Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: 3 nguyên tắc lớn khi sửa đổi Luật Thủ đô

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu góp ý về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi)

Chiều 8/4, phát biểu tại phiên thảo luận ở Tổ Hà Nội về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc sửa đổi luật lần này không chỉ dừng ở hoàn thiện một văn bản pháp lý, mà là "một bước đi có ý nghĩa chiến lược nhằm kiến tạo mô hình thể chế phát triển mới cho Thủ đô".

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, với vị thế là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia và đầu tàu phát triển, Hà Nội cần một khuôn khổ pháp lý khác biệt, đủ mạnh để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

"Cứ xây nhà để bán nhưng đường xá không ai lo"

Từ thực tiễn phát triển, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ ra nhiều điểm nghẽn lớn của Thủ đô hiện nay, tập trung ở các lĩnh vực như quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, huy động nguồn lực và cơ chế phân cấp - phân quyền. Đây là những vấn đề cần được nhận diện đầy đủ và xử lý trong lần sửa đổi luật này để tạo nền tảng phát triển bền vững.

Nhấn mạnh vai trò then chốt của quy hoạch, ông cho rằng đây là vấn đề "rất bức xúc, tồn tại từ lâu". Quy hoạch phải có tầm nhìn dài hạn, ổn định, không thể thay đổi theo từng nhiệm kỳ. "Phải làm rõ Hà Nội trong 10 năm, 50 năm, 100 năm tới sẽ phát triển như thế nào. Người dân, doanh nghiệp phải nhìn thấy được định hướng đó để đồng thuận và tham gia", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, quy hoạch cần được xây dựng một cách tổng thể, đồng bộ từ không gian đô thị, hạ tầng giao thông đến hệ thống thoát nước và dịch vụ công cộng.

Thực tế hiện nay cho thấy nhiều khu đô thị phát triển nhưng thiếu hạ tầng đồng bộ, dẫn đến ùn tắc, ngập úng và ảnh hưởng chất lượng sống. Ông nhấn mạnh: "Phải có quy hoạch tổng thể, còn giờ tôi cảm giác không có quy hoạch, cứ chỗ đất này xây dựng dự án, xây nhà để bán nhưng đường sá không ai lo".

Chiều 8/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu góp ý tại phiên thảo luận ở Tổ Hà Nội về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi)

Phân quyền mạnh nhưng phải kiểm soát chặt

Một yêu cầu quan trọng khác là đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, chuyển từ tư duy "quản lý" sang "kiến tạo phát triển". "Luật không chỉ là công cụ để cấm hay hạn chế, mà phải tạo ra không gian thể chế để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách phù hợp với đặc thù", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý luật chỉ nên quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, ổn định lâu dài; các nội dung linh hoạt, biến động nhanh nên giao cho Chính phủ và chính quyền thành phố quy định nhằm bảo đảm khả năng thích ứng với thực tiễn.

Về cơ chế phân cấp, phân quyền, ông khẳng định đây là nội dung then chốt quyết định hiệu quả của Luật Thủ đô (sửa đổi). Việc phân quyền mạnh cho Hà Nội là đúng hướng, song phải bảo đảm rõ ràng, thực chất và có kiểm soát. "Phân quyền phải đi đôi với năng lực thực thi và nguồn lực tương ứng", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.

Từ đó, ông yêu cầu phải "trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để hơn, nhưng đồng thời phải có cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn, trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn", đồng thời cảnh báo "giao quyền mà không kiểm soát sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro trong quản lý và thực thi".

Trong quá trình phân cấp mạnh cho Thủ đô, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặc biệt lưu ý phải bảo đảm quyền con người, quyền công dân, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư và phát triển đô thị. Mọi chính sách cần được công khai, minh bạch, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Chỉ áp dụng cơ chế khác luật ở lĩnh vực đặc thù

Một nội dung quan trọng khác là xác định rõ phạm vi các lĩnh vực được phép áp dụng cơ chế khác với luật hiện hành. Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến nguyên tắc thống nhất của hệ thống pháp luật, do đó cần được kiểm soát chặt chẽ khi thiết kế luật.

"Việc áp dụng cơ chế khác luật chỉ nên giới hạn ở những lĩnh vực thực sự đặc thù, cần có thí điểm, đánh giá và kiểm soát chặt chẽ của các cơ quan", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng Hà Nội cần được xác định là nơi thí điểm các chính sách mới. Nếu thành công, các mô hình này có thể nhân rộng ra cả nước. Tuy nhiên, việc thí điểm phải có thiết kế đầy đủ về điều kiện áp dụng, thời hạn, cơ chế giám sát, đánh giá và xử lý rủi ro. "Không thể để thí điểm kéo dài không kiểm soát hoặc hợp thức hóa những bất cập trong quản lý", ông nói.

Các đại biểu Quốc hội đoàn Hà Nội tại tổ

Bên cạnh đó, ông nhấn mạnh cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, nhưng phải gắn với kiểm soát trách nhiệm rõ ràng nhằm tránh lạm dụng hoặc sai phạm.

Về liên kết vùng, ông cho rằng Thủ đô không thể phát triển nếu tách rời khu vực xung quanh. Ngược lại, các địa phương trong vùng cũng cần vai trò dẫn dắt của Hà Nội. Do đó, cần thiết kế cơ chế liên kết vùng theo hướng mở, linh hoạt và phù hợp thực tiễn, nhất là trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng lớn như đường vành đai, sân bay nằm trên địa bàn các tỉnh lân cận, đòi hỏi sự phối hợp hiệu quả.

Đánh giá về các cơ chế, chính sách phát triển Thủ đô trong dự thảo luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận đã bao quát nhiều lĩnh vực quan trọng như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính, đầu tư, hạ tầng và liên kết vùng. Tuy nhiên, cần tiếp tục rà soát để bảo đảm các chính sách thực sự tạo đột phá, không trùng lặp với cơ chế chung, đồng thời tránh quy định quá chi tiết những nội dung thuộc thẩm quyền điều hành.

Cuối cùng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ 3 nguyên tắc lớn khi sửa đổi Luật Thủ đô: Thủ đô được trao quyền cao hơn phải chịu trách nhiệm cao hơn; có cơ chế đặc thù phải tạo ra kết quả vượt trội; được thí điểm trước phải đi đầu về kỷ cương và hiệu quả.

Nhấn mạnh yêu cầu về mô hình quản trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định: "Hà Nội phải là hình mẫu về quản trị hiện đại, kỷ luật, minh bạch và trách nhiệm. Nếu làm tốt, Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ tạo đột phá cho Hà Nội mà còn có giá trị lan tỏa trong cả nước trong giai đoạn tới".