Đất Xanh 'mẹ lỗ, con gánh': Lợi nhuận lệch pha gây sốc, nhà đầu tư hoang mang

Báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 của Công ty cổ phần Tập đoàn Đất Xanh (mã chứng khoán: DXG) cho thấy một nghịch lý đáng chú ý giữa kết quả kinh doanh hợp nhất và riêng lẻ. Cụ thể, lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 594,8 tỷ đồng, tăng 31,2% so với năm 2024, phản ánh sự phục hồi nhất định trong hoạt động kinh doanh của toàn hệ sinh thái. Tuy nhiên, ở cấp độ công ty mẹ, kết quả lại đảo chiều hoàn toàn khi từ mức lãi 252 tỷ đồng năm trước chuyển sang lỗ ròng hơn 120,7 tỷ đồng.

Theo báo cáo tài chính riêng lẻ, Công ty cổ phần Tập đoàn Đất Xanh lỗ gần 121 tỷ đồng.

Sự lệch pha này ngay lập tức khiến giới đầu tư đặt dấu hỏi lớn về chất lượng lợi nhuận của doanh nghiệp. Trong bối cảnh thị trường bất động sản vẫn còn nhiều biến động, việc công ty mẹ - nơi giữ vai trò trung tâm về chiến lược và dòng tiền - rơi vào trạng thái thua lỗ là tín hiệu không thể xem nhẹ. Điều này càng đáng chú ý khi DXG vốn được xem là một trong những doanh nghiệp có hệ sinh thái môi giới và phát triển dự án tương đối hoàn chỉnh.

Nguồn thu tài chính “biến mất”, chi phí tiếp tục phình to

Giải trình về nguyên nhân thua lỗ tại công ty mẹ, ban lãnh đạo Đất Xanh cho biết trong năm 2025 doanh nghiệp không ghi nhận doanh thu tài chính từ cổ tức và lợi nhuận được chia từ các công ty con và công ty liên kết. Đây vốn là nguồn thu quan trọng, giúp công ty mẹ duy trì lợi nhuận ổn định trong bối cảnh hoạt động kinh doanh trực tiếp không tạo ra dòng tiền lớn.

Việc “vắng bóng” khoản thu này đã khiến bức tranh tài chính của công ty mẹ trở nên kém tích cực. Trong khi đó, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp vẫn gia tăng, phản ánh việc duy trì bộ máy vận hành quy mô lớn và các hoạt động triển khai dự án trên toàn hệ thống. Khi chi phí không giảm mà nguồn thu lại suy yếu, kết quả thua lỗ trở thành điều khó tránh khỏi.

Thực tế, mô hình hoạt động của Đất Xanh lâu nay phụ thuộc đáng kể vào các công ty thành viên, đặc biệt là trong mảng môi giới và dịch vụ bất động sản. Đây là lĩnh vực mang lại dòng tiền nhanh, nhưng phần lớn lợi nhuận lại được ghi nhận tại các đơn vị trực tiếp triển khai, thay vì tập trung về công ty mẹ. Điều này dẫn đến hiện tượng “lệch pha” ngày càng rõ nét giữa báo cáo hợp nhất và báo cáo riêng.

Một điểm đáng chú ý khác là lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ chỉ đạt 230,8 tỷ đồng, giảm gần 10% so với năm trước. Ngược lại, lợi nhuận thuộc về cổ đông không kiểm soát lại tăng mạnh 184%, lên 363,9 tỷ đồng. Diễn biến này cho thấy phần lớn lợi nhuận đang nằm ở các công ty con hoặc liên doanh, nơi DXG không nắm giữ toàn bộ lợi ích kinh tế.

Lợi nhuận phân mảnh và bài toán cấu trúc tập đoàn

Câu chuyện “mẹ lỗ, con gánh” tại Đất Xanh không chỉ đơn thuần là vấn đề kế toán mà còn phản ánh rõ cấu trúc vận hành của doanh nghiệp. Khi hệ sinh thái mở rộng với nhiều công ty thành viên, việc phân bổ lợi nhuận trở nên phức tạp hơn, đặc biệt nếu tỷ lệ sở hữu không đủ lớn để hợp nhất toàn bộ giá trị về công ty mẹ.

