Đánh thức kinh tế đêm TP Hồ Chí Minh - Bài cuối: Cần một 'nhạc trưởng' cho nền kinh tế không ngủ

Phố đi bộ Bùi Viện vẫn chưa là thực sự trở thành điểm đến hút khách về đêm.

Thiếu “tọa độ đêm” đủ sức hút du khách

Khi màn đêm buông xuống, TP Hồ Chí Minh vẫn rực sáng với những tuyến phố đông đúc, hàng quán nhộn nhịp và dòng người vui chơi kéo dài đến khuya. Tuy nhiên, phía sau vẻ sôi động ấy, kinh tế đêm của thành phố vẫn chủ yếu vận hành theo kiểu riêng lẻ, thiếu sự kết nối giữa các loại hình dịch vụ và chưa tạo được chuỗi trải nghiệm đủ sâu cho du khách quốc tế.

Theo TS Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, điểm yếu lớn nhất hiện nay là TP Hồ Chí Minh chưa có một cơ quan điều phối chuyên trách đóng vai trò “nhạc trưởng” cho toàn bộ hệ sinh thái kinh tế đêm.

“Kinh tế đêm liên quan cùng lúc đến du lịch, giao thông, thương mại, văn hóa, an ninh, môi trường và quy hoạch đô thị. Nếu không có đầu mối điều phối thống nhất thì rất dễ rơi vào tình trạng mạnh ai nấy làm”, ông Doanh nhận định.

Du khách vui chơi và chờ đón xem pháo hoa tại phố đi bộ Nguyễn Huệ.

Theo ông Doanh, “nhạc trưởng” của kinh tế đêm TP Hồ Chí Minh nên là một ban điều phối liên ngành trực thuộc UBND TP Hồ Chí Minh với sự tham gia của Sở Du lịch, Sở Công Thương, Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Giao thông, Công an và cộng đồng doanh nghiệp. Đơn vị này sẽ chịu trách nhiệm xây dựng chiến lược tổng thể cho kinh tế đêm, quy hoạch các “tọa độ đêm”, điều phối giờ hoạt động, kết nối giao thông công cộng, bảo đảm an ninh, đồng thời quản lý tiếng ồn và chất lượng dịch vụ.

“Đặc biệt, muốn phát triển kinh tế đêm thì không thể chỉ mở thêm quán bar hay kéo dài giờ bán hàng. Điều cần là phải có người đứng ra phối hợp để tạo thành một chuỗi trải nghiệm liên hoàn cho du khách từ ăn uống, giải trí, mua sắm đến di chuyển và lưu trú”, ông Doanh nói thêm.

Du khách nước ngoài cùng check in trên phố đi bộ Nguyễn Huệ về đêm.

Theo các chuyên gia du lịch, điểm khác biệt lớn giữa TP Hồ Chí Minh với các thành phố nổi tiếng về kinh tế đêm như Bangkok (Thái Lan), Seoul (Hàn Quốc) hay Singapore nằm ở khả năng tạo ra những “tọa độ đêm” có bản sắc riêng và được vận hành đồng bộ.

Cụ thể, tại Bangkok, du khách có thể trải nghiệm xuyên đêm với các tổ hợp phố đêm kết hợp chợ đêm, massage, biểu diễn đường phố, ẩm thực và giao thông công cộng hoạt động gần như 24/7. Trong khi đó, khu Clarke Quay của Singapore hút khách nhờ mô hình giải trí ven sông kết hợp ánh sáng, âm nhạc, không gian đi bộ và các hoạt động nghệ thuật đêm.

Còn tại TP Hồ Chí Minh, nhiều tuyến phố đêm hiện vẫn lặp lại mô hình ăn uống, quán bar hoặc bán hàng lưu niệm tương tự nhau. Sau 22 giờ, du khách quốc tế thường thiếu lựa chọn trải nghiệm ngoài đi bộ, ăn uống hoặc vào quán pub. Điều này khiến mức chi tiêu ban đêm chưa tương xứng với tiềm năng của một siêu đô thị hơn 10 triệu dân.

Chuyên gia kinh tế, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng, nếu muốn hình thành ngành kinh tế đêm thực sự, TP Hồ Chí Minh cần trao quyền mạnh hơn cho “nhạc trưởng” điều phối để chủ động quyết định mô hình hoạt động theo từng khu vực.

“Đơn vị điều phối phải có quyền kết nối các sở ngành, quyết định khung giờ hoạt động, tổ chức sự kiện và xây dựng sản phẩm đặc trưng cho từng khu vực. Có như vậy mới tránh tình trạng phát triển manh mún như hiện nay”, ông Thịnh nhấn mạnh.

