Để di sản gốm Chăm phát triển bền vững

Thời gian qua, công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể nghệ thuật làm gốm của người Chăm trên địa bàn tỉnh đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, để vừa đưa di sản gốm Chăm ra khỏi tình trạng cần bảo vệ khẩn cấp, vừa kiến tạo sự phát triển của di sản văn hóa phi vật thể này một cách bền vững cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

* PGS.TS Phan Quốc Anh - Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn Dân tộc và Tôn giáo Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh:

Mong gốm Chăm sẽ sớm được công nhận là di sản văn hóa đại diện của nhân loại

PGS.TS Phan Quốc Anh.

Theo quy định của UNESCO, thời gian từ nay đến thời điểm báo cáo quốc tế về nghệ thuật làm gốm của người Chăm không còn nhiều. Trong khi đó, các nội dung trọng tâm của Đề án Triển khai chương trình hành động quốc gia về bảo vệ khẩn cấp nghệ thuật làm gốm của người Chăm đều là những phần việc đòi hỏi sự thẩm thấu và thời gian thực thi dài hơi. Vậy nên, nếu không dồn toàn lực để chạy nước rút, chúng ta sẽ gặp rủi ro rất lớn khi trình bày báo cáo trước hội đồng quốc tế. Một bản báo cáo thiếu các con số thực tế hoặc chỉ dựa trên những dự định mới bắt đầu triển khai sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của địa phương và lộ trình đưa gốm Chăm ra khỏi danh sách bảo vệ khẩn cấp. Chúng ta từng có bài học thành công từ hát xoan Phú Thọ - di sản đầu tiên trên thế giới được chuyển đổi danh sách nhờ những hành động quyết liệt, thực chất và kịp thời. Gốm Chăm hoàn toàn có thể có một lộ trình tươi sáng như thế nếu chúng ta cùng chung tay nỗ lực bảo tồn và phát huy di sản. Nên chăng, cơ quan chức năng cần đóng vai trò điều phối tổng lực để hiện thực hóa niềm hy vọng của người dân là với sự quan tâm của Nhà nước, gốm Chăm sẽ trở thành hạt nhân để xây dựng một điểm đến du lịch văn hóa đặc sắc và nổi tiếng trên bản đồ du lịch của tỉnh; cần tập trung hiện thực hóa các chỉ tiêu định lượng, số lượng nghệ nhân trẻ được đào tạo, số hộ gia đình sống được bằng nghề và sự phục hồi của các không gian văn hóa liên quan. Bảo tồn di sản không bao giờ là việc của một cá nhân và thực hiện cam kết với quốc tế là trách nhiệm, danh dự của một địa phương. Mong rằng với sự quyết liệt của ngành Văn hóa tỉnh, gốm Chăm sẽ sớm được công nhận là di sản văn hóa đại diện của nhân loại, xóa đi cụm từ “bảo vệ khẩn cấp” hiện nay.

* Ông Đàng Chí Quyết - Bí thư Chi bộ thôn Bàu Trúc (xã Ninh Phước):

Nâng cao thu nhập cho người dân làng gốm

Ông Đàng Chí Quyết.

Thôn Bàu Trúc có 695 hộ dân, với 3.432 khẩu; người dân chủ yếu sản xuất nông nghiệp, làm nghề gốm và buôn bán nhỏ. Những năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, làng nghề gốm Chăm Bàu Trúc có nhiểu khởi sắc trong công tác bảo tồn, gìn giữ giá trị di sản, cùng với việc phát triển kinh tế, du lịch nâng cao thu nhập cho người dân địa phương. Hiện nay, làng nghề gốm Bàu Trúc có 2 hợp tác xã, 2 công ty, 29 cơ sở sản xuất, kinh doanh gốm và hơn 300 hộ sản xuất gia công.

Thông qua những lớp tập huấn, truyền dạy kỹ năng làm gốm Chăm đã góp phần nâng cao nhận thức của người dân trong giữ gìn, phát huy nghề truyền thống mà ông cha để lại; không ngừng tạo ra các sản phẩm mới lạ, độc đáo, mẫu mã đa dạng, phong phú, hoa văn đẹp mắt, nhất là khôi phục các hoa văn cổ, đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Mỗi năm, làng nghề gốm Bàu Trúc sản xuất, đưa ra thị trường hơn 17.000 sản phẩm các loại, tạo việc làm cho hơn 500 lao động với thu nhập bình quân từ 7 đến 8 triệu đồng/người/tháng, góp phần nâng cao mức sống cho người dân địa phương, đồng thời bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Thời gian tới, tôi mong muốn chính quyền địa phương và các sở, ngành trong tỉnh tiếp tục quan tâm hỗ trợ người dân trong việc sản xuất, quảng bá, giới thiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ gốm Chăm. Cùng với đó, thực hiện việc gắn kết nghệ thuật làm gốm của người Chăm với các hoạt động văn hóa, du lịch để vừa giới thiệu được nét độc đáo của di sản văn hóa này, vừa giúp người dân có thêm việc làm, sống được với nghề truyền thống của dân tộc.