Đại lễ cung rước bảo vật quốc gia hộp xá lị Tháp Nhạn

Trong khuôn khổ Tuần Văn hóa – Đại đoàn kết, từ 17h đến 18h ngày 17/11/2026, Đại lễ cung rước bảo vật quốc gia hộp xá lị Tháp Nhạn sẽ được tổ chức trang nghiêm trên các tuyến đường thuộc đô thị Vinh, tỉnh Nghệ An.

Đoàn cung rước gồm xe cung rước bảo vật, xe đại biểu cùng 108 xe điện chở Phật tử và nhân dân tham gia, thể hiện lòng thành kính đối với Đức Phật, đồng thời tôn vinh giá trị di sản văn hóa Phật giáo trên quê hương xứ Nghệ.

Lộ trình đoàn cung rước xuất phát từ Bảo tàng Nghệ An – Xô viết Nghệ Tĩnh, đi qua một số tuyến đường thuộc đô thị Vinh, sau đó về Bảo tàng.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An, hộp đựng xá lị Tháp Nhạn được phát hiện trong đợt khai quật khảo cổ học năm 1985–1986 tại di tích Nhạn Tháp. Tại trung tâm lòng tháp, các nhà khảo cổ tìm thấy một trụ gỗ khoét rỗng chứa hộp đồng, bên trong đặt chiếc hộp bằng kim loại màu vàng.

Bên trong hộp chứa lớp than tro cùng hai nửa vật thể màu trắng đục, mỏng như vỏ trứng được xác định là xá lị Phật. Ảnh: CSCC

Hộp có hình chữ nhật (dài 8cm, rộng 5cm, cao 5,5cm, nặng khoảng 200g), chế tác bằng kỹ thuật tán dập nguội, trang trí hoa văn hoa cúc 6 cánh trên nắp và hoa sen cách điệu quanh thân. Bên trong hộp chứa lớp than tro cùng hai nửa vật thể màu trắng đục, mỏng như vỏ trứng được xác định là xá lị Phật.

Theo các nhà khảo cổ học, đây là lần đầu tiên khảo cổ học Việt Nam tìm thấy xá lị dưới dạng vật chất cụ thể trong một ngôi tháp cổ và đến nay vẫn là hộp đựng xá lị Phật bằng vàng duy nhất được phát hiện tại nước ta. Ngày 25/12/2017, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2089/QĐ-TTg công nhận Hộp đựng xá lị Tháp Nhạn là bảo vật quốc gia (đợt 6), có niên đại thế kỷ VII-VIII. Hiện vật hiện được lưu giữ tại Phòng Bảo vật quốc gia thuộc Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh.

Nhằm đưa bảo vật đến gần hơn với công chúng, Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh đang hoàn tất những khâu cuối cùng cho Phòng trưng bày chuyên biệt hộp xá lị Tháp Nhạn.

Đây là lần đầu tiên bảo vật quốc gia này được trưng bày phục vụ người dân và du khách tham quan, chiêm bái. Ảnh: CSCC

Không gian trưng bày được đầu tư bài bản từ năm 2022 với hệ thống tủ kính chuyên dụng kiểm soát nghiêm ngặt nhiệt độ, độ ẩm và an ninh, bảo đảm hài hòa giữa việc giới thiệu giá trị bảo vật với công tác bảo quản lâu dài. Không gian mang sắc thái tĩnh tại, thiêng liêng với thiết kế gợi dáng mái chùa, kết hợp âm thanh Phật giáo và hương trầm nhẹ. Phía sau tủ kính lắp đặt màn hình LED trong suốt trình chiếu đa góc độ, giúp người xem quan sát rõ nét các hoa văn tinh xảo trên hiện vật có kích thước nhỏ gọn.

Công trình dự kiến khai trương vào lúc 20h ngày 18/11, trong khuôn khổ Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết các dân tộc tỉnh Nghệ An năm 2026 (diễn ra ngày 17–24/11). Đây là lần đầu tiên bảo vật quốc gia này được trưng bày phục vụ người dân và du khách tham quan, chiêm bái.

Dịp này, Bảo tàng cũng tổ chức trưng bày chuyên đề "Phật giáo xứ Nghệ qua cổ vật" và chương trình nghệ thuật - nghi lễ "Ánh Từ Quang" với nghi thức cung nghinh kết nối từ sân khấu chính lên phòng trưng bày bảo vật nhằm giới thiệu những dấu ấn của Phật giáo trong đời sống văn hóa, tinh thần của người dân Nghệ An thông qua các hiện vật tiêu biểu.