Cần một hệ sinh thái “thành phố không ngủ”

Theo ông Lại Minh Duy, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch TP Hồ Chí Minh, du khách quốc tế hiện không chỉ tìm nơi ăn uống hay mua sắm mà muốn trải nghiệm trọn vẹn nhịp sống đô thị về đêm. “Muốn giữ chân du khách, thành phố phải tạo cảm giác luôn có điều để khám phá sau 22 giờ. Điều đó đòi hỏi xây dựng hệ sinh thái kinh tế đêm thay vì chỉ vài tuyến phố hoạt động riêng lẻ”, ông Duy nhận định.

Vì vậy, TP Hồ Chí Minh cần tận dụng lợi thế sông nước, văn hóa đô thị và sự cởi mở của người dân để hình thành các “tọa độ đêm” mới như phố nghệ thuật ven sông Sài Gòn, lễ hội ánh sáng, chợ sáng tạo, du lịch đường thủy xuyên đêm hay các tổ hợp biểu diễn ứng dụng công nghệ hiện đại. Quan trọng hơn, Thành phố cần đầu tư những sản phẩm đủ quy mô để du khách có thể trải nghiệm liên tục từ tối đến rạng sáng, thay vì chỉ dừng ở các hoạt động ăn uống ngắn hạn.

Đường sách TP Hồ Chí Minh tổ chức chương trình Ngày hội sách và văn hóa đêm để thu hút du khách.

Ở góc độ quản lý sản phẩm, bà Nguyễn Thị Thanh Thảo, Trưởng phòng Quy hoạch phát triển tài nguyên du lịch, Sở Du lịch TP Hồ Chí Minh cho rằng, thành phố cần phát triển kinh tế đêm theo từng cụm không gian có bản sắc riêng. Theo đó, khu vực trung tâm sẽ tập trung giải trí, nghệ thuật hiện đại và mua sắm; Chợ Lớn phát triển văn hóa người Hoa và ẩm thực truyền thống; còn Cần Giờ hướng tới du lịch sinh thái biển và trải nghiệm thiên nhiên về đêm.

Theo bà Thanh Thảo, hiện nay, trong quá trình xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, TP Hồ Chí Minh đang đề xuất nhiều cơ chế riêng cho kinh tế đêm nhằm khai thác hiệu quả dư địa tăng trưởng của siêu đô thị lớn nhất cả nước. Theo đề xuất, Thành phố sẽ được chủ động quyết định mô hình phát triển kinh tế đêm phù hợp với từng khu vực, từ quy hoạch không gian hoạt động đến khung giờ kinh doanh và điều kiện vận hành các loại hình dịch vụ. Nếu được thông qua, nhiều loại hình như nhà hàng, pub, lounge, beer club có thể hoạt động đến 2 giờ sáng; karaoke kéo dài đến 4 giờ sáng, trong khi một số khu vực đủ điều kiện sẽ được phép vận hành xuyên đêm. Đi cùng với đó là hệ thống quản lý điện tử để giám sát tiếng ồn, an ninh trật tự và lưu lượng khách theo thời gian thực.

Du khách thoải sức vui chơi, giải trí tại phố đi bộ Nguyễn Huệ.

Ngoài cơ chế đặc thù, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, TP Hồ Chí Minh cần triển khai mạnh các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào kinh tế đêm như ưu đãi thuế cho dự án văn hóa đêm, hỗ trợ chi phí tổ chức lễ hội và show diễn sau 24 giờ, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư không gian giải trí ứng dụng công nghệ số, nghệ thuật ánh sáng và thực tế ảo.

Ông Phạm Huy Bình, Giám đốc Sở Du lịch TP Hồ Chí Minh cho rằng, để phát triển kinh tế đêm bền vững, thành phố cần đầu tư đồng bộ hạ tầng phục vụ ban đêm như hệ thống xe buýt đêm, bãi đỗ xe, chiếu sáng thông minh, nhà vệ sinh công cộng và các trung tâm hỗ trợ du khách hoạt động xuyên đêm. Theo đó, giao thông công cộng phải đi trước một bước thì du khách mới sẵn sàng chi tiêu và di chuyển nhiều hơn vào ban đêm.

Trong khi đó, ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh cho rằng, kinh tế đêm không chỉ là câu chuyện tăng doanh thu du lịch mà còn là cơ hội tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng hiện đại, sáng tạo và giàu bản sắc hơn. Theo ông, thành phố cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý kinh tế đêm, ứng dụng AI và dữ liệu lớn để phân tích hành vi du khách, quản lý an ninh, kiểm soát hoạt động kinh doanh và tối ưu vận hành đô thị về đêm.

Về lâu dài, nếu TP Hồ Chí Minh tháo gỡ được các nút thắt về quy hoạch, hạ tầng và cơ chế quản lý, TP Hồ Chí Minh hoàn toàn có thể biến “đêm Sài Gòn” thành thương hiệu du lịch riêng của một siêu đô thị năng động hàng đầu khu vực, nơi du khách không chỉ đến để ăn uống mà còn muốn ở lại lâu hơn để trải nghiệm, khám phá và chi tiêu nhiều hơn về đêm.