Đại biểu Quốc hội đề xuất các giải pháp khơi thông nguồn lực, tạo động lực tăng trưởng mới

Quang cảnh phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Chiều 30/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, điều hành phiên họp của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận tại hội trường về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027; tình hình thực hiện ngân sách nhà nước, kế hoạch đầu tư công cùng một số nội dung quan trọng khác.

Những kết quả đáng ghi nhận trong bối cảnh nhiều thách thức

Qua thảo luận, các đại biểu Quốc hội cơ bản thống nhất với báo cáo của Chính phủ về tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2026; ghi nhận sự nỗ lực trong chỉ đạo, điều hành, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển đất nước trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Chủ tịch UBTƯ MTTQVN Bùi Thị Minh Hoài cùng các đại biểu tại phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Nhiều kết quả nổi bật được các đại biểu đề cập, trong đó tăng trưởng GDP 9 tháng đạt 9,01%; xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vượt 56 tỷ USD.

Đây là những con số thể hiện sức chống chịu và khả năng thích ứng của nền kinh tế, đồng thời cho thấy hiệu quả từ những nỗ lực điều hành, tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Cải cách thể chế được đẩy mạnh, nhiều điểm nghẽn trong cơ chế, chính sách từng bước được tháo gỡ. Quốc phòng, an ninh được giữ vững; mô hình chính quyền địa phương hai cấp từng bước đi vào vận hành thông suốt.

Các ý kiến cũng đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ trong chăm lo đội ngũ cán bộ cơ sở, triển khai các chính sách an sinh, quan tâm đầu tư giáo dục tại vùng biên giới và thúc đẩy du lịch phục hồi, phát triển.

Đại biểu Nguyễn Tuấn Anh (Đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ) phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Tuy nhiên, theo tinh thần các ý kiến tại phiên thảo luận, kết quả đạt được mới là nền tảng để tiếp tục bứt phá. Vấn đề quan trọng trong giai đoạn tới không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà còn phải nâng cao chất lượng tăng trưởng, tạo dựng những động lực phát triển mới, tăng tính tự chủ của nền kinh tế và cải thiện năng lực cạnh tranh quốc gia.

Phát triển công nghiệp chiến lược, làm chủ công nghệ lõi

Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm của các đại biểu là phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhất là việc hình thành các ngành công nghiệp chiến lược có khả năng tạo giá trị gia tăng cao.

Từ yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, đại biểu Nguyễn Thị Lan (Hà Nội) đề nghị Chính phủ có cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và phát triển các sản phẩm công nghiệp chiến lược.

Đại biểu Tạ Thanh Tâm (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Trong đó, cần chú trọng khai thác, chế biến sâu và tinh luyện các loại khoáng sản có giá trị, tạo nguồn nguyên liệu phục vụ công nghiệp bán dẫn và các ngành công nghệ cao.

Đây không chỉ là câu chuyện khai thác tài nguyên mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng tham gia của Việt Nam vào các chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu. Nếu chỉ dừng lại ở khai thác, xuất khẩu nguyên liệu thô, giá trị thu được sẽ hạn chế, trong khi cơ hội phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ, vật liệu mới và công nghệ chế tạo chưa được khai thác tương xứng.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Do đó, đại biểu đề xuất hình thành các trung tâm vật liệu chiến lược, các cụm công nghiệp chuyên sâu, gắn hoạt động khai thác, chế biến, tinh luyện với nghiên cứu, sản xuất và phát triển thị trường.

Đồng thời, cần xây dựng chuỗi cung ứng trong nước, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học, từng bước nâng cao năng lực tự chủ về nguyên liệu và công nghệ.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Định hướng này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh các ngành bán dẫn, điện tử, công nghệ cao đang đặt ra yêu cầu ngày càng lớn về nguồn cung vật liệu chiến lược. Chính sách hỗ trợ cần hướng đến những sản phẩm có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao, thay vì chỉ tập trung vào mở rộng quy mô khai thác.

Tháo gỡ điểm nghẽn để công nghệ sinh học trở thành động lực phát triển

Đối với lĩnh vực công nghệ sinh học, các đại biểu cho rằng cần sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách để đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Một trong những yêu cầu được đặt ra là ban hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các sản phẩm sinh học trong nông nghiệp, qua đó tạo điều kiện cho những công nghệ mới được kiểm chứng, hoàn thiện và thương mại hóa.

Bên cạnh đó, các đại biểu đề nghị tháo gỡ những vướng mắc về tài chính và quản lý, sử dụng tài sản công để thúc đẩy hình thành, phát triển doanh nghiệp khởi nguồn từ các trường đại học.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Thực tế cho thấy, nhiều kết quả nghiên cứu có tiềm năng ứng dụng nhưng gặp khó khăn khi chuyển từ phòng thí nghiệm sang sản xuất thử nghiệm và thương mại hóa. Những hạn chế về cơ sở vật chất, nguồn vốn, cơ chế sử dụng tài sản công và khả năng kết nối với doanh nghiệp đang là những rào cản cần được tháo gỡ.

Các cơ sở này cần được vận hành theo cơ chế mở, tạo điều kiện để nhiều tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp cùng tiếp cận, khai thác, qua đó nâng cao hiệu suất sử dụng tài sản công, tránh đầu tư dàn trải và lãng phí ngân sách.

Một nhóm vấn đề quan trọng khác được các đại biểu quan tâm là phát triển kết cấu hạ tầng giao thông, nhất là các công trình trọng điểm và dự án có tính kết nối liên vùng.

Đối với đường Hồ Chí Minh, các đại biểu đề nghị Chính phủ quan tâm bảo đảm tiến độ hoàn thành những đoạn tuyến còn lại, đồng thời cần phân biệt rõ giữa việc thông xe kỹ thuật và hoàn thành công trình, đủ điều kiện đưa vào khai thác an toàn.