Chủ tịch UBND phường Phú Thượng Bùi Thế Cường phát biểu tại lễ hội. (Ảnh: LH)

Một dấu mốc quan trọng của làng nghề là việc nghề làm xôi Phú Thượng được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia năm 2024. Sự ghi nhận này không chỉ tôn vinh công sức gìn giữ của nhiều thế hệ nghệ nhân mà còn mở ra cơ hội phát triển mới, gắn bảo tồn với khai thác giá trị kinh tế và du lịch.

Phó Chủ tịch UBND phường Phú Thượng Bùi Thế Cường cũng cho biết ,những năm gần đây, địa phương tích cực kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm với bảo tồn di sản. Mô hình tham quan làng nghề, trải nghiệm các công đoạn truyền thống như lựa nếp, ngâm gạo, nhuộm màu tự nhiên và đồ xôi đã mang lại kết quả tích cực, góp phần định hình hướng đi bền vững cho du lịch cộng đồng gắn với làng nghề và di tích. Theo định hướng phát triển giai đoạn 2025 - 2030, du lịch - dịch vụ gắn với bảo tồn di sản được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, trong đó làng nghề xôi là trụ cột quan trọng với tiềm năng kinh tế và giá trị văn hóa lâu đời.

Lãnh đạo phường Phú Thượng tặng hoa cho các đội thi tham gia Lễ hội truyền thống Xôi lần thứ IX năm 2026. (Ảnh: LH)

Từ món ăn dân dã kết tinh từ hạt nếp thơm của vùng đất Thăng Long xưa, xôi Phú Thượng từng được xem là món ngon “tiến Vua” trong những dịp trọng lễ. Ngày nay, nghề làm xôi không chỉ được công nhận là làng nghề truyền thống mà còn có nhiều sản phẩm đạt chuẩn OCOP, trở thành niềm tự hào văn hóa và nguồn lực phát triển kinh tế địa phương.

Hội thi nấu xôi - nơi tinh hoa và cảm xúc thăng hoa

Qua ghi nhận thấy rằng lễ hội không chỉ là dịp tri ân Tổ nghề và tôn vinh tinh hoa làng nghề mà còn là không gian giao lưu cộng đồng, gắn kết các thế hệ. Hội thi nấu xôi giỏi hằng năm trở thành điểm nhấn đặc sắc, nơi hội tụ những bàn tay khéo léo, tâm huyết với nghề. Từng mẻ xôi dẻo thơm, từng mâm xôi tạo hình công phu không chỉ thể hiện kỹ thuật điêu luyện mà còn gửi gắm niềm tự hào về truyền thống quê hương.

Chị Mai Thị Nga - Chi hội trưởng Chi hội 7, Hội làng nghề truyền thống Xôi Phú Thượng (bên trái) giới thiệu các sản phẩm mang đến hội thi. (Ảnh: LH)

Tại gian trưng bày của Chi hội 7, chị Mai Thị Nga - Chi hội trưởng xúc động chia sẻ đã 9 lần tham gia lễ hội. Với chị, mỗi mẹt xôi không đơn thuần là món ăn mà là tác phẩm nghệ thuật mang thông điệp về tình yêu quê hương và ký ức Hà Nội xưa, từ hình ảnh gánh xôi, bông hoa đến những tháp hoa được tạo hình tỉ mỉ. Theo chị, hội thi không chỉ là dịp tranh tài mà còn là cơ hội học hỏi, gìn giữ bí quyết nghề và truyền cảm hứng cho lớp trẻ tiếp nối.

Trong khi đó, chị Nguyễn Thị Sơn - hội viên Chi hội 3 gây ấn tượng mạnh với mâm xôi tạo hình phượng hoàng lửa. Chị Sơn cho biết ý tưởng xuất phát từ khát vọng vươn mình của dân tộc trong kỷ nguyên mới, gợi nhắc tinh thần mà Tổng Bí thư Tô Lâm từng nhấn mạnh. Với chị, mỗi tạo hình không chỉ là sự khéo léo mà còn là câu chuyện, là niềm tin vào sự phát triển mạnh mẽ của nghề truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

Chị Nguyễn Thị Sơn - hội viên Chi hội 3 (bên trái) giới thiệu mâm xôi tạo hình phượng hoàng lửa do chị tự làm. (Ảnh: LH)

Không chỉ các nghệ nhân, nhiều hội viên khác cũng bày tỏ niềm tự hào khi được góp phần gìn giữ nghề đã gắn bó với bao thế hệ. Họ cho rằng hội thi là dịp khẳng định giá trị văn hóa của nghề, đồng thời tạo động lực để đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng, đưa xôi Phú Thượng vươn xa hơn trên thị trường.

Lễ hội cũng mang đến những trải nghiệm đặc biệt cho du khách. Nhiều người lần đầu được tận mắt chứng kiến quy trình đồ xôi truyền thống, thưởng thức những món xôi dẻo thơm, tinh tế và cảm nhận sự công phu trong từng công đoạn. Bà Mai Phương đến từ phường Hai Bà Trưng chia sẻ sự bất ngờ trước sự khéo léo của các nghệ nhân và vẻ đẹp của những đĩa xôi nhiều màu sắc. “Hàng ngày tôi vẫn ăn xôi, nhưng đến lễ hội này lại thấy ngon hơn, đẹp hơn”, bà Mai Phương vui vẻ nói.

Người dân và du khách thích thú check-in ở lễ hội. (Ảnh: LH)

Lễ hội diễn ra trong không khí rộn ràng, ấm áp tình làng nghĩa xóm và niềm tin vào tương lai của nghề truyền thống. Từ những hạt nếp trắng ngần, dẻo thơm, người Phú Thượng không chỉ gìn giữ một món ăn mà còn lưu giữ ký ức văn hóa, truyền thống lao động và khát vọng vươn lên của cộng đồng. Trong nhịp sống hiện đại, hương xôi vẫn lan tỏa, nhắc nhớ rằng giá trị bền vững nhất luôn bắt nguồn từ cội nguồn và được tiếp nối bằng tình yêu nghề, sự sáng tạo và niềm tự hào của những con người đang ngày ngày giữ lửa cho tinh hoa đất Thăng Long.

Dưới đây là một số hình ảnh đặc sắc của Lễ hội truyền thống Xôi Phú Thượng lần thứ IX - Xuân Bính Ngọc 2026: