Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa kiến nghị gỡ vướng cho dự án tồn đọng và tháo các nút thắt trong giáo dục

Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 3. Ảnh: An Nhiên

Tháo gỡ vướng mắc, đưa các dự án trở lại hoạt động

Đồng chí Lê Đức Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa phát biểu thảo luận. Ảnh: An Nhiên

Phát biểu tại phiên thảo luận, đồng chí Lê Đức Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa cho rằng: Thời gian qua, Trung ương đã tập trung tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc về thể chế, cơ chế, chính sách. Vấn đề hiện nay chủ yếu nằm ở khâu tổ chức thực hiện.

Thực tiễn tại Thanh Hóa cho thấy, việc các cơ quan Trung ương trực tiếp phối hợp, đồng hành cùng địa phương tháo gỡ khó khăn, nhất là đối với các dự án vi phạm pháp luật về đất đai và các dự án tồn đọng kéo dài, đã mang lại hiệu quả thiết thực. Thông qua sự phối hợp với các cơ quan Trung ương, Thanh Hóa đã tháo gỡ vướng mắc cho 278 dự án. Đối với những dự án còn lại vượt thẩm quyền hoặc chưa có tiền lệ xử lý, tỉnh đã tổng hợp, báo cáo Trung ương để xin cơ chế, hướng dẫn giải quyết.

Tuy nhiên, Bí thư Tỉnh ủy Lê Đức Thái cũng nhận định: Việc tháo gỡ vướng mắc về mặt pháp lý mới chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là phải đưa các dự án trở lại hoạt động, tạo ra sản phẩm, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và đầu tư phát triển hạ tầng. Vì vậy, tỉnh đã thống nhất chủ trương rà soát, kiểm đếm hằng tháng đối với từng dự án đã được tháo gỡ, xác định rõ dự án nào đã triển khai trở lại, dự án nào tiếp tục gặp khó khăn để kịp thời xử lý, tránh phát sinh các dự án tồn đọng mới.

Đẩy nhanh giải ngân, nâng cao hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia

Quan tâm đến công tác dân tộc, giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số và giảm nghèo bền vững, đại biểu Cao Thị Xuân đề nghị Chính phủ đánh giá đầy đủ hơn những hạn chế trong triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia, nhất là tiến độ phân bổ và giải ngân vốn.

Đại biểu Cao Thị Xuân, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa phát biểu thảo luận. Ảnh: An Nhiên

Theo đại biểu, đến ngày 31/5/2026, tỷ lệ giải ngân nguồn vốn được phép kéo dài mới đạt 31,2%; việc giao và thực hiện kế hoạch vốn năm 2026 còn chậm. Nếu trước đây, nhiều chính sách dân tộc chưa được bố trí đủ nguồn lực thì hiện nay, ngân sách đã được phân bổ nhưng giải ngân chậm, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực hiện chính sách.

Đại biểu đề nghị làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm đối với các nhiệm vụ chậm tiến độ; lượng hóa kết quả theo từng mục tiêu, địa bàn, nhóm đối tượng và sản phẩm đầu ra. Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện chính sách tín dụng ưu đãi, hỗ trợ hộ nghèo không có khả năng lao động; ưu tiên nguồn lực cho các xã khu vực III, thôn đặc biệt khó khăn, vùng biên giới, hải đảo.

Đối với giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cần đánh giá cụ thể tình trạng thiếu giáo viên, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học và việc thực hiện chính sách đối với học sinh nội trú, bán trú. Phương án chuyển tiếp nhiệm vụ, dự án, nguồn vốn và chính sách sang chương trình mục tiêu quốc gia hợp nhất phải được xây dựng rõ ràng, bảo đảm quyền lợi của các đối tượng thụ hưởng không bị gián đoạn.

Về giảm nghèo bền vững, đại biểu Cao Thị Xuân cho biết tỷ lệ giảm nghèo đa chiều đạt khoảng 0,5 điểm phần trăm, thấp hơn mục tiêu từ 1 đến 1,5 điểm phần trăm. Đáng chú ý, năm 2025, tỷ lệ nghèo đa chiều của cả nước là 2,95%, trong khi tỷ lệ này ở hộ dân tộc thiểu số lên tới 18,5%, cao gấp hơn 6 lần mức bình quân cả nước.

Trong khi đó, đến ngày 31/8/2026, tỷ lệ giải ngân Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững theo Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội về phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 mới đạt 21,8% đối với kinh phí thường xuyên và 28,2% đối với vốn đầu tư phát triển. Đại biểu đề nghị Chính phủ phân tích rõ nguyên nhân giảm nghèo chưa đạt mục tiêu, đẩy nhanh giải ngân, nâng cao hiệu quả các dự án hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm và bảo đảm nguồn lực đến đúng địa bàn, đúng đối tượng.

Tháo gỡ bất cập trong sắp xếp hệ thống trường học

Đại biểu Lương Thị Hoa, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa phát biểu thảo luận. Ảnh: An Nhiên

Đại biểu Lương Thị Hoa, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa, đánh giá việc sắp xếp mạng lưới trường học đã góp phần tinh gọn đầu mối, tập trung nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản trị. Tuy nhiên, quá trình sắp xếp cũng bộc lộ những bất cập, nhất là tại các trường có quy mô lớn, nhiều điểm trường. Trước hết, quy mô một số trường sau sắp xếp quá lớn, gây khó khăn cho công tác quản trị. Toàn quốc hiện có 114 trường quy mô trên 100 lớp. Mô hình một trường có nhiều điểm trường, phân hiệu đặt ra yêu cầu cao về tổ chức, điều hành và bố trí nhân lực.

