Đề nghị thống nhất cơ chế phân bổ, tăng quyền chủ động cho địa phương thực hiện Chương trình MTQG
ĐBP - Sáng nay (19/8), ngày đầu tiên của đợt 2, kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại tổ về dự án Nghị quyết Phê duyệt chủ trương thống nhất các Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) và dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Tham gia phát biểu ý kiến, đại biểu Lò Thị Luyến, Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên cho rằng việc thống nhất 4 Chương trình MTQG là chủ trương được các địa phương rất kỳ vọng, giúp có cơ chế quản lý chung, hạn chế trùng lặp về đối tượng, nhiệm vụ; đồng thời giảm đáng kể số lượng văn bản mà cơ quan quản lý nhà nước và địa phương phải nghiên cứu, tổ chức thực hiện.
Đại biểu Lò Thị Luyến, Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh phát biểu tại phiên thảo luận.
Ưu tiên nguồn lực cho địa bàn còn thiếu hụt hạ tầng thiết yếu
Góp ý về nguyên tắc, tiêu chí phân bổ ngân sách trung ương, đại biểu cho rằng cần quan tâm đến đặc thù của các địa bàn còn nhiều khó khăn. Khi xây dựng tiêu chí phân bổ vốn cần tính đến mức độ thiếu hụt hạ tầng thiết yếu, bởi điều kiện phát triển giữa các địa phương còn có sự chênh lệch đáng kể.
Theo đại biểu, nếu áp dụng cùng một mặt bằng tiêu chí mà không tính đến các yếu tố đặc thù thì sẽ khó bảo đảm nguồn lực được phân bổ phù hợp với mức độ khó khăn và nhu cầu thực tế của từng địa bàn. Do đó, đề nghị bổ sung tiêu chí phản ánh mức độ thiếu hụt hạ tầng thiết yếu và cơ chế cộng điểm ưu tiên đối với xã khu vực III, xã biên giới và xã khó khăn trong nguyên tắc, tiêu chí phân bổ vốn, qua đó tập trung nguồn lực, góp phần giúp các địa bàn này phấn đấu hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu đề ra.
Đáng chú ý, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh đề nghị dự thảo Nghị quyết cần thể hiện rõ nguyên tắc Chính phủ giao tổng mức đầu tư (gồm tổng chi đầu tư và tổng chi thường xuyên); địa phương quyết định phân bổ chi tiết ngân sách, phê duyệt danh mục nhiệm vụ, dự án theo thẩm quyền. Trung ương chỉ nên hướng dẫn, định hướng về nội dung chi; địa phương chủ động lựa chọn, phân bổ nguồn lực phù hợp với điều kiện thực tế và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.
Hoàn thiện định mức, tiêu chí và tinh gọn nội dung Chương trình
Đại biểu Lò Thị Luyến cũng đề nghị quy định rõ thời hạn hoàn thiện các định mức kỹ thuật, tiêu chí, điều kiện đánh giá kết quả đầu ra và các văn bản hướng dẫn thực hiện Chương trình, bảo đảm đồng bộ với tiến độ rà soát nhiệm vụ, xác định nhu cầu và điều chỉnh kế hoạch vốn.
Đại biểu cho rằng, thực tiễn giai đoạn 2021-2025 cho thấy việc ban hành hướng dẫn chậm, số lượng văn bản nhiều đã gây khó khăn cho địa phương trong phân bổ, giao vốn và tổ chức thực hiện, thậm chí có tình trạng “vốn chờ dự án, kinh phí chờ nhiệm vụ”. Do đó, việc quy định rõ trách nhiệm, thời hạn hoàn thành các định mức, tiêu chí và hướng dẫn là điều kiện quan trọng để Chương trình mới có thể triển khai thông suốt ngay từ đầu.
Góp ý về kết cấu nội dung Chương trình, đại biểu Lò Thị Luyến bày tỏ thống nhất với quan điểm của cơ quan thẩm tra về việc phải phân định rõ thẩm quyền của Quốc hội và Chính phủ; việc Chính phủ cụ thể hóa và tổ chức thực hiện phải nằm trong khuôn khổ chủ trương đầu tư đã được Quốc hội quyết định.
Qua nghiên cứu dự thảo Nghị quyết của Chính phủ, đại biểu nhận thấy một số nhóm nhiệm vụ còn khá chi tiết, dàn trải và có sự trùng lặp. Do đó, đề nghị tiếp tục rà soát khung nội dung theo từng nhóm mục tiêu, đối tượng và sản phẩm đầu ra; hạn chế việc liệt kê quá chi tiết các nhiệm vụ nếu không thực sự cần thiết; thay vào đó, xác định rõ mục tiêu, đối tượng, nhiệm vụ trọng tâm và sản phẩm đầu ra để địa phương có không gian chủ động lựa chọn nhiệm vụ phù hợp với nhu cầu thực tế.
Quang cảnh phiên thảo luận.
Đề nghị bổ sung lĩnh vực văn hóa trong giao, phân bổ chi tiết dự toán ngân sách
Đối với dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh đề nghị bổ sung lĩnh vực “văn hóa” vào điểm a, điểm b, điểm c khoản 2 Điều 26, tương ứng như lĩnh vực giáo dục - đào tạo và dạy nghề; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo đại biểu, dự thảo đã quy định việc giao và phân bổ chi tiết dự toán đối với một số lĩnh vực trọng yếu, thể hiện sự ưu tiên của Đảng, Nhà nước trong bố trí nguồn lực. Trong khi đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội đều xác định bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần theo yêu cầu phát triển. Vì vậy, đại biểu cho rằng, việc bổ sung lĩnh vực “văn hóa” vào các lĩnh vực được chi tiết khi giao, phân bổ dự toán sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc bố trí, phân bổ và theo dõi nguồn lực ngân sách dành cho phát triển văn hóa.
Ngoài ra, tại phiên thảo luận, đại biểu Lò Thị Luyến cũng đề nghị Ban soạn thảo rà soát, sửa đổi các quy định về đối tượng áp dụng; thời hạn gửi báo cáo quyết toán ngân sách địa phương; điều khoản chuyển tiếp và kỹ thuật lập pháp của dự thảo luật.
