Đánh thức giá trị trà cổ thụ

Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ xuất nhập khẩu Phương Nam Group với khát vọng bảo tồn hàng nghìn cây trà cổ thụ

Cơ duyên đến với trà cổ thụ

Cho tới thời điểm hiện tại, dù đã gặt hái thành công với thương hiệu trà Shan tuyết, làm nên tên tuổi Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ xuất nhập khẩu Phương Nam Group, chị Trần Thị Mai Phương vẫn nhìn nhận, hành trình đến với trà của chị không bắt đầu từ sự say mê, mà từ một quá trình tìm hiểu và khám phá. Hơn mười năm trước, khi tiếp xúc với nhiều dòng trà nhập khẩu, chị từng có những e ngại trước vị chát gắt, cảm giác bồn chồn, khó chịu mà một số sản phẩm trà mang lại. Chỉ đến khi có cơ hội tìm hiểu sâu về kỹ thuật chế biến trà của những vùng đất có truyền thống lâu đời như Đài Loan, Trung Quốc chị mới nhận ra vẻ đẹp thật sự của thức uống này. Chị Phương chia sẻ, trà khi được làm đúng cách, không chỉ là câu chuyện của hương vị tinh tế, mà còn là sự cân bằng, là thức uống lành mạnh cho sức khỏe và đời sống. Chị Phương cũng cho biết, trong quá trình nghiên cứu, chị được tận mắt chứng kiến những em nhỏ có thể thưởng trà một cách tự nhiên mà không ghi nhận bất kỳ tác dụng phụ đã trở thành một trong những dấu mốc khiến chị thay đổi cách nhìn và bắt đầu hành trình gắn bó với trà Việt.

Chị Trần Thị Mai Phương trên hành trình bảo tồn phát triển trà cổ thụ Shan tuyết

Rất nhanh, chị Mai Phương bắt tay tìm hiểu sâu hơn về cây trà Việt Nam và bất ngờ khi nhận ra nước ta sở hữu những vùng trà Shan tuyết cổ thụ quý giá với tuổi đời hàng trăm năm. Đặc biệt tại bản Xin Chải, xã Khổng Lào, tỉnh Lai Châu, những cây trà cổ thụ vẫn được đồng bào Mông gìn giữ qua nhiều thế hệ nhưng giá trị của tài nguyên này chưa được khai thác tương xứng.

“Giá trị kinh tế từ những cây trà cổ còn khiêm tốn chính là điều thôi thúc tôi bắt đầu hành trình bảo tồn và phát triển trà Shan tuyết cổ thụ tại địa phương. Tôi mong muốn không chỉ gìn giữ nguồn gen quý của những cây trà hàng trăm năm tuổi, mà còn nâng cao giá trị sản phẩm, tạo sinh kế bền vững cho đồng bào vùng cao. Khi những búp trà cổ thụ được khai thác, chế biến đúng cách và đưa ra thị trường với giá trị xứng đáng, người dân sẽ có thêm động lực để trân trọng, bảo vệ những cánh rừng trà quý. Với tôi, bảo tồn trà không chỉ là giữ một sản vật của núi rừng, mà còn là gìn giữ sinh kế, văn hóa và niềm tự hào của cộng đồng địa phương cho mai sau” - chị Trần Thị Mai Phương chia sẻ.

Tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc Mông

Không chỉ theo đuổi mục tiêu tạo ra những sản phẩm trà chất lượng cao, chị Trần Thị Mai Phương còn dành nhiều tâm huyết cho việc bảo tồn vùng nguyên liệu trà Shan tuyết cổ thụ qua việc gây giống khoảng 600 cây trà từ nguồn gen trà Shan cổ thụ và đồng hành cùng người dân bảo tồn hơn 3.000 gốc trà cổ thụ có tuổi đời từ 400 - 500 năm.

Chị Trần Thị Mai Phương cùng các cộng sự đi khảo sát

Dù Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ xuất nhập khẩu Phương Nam Group là một thương hiệu còn trẻ trên thị trường, nhưng với chị Trần Thị Mai Phương hành trình đến với trà Shan tuyết cổ thụ không đơn thuần là câu chuyện khởi nghiệp, mà là hành trình đánh thức giá trị của một sản vật bản địa, nâng tầm nông sản Việt từ chính những lợi thế của quê hương. Những nỗ lực ấy từng bước được ghi nhận khi bộ sản phẩm trà Shan tuyết cổ thụ của doanh nghiệp tham gia chương trình OCOP tỉnh Lai Châu năm 2026, mở ra cơ hội khẳng định vị thế của trà vùng cao trên thị trường.

Theo chị Mai Phương, những cây trà cổ thụ không chỉ là tài sản quý giá của núi rừng Tây Bắc mà còn là nguồn sinh kế quan trọng của đồng bào dân tộc Mông. Nhờ việc liên kết thu mua nguyên liệu, hướng dẫn kỹ thuật và nâng cao giá trị sản phẩm giữa người dân vùng nguyên liệu và công ty, nhiều hộ dân đã có thêm nguồn thu nhập đáng kể từ cây trà cổ thụ. Mỗi năm, cây trà cổ có thể cho thu hái khoảng 4 vụ trà. Với sản lượng trung bình khoảng 800kg trà tươi/vụ và giá thu mua ổn định khoảng 60.000 đồng/kg, nhiều hộ dân có thể đạt doanh thu từ 190 đến 200 triệu đồng/năm. Nguồn thu nhập này không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn tạo động lực để người dân cùng chung tay gìn giữ những cánh rừng trà cổ thụ quý hiếm.

Cây trà giúp bà con cải thiện cuộc sống

Đi đôi với việc phát triển thương hiệu, chị Mai Phương tiếp tục nghiên cứu những hướng đi mới, trong đó có dòng trà sen Shan tuyết cổ thụ – sự kết hợp giữa tinh túy của những cây trà cổ trên núi cao Tây Bắc và nghệ thuật ướp sen truyền thống của người Việt. Từ những gốc trà hàng trăm năm tuổi, hành trình của chị không chỉ tạo dựng một thương hiệu riêng, mà còn góp phần gìn giữ di sản thiên nhiên, văn hóa và tạo sinh kế bền vững cho đồng bào Mông nơi vùng cao Lai Châu

Khi giá trị của cây trà được khẳng định, người dân càng có ý thức gìn giữ những gốc trà cổ thụ quý hiếm như một tài sản của cộng đồng. Đó cũng là mục tiêu mà nữ doanh nhân trẻ luôn theo đuổi, biến những sản vật của núi rừng thành động lực phát triển kinh tế, góp phần tạo sinh kế bền vững cho đồng bào vùng cao và đưa trà Shan tuyết cổ thụ Việt Nam vươn xa trên thị trường trong nước và quốc tế.