Đại biểu Quốc hội 'kể chuyện' để dẫn chứng về độ trễ trong phản ứng chính sách và tổ chức thực thi

 Quang cảnh phiên làm việc của Quốc hội sáng ngày 31/10. Ảnh: Quốc hội

Sáng 31/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội. Đại biểu Trần Thị Vân (Đoàn ĐBQH thành phố Bắc Ninh) gây chú ý với cử tri và Nhân dân theo dõi phiên thảo luận với việc mở đầu phát biểu của mình bằng việc kể 4 câu chuyện từ thực tiễn. Từ đó, đại biểu cho rằng, độ trễ trong phản ứng chính sách và tổ chức thực thi đang là điểm nghẽn của năng lực quản trị và điều hành. Cuối cùng, đại biểu kiến nghị một số giải pháp để góp phần giải quyết vấn đề nêu trên.

Độ trễ trong phản ứng chính sách và tổ chức thực thi đang là điểm nghẽn

Câu chuyện thứ nhất, một đoạn đường cao tốc được sửa chữa, cơ quan chức năng đặt biển báo hạn chế tốc độ để đảm bảo an toàn cho người tham gia giao thông. Nhưng khi đường đã được sửa xong, mặt đường thông thoáng, điều kiện lưu thông được khôi phục thì biển báo hạn chế tốc độ vẫn còn đó, người dân vẫn phải đi theo tốc độ giới hạn. Đây là độ trễ trong việc chấm dứt chính sách khi điều kiện thực tế đã thay đổi.

 Đại biểu Trần Thị Vân (Đoàn ĐBQH thành phố Bắc Ninh) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Câu chuyện thứ hai, có vốn đầu tư công, có dự án, có nhà thầu nhưng giá vật liệu xây dựng công bố thấp hơn nhiều so với giá thị trường. Nhà thầu chưa triển khai đã đứng trước nguy cơ bị thua lỗ, dự án chậm tiến độ, vốn đầu tư không thể giải ngân. Đây là độ trễ trong điều chỉnh chính sách trước biến động của thị trường.

Câu chuyện thứ ba, sắp xếp đơn vị hành chính có trụ sở công dôi dư, có thể đầu tư xây dựng trường học nhưng đề xuất sử dụng đất lại bị từ chối với lý do chưa phù hợp với quy hoạch đất giáo dục mặc dù khoản 2 Điều 6 Nghị quyết 248 của Quốc hội đã có cơ chế cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trụ sở cơ quan sang đất giáo dục khi chưa có quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất. Đây là độ trễ trong tổ chức thực hiện chính sách khiến nguồn lực sẵn có chưa được khai thác.

 Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội

Câu chuyện thứ tư, tại Phật Sơn, Trung Quốc, một quán lẩu gà bất ngờ nổi tiếng trên mạng xã hội, thu hút hàng nghìn khách mỗi ngày, gây áp lực cho giao thông và hạ tầng công cộng. Chính quyền địa phương không lúng túng, không siết chặt và không đứng ngoài quan sát, họ chủ động mở bãi đỗ xe, cải thiện giao thông, bố trí nhà vệ sinh, lực lượng hỗ trợ và kết nối các dịch vụ du lịch lân cận. Từ một quán ăn nhỏ, họ tạo ra một cơ chế, một cơ hội phát triển kinh tế cho cả khu vực. Đây là cách chính quyền phản ứng nhanh, chuyển một hiện tượng thị trường thành một cơ hội phát triển cho địa phương”.

Từ đó, đại biểu Trần Thị Vân cho rằng: "4 câu chuyện cho thấy chúng ta không thiếu chính sách mà chúng ta đang thiếu một cơ chế phản ứng đủ nhanh và tinh thần dám chịu trách nhiệm để kết nối những nguồn lực riêng lẻ thành động lực và cơ hội để phát triển. Độ trễ trong phản ứng chính sách và tổ chức thực thi đang là điểm nghẽn của năng lực quản trị và điều hành".

Cần thiết lập một cơ chế cảnh báo sớm và phản ứng nhanh đối với chính sách

Từ vấn đề nêu trên, đại biểu Trần Thị Vân kiến nghị 4 nội dung:

Thứ nhất, cần thiết lập một cơ chế cảnh báo sớm và phản ứng nhanh đối với chính sách, khi quy định bộc lộ bất cập, ảnh hưởng đến người dân và doanh nghiệp phải chủ động rà soát, điều chỉnh hoặc chấm dứt, mỗi vướng mắc phải có cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý cụ thể.

 Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội

Thứ hai, quy định về thời hạn phản ứng với chính sách đối với những vấn đề cấp bách, tác động lớn đến sản xuất, kinh doanh và đầu tư. Cần có cơ chế tiếp nhận, phân loại, xác định cơ quan chủ trì và thời hạn trả lời. Chấm dứt tình trạng kiến nghị chuyển qua nhiều cấp nhưng không xác định được ai chịu trách nhiệm cuối cùng và khi nào có kết quả.

Thứ ba, chuyển mạnh từ tư duy quản lý bằng quy trình, thủ tục sang quản lý theo mục tiêu và kết quả thực chất. Đổi mới phương thức thanh tra, kiểm tra và đánh giá cán bộ, phân biệt rõ hành vi cố ý vi phạm, vụ lợi với những trường hợp chủ động đổi mới, dám đề xuất, dám chịu trách nhiệm trong khuôn khổ pháp luật nhưng gặp rủi ro khách quan. Theo đại biểu, nếu không làm rõ điều này, tâm lý sợ sai, né tránh, đùn đầy trách nhiệm sẽ tiếp tục cản trở sự phát triển của đất nước.

Thứ tư, Quốc hội và Chính phủ cần xây dựng cơ chế đánh giá độ trễ chính sách và coi đây là tiêu chí quan trọng để đánh giá năng lực điều hành và cần đo lường thời gian từ khi phát hiện vướng mắc đến khi xử lý, từ khi tiếp nhận kiến nghị đến khi có kết quả thực chất. Đồng thời, tăng cường giám sát của Quốc hội đối với những chính sách chậm được triển khai, những kiến nghị kéo dài và những cơ hội phát triển bị bỏ lỡ do chậm được thực thi.