Đại biểu Quốc hội TP. Huế đề cao kiểm soát, hiệu quả thực chất khi góp ý các dự án luật

Toàn cảnh phiên thảo luận ở tổ 4. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) TP. Huế tham gia thảo luận tại tổ 4 cùng các đoàn Khánh Hòa và Lào Cai. Phiên thảo luận do đồng chí Nguyễn Đình Trung, UVTW Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn ĐBQH TP. Huế điều hành. Tham dự còn có đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.

Cơ chế đặc thù không phá vỡ tính thống nhất

Tham gia thảo luận Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Hải Nam (Đoàn ĐBQH TP. Huế) cho rằng: Việc sửa luật lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm tạo nền tảng thể chế đủ mạnh để Hà Nội phát triển tương xứng với vị thế, vai trò trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời tiệm cận các mô hình đô thị hiện đại trong khu vực và thế giới.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam đánh giá việc sửa đổi luật lần này có cơ sở chính trị, pháp lý vững chắc, bám sát các nghị quyết của Trung ương về phân cấp, phân quyền cũng như các cơ chế đặc thù đã được Quốc hội cho phép áp dụng đối với Hà Nội trước đây.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Hải Nam lưu ý việc thiết kế cơ chế đặc thù cần dựa trên các tiêu chí rõ ràng, có thời hạn cụ thể và phải được kiểm chứng bằng kết quả thực tiễn. “Mở rộng cơ chế là cần thiết, nhưng phải đi đôi với bảo đảm tính thống nhất, ổn định của hệ thống pháp luật”, đại biểu Nguyễn Hải Nam nhấn mạnh.

Theo phân tích của đại biểu, dự thảo luật đang hướng đến ba nhóm đột phá lớn: Tăng thẩm quyền cho Hà Nội về thể chế; mở rộng không gian phát triển vùng gắn với cơ chế tài chính đô thị; và định hướng phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, để các đột phá này đi vào thực chất, cần rà soát kỹ các lĩnh vực trọng yếu như quy hoạch, đất đai, đầu tư, đồng thời hoàn thiện quy trình, thủ tục để bảo đảm tính ổn định lâu dài.

Một nội dung được đại biểu Nguyễn Hải Nam nhấn mạnh là liên kết vùng. Theo ông, dự thảo cần làm rõ vai trò trung tâm, điều phối và dẫn dắt phát triển của Hà Nội, tránh tình trạng mở rộng không gian quản lý hành chính nhưng thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả. Cùng với đó, cần phân định rõ thẩm quyền giữa Trung ương, chính quyền thành phố và các cơ quan trực thuộc nhằm hạn chế chồng chéo, bảo đảm vận hành thông suốt.

Liên quan đến mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông (TOD), đại biểu Nguyễn Hải Nam đánh giá đây là hướng đi đúng nhưng tiềm ẩn rủi ro nếu thiếu tiêu chí kiểm soát. Vì vậy, cần bổ sung các nguyên tắc về hạ tầng, mật độ dân cư, năng lực đáp ứng dịch vụ xã hội, cũng như đánh giá tác động tổng thể.

Đồng thời, cơ chế khai thác giá trị gia tăng từ đất cần được quy định rõ về bản chất pháp lý, phương pháp tính và nguyên tắc sử dụng nguồn thu để tránh phát sinh bất cập trong thực tiễn.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam góp ý cần làm rõ vai trò trung tâm, điều phối và dẫn dắt phát triển của Hà Nội. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Ở khía cạnh tài chính - ngân sách, đại biểu Nguyễn Hải Nam đồng tình với việc tăng cường phân quyền cho Hà Nội trong huy động và sử dụng nguồn lực, bao gồm phát hành trái phiếu, vay vốn ODA. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh cần thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ nhằm bảo đảm minh bạch, tránh dàn trải nguồn lực, gia tăng nghĩa vụ nợ và không tạo gánh nặng chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Đối với thẩm quyền quyết định đầu tư và quản lý tài sản công, đại biểu cơ bản ủng hộ việc phân cấp mạnh cho thành phố, song đề nghị phải quy định rõ tiêu chí, điều kiện và quy trình áp dụng, tránh xử lý theo từng trường hợp riêng lẻ, ảnh hưởng đến tính ổn định của hệ thống pháp luật.