Ở khu vực đồng bằng, khoảng cách giữa các điểm trường có thể chỉ từ 3-7 km, nhưng tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, khoảng cách có thể lớn hơn rất nhiều. Riêng tại xã Trung Lý, Thanh Hóa, khoảng cách từ điểm trường chính đến điểm trường lẻ có nơi lên tới 46 km. Điều này gây khó khăn cho công tác quản lý, điều hành và bảo đảm các điều kiện dạy học.

Đáng chú ý, trong khi trước đây mỗi trường có một hiệu trưởng và các hiệu phó, thì sau sắp xếp, tại những trường có quy mô trên 100 lớp, việc bố trí cán bộ quản lý cho các điểm trường còn bất cập; có phân hiệu chỉ có một người phụ trách, trong khi phạm vi quản lý rộng, khối lượng công việc lớn. Bên cạnh đó, đội ngũ tổng phụ trách Đội và nhân viên hành chính cũng gặp khó khăn do phải đảm nhiệm công việc tại nhiều điểm trường. Đặc biệt, việc chưa có quy định đầy đủ về vị trí việc làm, định mức cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên khiến các nhà trường lúng túng trong bố trí nhân lực.

Đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo sớm sửa đổi, bổ sung Thông tư số 19 và Thông tư số 20 theo hướng phù hợp với mô hình trường học sau sắp xếp; đồng thời, hoàn thiện quy định về vị trí việc làm, định mức nhân lực và chức danh nghề nghiệp đối với nhân viên y tế trường học.

Đối với cán bộ quản lý giáo dục sau sắp xếp, cần có hướng dẫn cụ thể nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của những người không tiếp tục đảm nhiệm chức vụ quản lý, đồng thời phù hợp với yêu cầu bố trí, sử dụng nhân lực của ngành. Đại biểu cũng kiến nghị điều chỉnh chính sách tiền lương, phụ cấp đối với nhân viên phục vụ tại các trường nội trú, bán trú ở miền núi, vùng biên giới; tiếp tục đánh giá thực tiễn để hoàn thiện quy định về dạy thêm, học thêm.

Đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Đối với lĩnh vực giáo dục và đào tạo, đại biểu Triệu Thế Hùng, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa, đánh giá cao những chuyển biến trong công tác quản lý nhà nước, hoàn thiện thể chế và duy trì chất lượng giáo dục phổ thông. Tuy nhiên, tình trạng thiếu trường, lớp học, tiến độ kiên cố hóa trường học còn hạn chế và thiếu giáo viên ở nhiều cấp học, nhất là giáo dục mầm non, vẫn là những vấn đề cần tập trung giải quyết.

Đối với giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Hiện còn hơn 1 triệu thanh niên trong độ tuổi từ 15 đến 24 chưa qua đào tạo nghề từ 6 tháng trở lên. Đây là thực trạng rất đáng báo động.

Đại biểu Triệu Thế Hùng, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa phát biểu thảo luận. Ảnh: An Nhiên

Để khắc phục tình trạng đào tạo chưa sát nhu cầu thực tiễn, đại biểu đề nghị nâng cao năng lực dự báo thị trường lao động, xác định nhu cầu nhân lực trong các giai đoạn 3 năm, 5 năm, 10 năm và 20 năm tới. Trên cơ sở đó, chủ động điều chỉnh ngành nghề, quy mô và chương trình đào tạo, ưu tiên các lĩnh vực công nghiệp mũi nhọn như công nghệ nano, công nghiệp bán dẫn và năng lượng hạt nhân.

Kiến nghị chính sách đãi ngộ phù hợp đối với viên chức cấp xã

Đại biểu Nguyễn Lê Ngọc Linh, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa phát biểu thảo luận. Ảnh: An Nhiên

Quan tâm đến chế độ, chính sách đối với đội ngũ làm việc ở cơ sở, đại biểu Nguyễn Lê Ngọc Linh, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa, đề nghị Quốc hội, Chính phủ nghiên cứu hoàn thiện chính sách đãi ngộ đối với viên chức tại các trung tâm cung ứng dịch vụ công cấp xã.

Theo đại biểu, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, lực lượng này được điều chuyển từ các đơn vị sự nghiệp cấp huyện về xã, gồm phóng viên, cán bộ văn hóa, thể thao, truyền thông và nhân lực chuyên môn trong lĩnh vực nông nghiệp, thú y. Nhiều người có trình độ đại học, thạc sĩ và thời gian công tác từ 10 đến hơn 30 năm.

Trong khi khối lượng công việc tăng, yêu cầu nhiệm vụ ngày càng đa dạng, nhiều viên chức phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, thường xuyên bám địa bàn, thì chế độ đãi ngộ lại chưa tương xứng. Nhiều trung tâm thuộc nhóm tự chủ tài chính thấp hoặc đặt tại các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa có nguồn thu hạn chế, thu nhập của viên chức chủ yếu dựa vào lương theo hệ số, chưa được hưởng các chế độ phụ cấp tương xứng với trách nhiệm, khối lượng công việc đảm nhiệm và điều kiện công tác mới.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung đội ngũ viên chức tại các trung tâm cung ứng dịch vụ công cấp xã vào đối tượng thụ hưởng chính sách phụ cấp phù hợp; xem xét chế độ phụ cấp ưu đãi nghề, phụ cấp thâm niên nghề và rà soát tổng thể chính sách tiền lương để bảo đảm tương quan thu nhập hợp lý với các lực lượng cùng thực hiện nhiệm vụ tại cấp xã.

Theo đại biểu, tinh gọn bộ máy cần đi đôi với chăm lo, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động trực tiếp ở cơ sở. Chính sách đãi ngộ phù hợp không chỉ góp phần ổn định đời sống mà còn tạo động lực để đội ngũ viên chức yên tâm công tác, gắn bó lâu dài và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân.