Tiền gửi ngân hàng vượt 11,2 triệu tỷ đồng, vàng trong dân 500 tấn, thị trường trái phiếu vẫn nhỏ

Cho vay dựa trên dòng tiền

Phát biểu chiều 30/10, đại biểu Lê Hoàng Anh đặt vấn đề: “Lấy vốn dài hạn ở đâu để đi được dài?”. Theo đại biểu, nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, với dư nợ tương đương khoảng 155% GDP. Trong khi đó, gần 80% vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng, nhưng một nửa dư nợ tín dụng lại là các khoản vay trung và dài hạn.

Đại biểu cũng chỉ ra nghịch lý khi tiền gửi dân cư vượt 11,2 triệu tỷ đồng, người dân nắm giữ khoảng 500 tấn vàng, tương đương khoảng 12% GDP, nhưng quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới đạt 11% GDP, chưa đạt mục tiêu 20% vào năm 2025.

Việc thiếu các kênh dẫn vốn trong nước khiến nhiều doanh nghiệp công nghệ Việt Nam phải thành lập công ty mẹ ở nước ngoài để huy động vốn, dẫn đến giá trị gia tăng và quyền quyết định bị ghi nhận ở nước ngoài.

Đại biểu Lê Hoàng Anh.

Nhấn mạnh “vốn dài hạn chỉ đi theo niềm tin dài hạn và niềm tin ấy trước hết là niềm tin vào pháp luật”, đại biểu Lê Hoàng Anh cho rằng chính sách cần bảo đảm tính ổn định, khả năng tiên liệu, không hồi tố bất lợi cho doanh nghiệp, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 66 và Nghị quyết số 68.

Trên cơ sở đó, đại biểu đề xuất ba hướng giải pháp chiến lược nhằm mở rộng các kênh dẫn vốn, khơi thông nguồn lực trong nước.

Thứ nhất, cho vay dựa trên dữ liệu dòng tiền. Đại biểu đề nghị cụ thể hóa Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, cho phép các ngân hàng sử dụng dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu thuế, xuất nhập khẩu để đánh giá năng lực tài chính, khả năng trả nợ của doanh nghiệp, thay vì chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp là đất đai.

Thứ hai, giữ vốn chủ sở hữu trong nước. Đại biểu đề nghị sớm ban hành cơ chế để các công ty holding tại Trung tâm Tài chính quốc tế theo Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội có thể đầu tư thông suốt về trong nước; hỗ trợ doanh nghiệp đưa công ty mẹ từ nước ngoài về Việt Nam với chi phí thuế hợp lý; đồng thời vận hành thực chất Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia.

Thứ ba, kết nối nguồn tiết kiệm trong dân cư với nhu cầu vốn của doanh nghiệp thông qua phát triển quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng. Đồng thời, bổ sung chỉ tiêu theo dõi quy mô trái phiếu doanh nghiệp trên GDP để có cơ sở đánh giá sự phát triển của thị trường vốn.

Cải cách thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Hà Đức Minh (đoàn Lào Cai) cho rằng khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn đang phải đối mặt với không ít khó khăn nội tại. Số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường còn cao; hoạt động xuất nhập khẩu phụ thuộc lớn vào khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), trong khi các đầu tàu kinh tế đang chịu nhiều áp lực về hạ tầng và môi trường.

Từ thực tế đó, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đổi mới tư duy quản lý, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, lấy kết quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước. Đây là chuyển biến quan trọng trong tư duy quản lý của Trung ương, cần được cụ thể hóa đồng bộ trong quá trình xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Khẳng định doanh nghiệp là động lực quan trọng đối với tăng trưởng dài hạn, đại biểu Hà Đức Minh đề nghị đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng thực chất, minh bạch, rút ngắn thời gian và giảm chi phí tuân thủ ở tất cả các khâu, các cấp. Đồng thời, tạo điều kiện bình đẳng, thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực then chốt như đất đai, khoa học, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và mở rộng thị trường.

Trước gánh nặng chi phí trung gian và chi phí logistics, đại biểu đề xuất đẩy mạnh đầu tư hạ tầng logistics, tăng cường kết nối hiện đại gắn với chuyển đổi số toàn diện, qua đó từng bước kéo giảm chi phí logistics – hiện chiếm khoảng 16-18% GDP, cao hơn đáng kể so với mức bình quân 10-12% của thế giới.

"Cùng với đó, cần thực hiện tự chủ chiến lược gắn với hoàn thiện hành lang pháp lý đối với các mặt hàng thiết yếu như năng lượng, xăng dầu, lương thực, dữ liệu; đồng thời triển khai kịp thời, hiệu quả Nghị quyết số 43/2026/QH16 của Quốc hội quy định chính sách giảm thuế nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong các kỳ tính thuế năm 2026 và 2027", đại biểu nêu rõ.