ĐBQH đề xuất cơ chế gỡ điểm nghẽn cho điện gió ngoài khơi

Chiều 28/9, tại Nhà Quốc hội, Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI tiếp tục thảo luận về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Đây là một trong những dự án luật dự kiến được trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI.

Điện gió ngoài khơi vướng ở cơ chế chia sẻ rủi ro

Góp ý dự thảo Luật, đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ) cho rằng, dù cơ chế mua bán điện trực tiếp và thị trường bán buôn điện cạnh tranh đã có bước tiến, song khâu xác định giá điện và đàm phán hợp đồng mua bán điện (PPA) vẫn là điểm nghẽn.

Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ Tô Ái Vang: cần cơ chế đặc thù, cho phép cam kết tỷ lệ sản lượng điện bao tiêu tối thiểu dài hạn ở mức phù hợp.

Đáng chú ý, đại biểu dẫn chứng một số dự án nguồn điện lớn như điện gió ngoài khơi đang chậm tiến độ do thiếu khung pháp lý về phân chia rủi ro dài hạn. Theo đại biểu, mô hình mua bán điện hiện nay vẫn phụ thuộc lớn vào Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) trong khâu mua và phân phối điện.

Trong khi đó, khi chi phí nhiên liệu đầu vào tăng, EVN phải gánh rủi ro tài chính, có thể ảnh hưởng đến an ninh tài chính của ngành điện cũng như khả năng thanh toán cho các nhà đầu tư tư nhân.

Từ thực tế này, đại biểu Tô Ái Vang đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định giao Chính phủ ban hành cơ chế đặc thù, cho phép cam kết tỷ lệ sản lượng điện bao tiêu tối thiểu dài hạn ở mức phù hợp.

Đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt đối với các dự án điện gió ngoài khơi, vốn đòi hỏi quy mô vốn lớn, thời gian đầu tư dài và phụ thuộc đáng kể vào khả năng dự báo dòng tiền trong suốt vòng đời dự án.

Cùng với đó, cần nghiên cứu cơ chế cho phép chuyển biến động giá nhiên liệu đầu vào vào giá bán điện trong các hợp đồng mua bán điện đã ký kết.

Theo đại biểu, việc luật hóa cơ chế này sẽ tạo hành lang pháp lý minh bạch, thay vì phải áp dụng cơ chế riêng cho từng dự án, qua đó hạn chế rủi ro pháp lý cho cả nhà đầu tư và cơ quan quản lý.

Cần phân bổ rủi ro hợp lý để hút vốn

Cũng góp ý về dự án Luật, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) tập trung vào nguyên tắc hình thành giá điện, kiểm soát chi phí và lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng): việc điều chỉnh cơ chế giá cần đánh giá đầy đủ tác động đến các nhóm sử dụng điện, đồng thời có giải pháp phù hợp để bảo đảm an sinh.

Theo đại biểu, việc điều chỉnh cơ chế giá cần đánh giá đầy đủ tác động đến các nhóm sử dụng điện, đồng thời có giải pháp phù hợp để bảo đảm an sinh. Giá điện cần phản ánh đúng chi phí và tạo nguồn lực cho đầu tư, nhưng không thể trở thành cơ chế chuyển các rủi ro, chi phí không hợp lý từ hoạt động đầu tư, kinh doanh sang người sử dụng.

Đối với các dự án điện quy mô lớn, trong đó có điện gió ngoài khơi, yêu cầu này càng đáng chú ý bởi đây là lĩnh vực có suất đầu tư lớn, thời gian chuẩn bị và thu hồi vốn dài, chịu tác động của nhiều yếu tố như chi phí thiết bị, chi phí tài chính, sản lượng điện và khả năng đấu nối.

Theo hướng đó, cơ chế hợp đồng mua bán điện (PPA) cần tạo được khả năng dự báo dòng tiền và xác định rõ trách nhiệm, rủi ro của từng bên. Đây là một trong những điều kiện quan trọng để các dự án có thể tiếp cận nguồn vốn và triển khai trên thực tế.

Đề cập nguyên tắc xây dựng giá điện, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh: “Giá điện hợp lý cũng không thể trở thành cơ chế chuyển mọi rủi ro và chi phí của hoạt động đầu tư, kinh doanh sang người sử dụng điện. Điều chúng ta cần là một khuôn khổ minh bạch, trong đó nhà đầu tư có cơ hội thu hồi chi phí chính đáng, đơn vị điện lực có động lực nâng cao hiệu quả, còn người dân biết mình đang trả tiền cho những khoản chi phí nào và được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý”.

Đối với lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện, đại biểu đề nghị đánh giá kỹ những nhóm có thể chịu tác động tăng chi phí, từ đó xây dựng các giải pháp hỗ trợ phù hợp.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài

Giải trình sau đó, đối với ý kiến về áp dụng giá điện cao điểm, thấp điểm cho khách hàng sinh hoạt, phải có lộ trình, Thứ trưởng Bộ Công thương Trương Thanh Hoài cho biết, Bộ sẽ trình Chính phủ ban hành lộ trình áp dụng giá bình quân sao cho ít ảnh hưởng nhất đến sinh hoạt của người dân.

Về xóa bỏ bù chéo giá điện và bảo đảm cân đối tài chính cho EVN, Thứ trưởng cho biết, việc này liên quan trực tiếp đến cơ chế giá và cân đối vĩ mô. Mặc dù bảo đảm giá điện phản ánh đúng chi phí hợp lệ, nhưng phải bảo đảm phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội cho người dân.

Trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và ý kiến của các đại biểu hôm nay, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật trước khi trình Quốc hội xem xét.