Theo đại biểu Nguyễn Hải Nam, nếu được thiết kế và triển khai hiệu quả, Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ tạo nền tảng để Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, cực tăng trưởng quan trọng của khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, đi kèm với cơ hội là những rủi ro về bất bình đẳng đô thị và thiếu thống nhất pháp luật nếu không kiểm soát tốt. Vì vậy, các nguyên tắc pháp quyền, minh bạch và ổn định cần được đặt lên hàng đầu.

Tránh khen thưởng hình thức, ưu tiên hiệu quả thực chất

Góp ý vào Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế Nguyễn Thị Sửu cho rằng dù luật hiện hành mới triển khai từ năm 2022, việc sửa đổi là cần thiết nhằm bảo đảm tính khả thi, minh bạch và khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Sửu, dự thảo luật đã có những điều chỉnh theo hướng tích cực, đặc biệt là bổ sung các tiêu chí khen thưởng mang tính định lượng rõ ràng hơn, chú trọng các cá nhân, tập thể trực tiếp lao động, sản xuất, kinh doanh, cũng như các điển hình trong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc cho phép khen thưởng nhiều lần đối với cùng một hình thức cũng được xem là cần thiết để khuyến khích sự nỗ lực, cống hiến.

Tuy vậy, đại biểu cảnh báo nếu không có cơ chế kiểm soát chặt chẽ, việc khen thưởng dễ rơi vào hình thức. Do đó, cần cụ thể hóa các tiêu chí như “hiệu quả thiết thực vì lợi ích chung” bằng các chỉ số rõ ràng về mức độ lan tỏa, tác động xã hội, hiệu quả kinh tế - xã hội. Bên cạnh đó, cần bổ sung quy trình giám sát, đánh giá định kỳ nhằm bảo đảm tính minh bạch trong việc xét tặng nhiều lần, hạn chế yếu tố chủ quan.

Đối với quy định liên quan đến việc ghi nhận khen thưởng từ nước ngoài, đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho rằng cần làm rõ ranh giới giữa việc tiếp nhận hợp pháp và hành vi lợi dụng để tuyên truyền sai mục đích.

Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế Nguyễn Thị Sửu tham gia thảo luận về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Theo đó, cần quy định cụ thể các hành vi được phép và bị cấm, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong việc xác nhận tính hợp pháp của các hình thức khen thưởng quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho các cá nhân, tổ chức có thành tích.

Liên quan đến tiêu chí xét tặng danh hiệu thi đua toàn quốc cho cấp cơ sở, đại biểu nhận định quy định hiện nay còn thiếu cụ thể, dễ dẫn đến thiếu thống nhất. Vì vậy, cần bổ sung các tiêu chí định lượng như tốc độ tăng trưởng kinh tế, tỷ lệ giảm nghèo, mức độ nhân rộng mô hình hiệu quả và yếu tố đổi mới, sáng tạo trong quản lý.

Ở quy định về tiêu chuẩn xét tặng bằng khen của các bộ, ngành, địa phương, đại biểu đề nghị rà soát, rút gọn các tiêu chí trùng lặp, tránh làm phức tạp quy trình xét tặng, không phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính. Đồng thời, cần xây dựng các tiêu chí định lượng đối với những nội dung khó đo lường như thực hành dân chủ ở cơ sở hay phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; phân định rõ trách nhiệm đánh giá giữa các cơ quan để tránh chồng chéo. Từ thực tiễn triển khai tại cơ sở, đại biểu Nguyễn Thị Sửu cũng đề cập việc cần tính toán lại phân bổ kinh phí và hình thức khen thưởng để bảo đảm thực chất, tránh dàn trải.

Liên quan đến trách nhiệm của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đại biểu cho rằng việc giao nhiệm vụ hướng dẫn công tác thi đua, khen thưởng là cần thiết nhằm bảo đảm tính đồng bộ. Tuy nhiên, cần phân định rõ thẩm quyền giữa các cơ quan trong hệ thống Quốc hội và cơ quan thi đua, khen thưởng ở Trung ương.

Đồng thời, phải bổ sung cơ chế phối hợp và quy trình kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm công khai, minh bạch trong toàn bộ quá trình xét tặng.