Đất đồi Đồng Phúc tỏa hương chè

Cây chè tổ ở xã Đồng Phúc.

Mỗi thế hệ ở Đồng Phúc gắn bó với cây chè Shan tuyết theo một cách khác nhau. Với người cao tuổi, đó có thể là những ký ức của một thời đã qua. Trong quá trình trao đổi cùng chúng tôi, dù đã hơn 70 tuổi, nhưng ông Nông Văn Cư, ở thôn Bằng Phúc 1, xã Đồng Phúc vẫn say sưa kể về quy trình chăm sóc, thu hái và tạo ra sản phẩm trà Shan tuyết do ông bà, bố mẹ truyền lại.

Ông Nông Văn Cư cho biết, ngay từ khi còn nhỏ đã theo người lớn trong nhà đi hái chè, sao chè. Bản thân vợ chồng ông Cư cũng có thể vừa nuôi sống gia đình, vừa có thể cho các con ăn học đầy đủ phần lớn là từ cây chè.

Với người dân ở đây, mỗi mùa thu hái chè lại bắt đầu từ những búp non trên cành. Người trồng lựa thời điểm hái, chọn nguyên liệu; người làm trà dựa vào kinh nghiệm để tạo nên sản phẩm mang hương vị riêng.

Những công việc tưởng đã quen thuộc ấy lại đòi hỏi sự am hiểu về cây chè và sự tinh tế của người làm nghề. Với người đang làm nghề, cây chè còn là nguồn thu, là công việc nuôi sống gia đình.

Bà Tô Thị Sáo, Chủ cơ sở Cổ Trà Thiên Phúc, thôn Bằng Phúc 1, xã Đồng Phúc, chia sẻ: Trước đây chè sau khi được hái về sẽ được sao thủ công bằng chảo gang, sản phẩm làm ra sẽ đem tới các phiên chợ để bán, giá trị không cao.

Sau này mới làm nhiều loại sản phẩm hơn, như: bạch trà, hồng trà, trà túi lọc... sản phẩm có giá trị kinh tế cao hơn. Với giá bán trung bình hiện ở mức hơn 300.000 đồng/kg như hiện nay, giúp người dân có thu nhập ổn định, việc tiêu thụ sản phẩm cũng dễ dàng hơn.

Đóng gói sản phẩm tại cơ sở Cổ Trà Thiên Phúc, thôn Bằng Phúc 1, xã Đồng Phúc.

Tháng 3-2026, Làng nghề chè Shan tuyết Bằng Phúc của xã Đồng Phúc được công nhận với sự tham gia của hơn 400 hộ làm chè. Anh Hà Văn Kiên, Tổ trưởng Tổ làng nghề chè Shan tuyết Bằng Phúc, chia sẻ: Trước đây các hộ chủ yếu tự thu hái, tự tiêu thụ nên việc nâng cao chất lượng và tìm đầu ra còn gặp nhiều khó khăn. Thời gian gần đây, bà con đã chủ động liên kết thành lập tổ hợp tác, phối hợp với các doanh nghiệp thu mua.

Từ khâu chăm sóc đến thu hái đều thực hiện theo tiêu chuẩn nên giá chè tươi được duy trì ở mức cao và ổn định hơn, sản phẩm cũng được chế biến thành nhiều loại có giá trị cao hơn, người dân yên tâm gắn bó với cây chè.

Thực tế, những cây chè Shan tuyết cổ thụ không chỉ là cây trồng mang lại sinh kế mà còn gắn bó mật thiết với đời sống, văn hóa của người dân qua nhiều thế hệ.

Theo ông Triệu Quang Hùng, Chủ tịch UBND xã Đồng Phúc, cây chè Shan tuyết của địa phương rất khác biệt so với các vùng khác. Hiện trên địa bàn có gần 800 cây chè cổ thụ, trong đó có 12 cây được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE) công nhận là "Cây di sản Việt Nam" góp phần khẳng định giá trị sinh thái, cảnh quan và di sản của giống chè Shan tuyết tại địa phương. Đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho công tác bảo tồn, chăm sóc, phát triển và quảng bá di sản.  Gắn cây chè với phát triển du lịch cộng đồng... nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế để nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy kinh tế - xã hội của địa phương ngày càng đi lên.