Đại tướng Lương Tam Quang nêu lý do bỏ án tử hình với một số tội danh

Một trong các nội dung được đề xuất sửa đổi là chỉ giữ hình phạt tử hình với 4 tội: phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.

Bộ luật hiện hành quy định mức án tử hình với 10 tội danh gồm phản bội Tổ quốc, bạo loạn, khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân, giết người, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, sản xuất trái phép chất ma túy, mua, bán trái phép chất ma túy; khủng bố, chống loài người và tội phạm chiến tranh.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị cân nhắc việc bỏ tử hình với tội mua bán trái phép chất ma túy bởi hiện nay tình hình mua bán trái phép chất ma túy có số lượng rất lớn.

Đại biểu Phạm Văn Hòa

Theo ông, với việc mua bán trái phép chất ma túy số lượng lớn so với định lượng hiện nay cần giữ hình phạt tử hình, còn mua bán có số lượng nhỏ, "tay chân" của các trùm buôn bán, chủ mưu có thể áp dụng tội, hình phạt không tử hình.

"Tại sao sản xuất ma túy còn giữ hình phạt tử hình mà mua bán lại không giữ hình phạt này? Tôi đề nghị nên cân nhắc giữ lại và đến thời điểm chín muồi - tình hình ma túy của Việt Nam giảm hẳn, giảm nhiều sẽ đề xuất bỏ hình phạt tử hình cả ở tội sản xuất, mua bán ma túy. Còn nếu cần thiết, có nhiều ý kiến khác nhau, đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho lấy phiếu biểu quyết của đại biểu để đảm bảo công bằng, khách quan hơn", đại biểu Hòa nêu quan điểm.

Đại biểu Nguyễn Thanh Sang (TPHCM) cho rằng tình hình mua bán ma túy ở Việt Nam diễn biến hết sức phức tạp, tính chất đặc biệt nghiêm trọng.

Hành vi sản xuất trái phép chất ma túy thường ở nước ngoài. Khi ma túy vào Việt Nam, muốn đến tay người nghiện phải có hành vi "mua bán trái phép chất ma túy". Mua bán hàng trăm kg, thậm chí hàng ngàn kg mà không tử hình, ông nhìn nhận là không có sức răn đe.

Ông cũng lo lắng nếu bỏ án tử hình với tội này thì Việt Nam có nguy cơ trở thành nơi trung chuyển và tiêu thụ ma túy. Bỏ án tử hình với hành vi mua bán trái phép chất ma túy, theo đại biểu sẽ ảnh hưởng lớn đến mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50% xã, phường, đặc khu không có ma túy.

Đại biểu đoàn TPHCM đề nghị không bỏ án tử hình nhưng để hạn chế án tử hình thì nâng định lượng chịu trách nhiệm hình sự đối với các khung trong tội này để chỉ những đối tượng chủ mưu, cầm đầu, mua bán số lượng quá lớn mới chịu trách nhiệm hình sự về hình phạt tử hình.

Đại biểu Nguyễn Thanh Sang

Ông đề nghị đến năm 2030, khi đã có đầy đủ cơ sở, nhất là cơ sở thực tiễn để trình Quốc hội bỏ hình phạt tử hình với tội mua bán trái phép chất ma túy cũng không muộn và thuyết phục hơn. Ông cũng đề nghị giữ lại hình phạt tử hình đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi để răn đe, nghiêm trị tội phạm bởi đây là hành vi đặc biệt nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến quyền trẻ em, gây lo lắng, bức xúc cho nhân dân...

Không xử lý một đối tượng mà phải xử lý tận "gốc rễ" 

Phát biểu giải trình sau đó, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an cho biết, các đại biểu đều cơ bản nhất trí với chủ trương thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình trong dự thảo Bộ luật. Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị cân nhắc, đánh giá về thu hẹp áp dụng hình phạt tử hình ở một số tội danh cụ thể.

Bộ trưởng nêu rõ việc tiếp tục thu hẹp áp dụng hình phạt tử hình nhằm thể chế hóa chủ trương nhất quán của Đảng về cải cách tư pháp, giảm hình phạt tử hình và hạn chế áp dụng hình phạt này trên thực tế. Việc này phù hợp với xu hướng tiến bộ và hội nhập của pháp luật hình sự. Đây là chính sách được thực hiện có lộ trình qua nhiều lần sửa đổi Bộ luật Hình sự.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an phát biểu giải trình

Từ năm 1985 đến nay, nước ta đã giảm tử hình từ 44 tội danh xuống còn 10 tội danh tại Bộ luật hiện hành.

Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, Bộ trưởng nhấn mạnh mặc dù đây là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm nhưng từ thực tiễn đấu tranh với loại tội phạm này cho thấy, nhiều đối tượng phạm tội chưa nhận thức đầy đủ pháp luật, bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí lừa gạt, ép buộc. Những đối tượng này vẫn có thể cảm hóa, giáo dục và lập công chuộc tội. Do vậy, việc áp dụng hình phạt nghiêm khắc nhất là tử hình với họ là chưa thực sự phù hợp.

Trên thực tiễn, nhiều đối tượng do nhận thức được hệ quả tất yếu là hình phạt tử hình nên chống đối đến cùng, sẵn sàng sử dụng vũ khí để tấn công lực lượng chức năng. Nếu chính sách giảm hình phạt tử hình với tội danh này được Quốc hội thông qua, đối tượng sẽ không chống đối, tìm kiếm cơ hội sống và tạo điều kiện thuận lợi cho đấu tranh với loại tội phạm này.

"Như tôi đã nêu, chúng ta không phải xử lý một đối tượng mà phải xử lý tận 'gốc rễ' của vấn đề. Chúng ta phải xử lý đường dây, xử lý những đối tượng từ nơi xuất phát. Do vậy, chúng tôi đề nghị thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy", Bộ trưởng phát biểu.

Về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Bộ trưởng cho biết đây là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm đến thể chất, tinh thần, danh dự, nhân phẩm của người dưới 16 tuổi, cần phải được xử lý nghiêm khắc. Tuy nhiên, xét trên tính tương quan của hình phạt đối với các tội khác như là tội giết người, việc bỏ hình phạt tử hình ở tội này là phù hợp.

Thực tế nếu hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi là nguyên nhân trực tiếp làm nạn nhân chết có thể sẽ bị xử tử hình về tội giết người nếu đủ yếu tố cấu thành. Trong các trường hợp phạm tội cụ thể, việc áp dụng phạt tù chung thân, Bộ trưởng chỉ rõ vẫn bảo đảm tính nghiêm khắc, răn đe với loại tội phạm này.