Trong trường hợp của DXG, phần lợi nhuận đáng kể đang được chia sẻ với cổ đông thiểu số tại các đơn vị thành viên. Điều này làm giảm khả năng tích lũy vốn tại công ty mẹ, đồng thời khiến dòng tiền trở nên phụ thuộc vào chính sách chia cổ tức từ các “vệ tinh”. Khi các đơn vị này không chia cổ tức hoặc trì hoãn phân phối lợi nhuận, công ty mẹ sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Thực tế, đây không phải lần đầu Đất Xanh ghi nhận biến động mạnh giữa các kỳ báo cáo. Trong giai đoạn 2020-2021, doanh nghiệp từng nhiều lần điều chỉnh lợi nhuận sau kiểm toán, khiến thị trường bất ngờ. Mô hình tập đoàn với nhiều lớp công ty con khiến dòng tiền và lợi nhuận có độ trễ, đồng thời làm gia tăng rủi ro sai lệch giữa kỳ vọng và thực tế.

Tập đoàn Đất Xanh lên kế hoạch đổi tên, thay máu và tăng vốn.

Trong bối cảnh đó, việc lợi nhuận không tập trung về công ty mẹ có thể ảnh hưởng đến khả năng tái đầu tư và triển khai các dự án lớn. Đây là yếu tố quan trọng trong ngành bất động sản, nơi nhu cầu vốn luôn ở mức cao và chu kỳ đầu tư kéo dài. Nếu không kiểm soát tốt cấu trúc lợi nhuận, doanh nghiệp có thể đối mặt với áp lực tài chính trong dài hạn.

Trước những thách thức hiện hữu, Đất Xanh đang lên kế hoạch cho một cuộc tái cấu trúc toàn diện. Theo tài liệu đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, doanh nghiệp dự kiến sẽ thay đổi tên công ty - một động thái được xem là mang tính bước ngoặt trong chiến lược phát triển.

Việc đổi tên không chỉ đơn thuần là thay đổi nhận diện thương hiệu mà còn có thể phản ánh định hướng tái định vị doanh nghiệp. Trong nhiều năm, Đất Xanh gắn liền với hình ảnh một nhà môi giới bất động sản. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường đang thay đổi, doanh nghiệp có thể muốn mở rộng sang các lĩnh vực khác hoặc nâng cấp vai trò thành nhà phát triển đa ngành.

Song song với đó, DXG cũng lên kế hoạch tái cấu trúc bộ máy quản trị, bao gồm việc miễn nhiệm và bầu bổ sung thành viên hội đồng quản trị nhiệm kỳ 2026-2031. Động thái này được kỳ vọng sẽ mang lại tư duy quản trị mới, phù hợp hơn với giai đoạn phát triển tiếp theo. Trong bối cảnh doanh nghiệp cần tái cân bằng cấu trúc tài chính, yếu tố con người đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Ngoài ra, kế hoạch phát hành cổ phiếu để tăng vốn từ nguồn vốn chủ sở hữu cũng được đưa ra nhằm củng cố năng lực tài chính. Việc tăng vốn sẽ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực để triển khai các dự án trọng điểm, đồng thời giảm áp lực vay nợ trong bối cảnh lãi suất và thị trường vốn còn nhiều biến động.

Định hướng kinh doanh năm 2026 của Đất Xanh tập trung vào việc tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và cải thiện dòng tiền. Sau một năm 2025 đầy biến động, mục tiêu không chỉ là tăng trưởng mà còn là ổn định nền tảng tài chính và nâng cao chất lượng lợi nhuận.

Ở góc độ thị trường, diễn biến tại Đất Xanh phản ánh rõ những thách thức mà nhiều doanh nghiệp bất động sản đang đối mặt. Khi mở rộng quy mô quá nhanh, việc kiểm soát cấu trúc lợi nhuận và dòng tiền trở nên khó khăn hơn. Nếu không có sự điều chỉnh kịp thời, những nghịch lý như “mẹ lỗ, con gánh” có thể tiếp tục lặp lại.

Trong ngắn hạn, câu chuyện lợi nhuận lệch pha có thể tiếp tục ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư đối với cổ phiếu DXG. Tuy nhiên, về dài hạn, hiệu quả của quá trình tái cấu trúc sẽ là yếu tố quyết định liệu doanh nghiệp có thể lấy lại sự cân bằng và duy trì tăng trưởng bền vững hay không.