Đề xuất chỉ người nước ngoài cư trú dài hạn được mua nhà tại Việt Nam

Phân tầng quyền tiếp cận nhà ở của người nước ngoài

Cho ý kiến tại Tổ 13 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh An Giang và Quảng Trị) chiều 19/8, các đại biểu cơ bản tán thành với sự cần thiết xây dựng Luật Nhà ở (sửa đổi).

ĐBQH Trần Vũ Khiêm (Quảng Trị) đề xuất, dự thảo Luật cần làm rõ hơn, quy định chặt chẽ hơn về sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài, tập trung tại Mục 3 Chương II, từ Điều 19 đến Điều 24.

ĐBQH Trần Vũ Khiêm (Quảng Trị) phát biểu thảo luận tại Tổ 13

Theo đại biểu, dự thảo còn có độ vênh về chính sách. Điều 44 và Điều 50 quy định chỗ ở cho chuyên gia, công nhân nước ngoài chủ yếu được giải quyết qua nhà lưu trú, nhà cho thuê gắn với thời hạn hợp đồng làm việc. Trong khi đó, điểm c khoản 1 Điều 19 và điểm c khoản 2 Điều 22 quy định cá nhân người nước ngoài chỉ cần nhập cảnh vào Việt Nam là có quyền mua nhà và sở hữu nhà trong thời hạn 50 năm.

Đại biểu Trần Vũ Khiêm đề nghị phân tầng quyền tiếp cận nhà ở đối với người nước ngoài. Nếu người nước ngoài vào Việt Nam làm việc ngắn hạn thì chỉ được thuê nhà, ở nhà lưu trú; chỉ cá nhân cư trú dài hạn, những người có đóng góp chuyên môn cao, được thu hút theo Nghị quyết số 57-NQ/TW mới được mua nhà ở có thời hạn.

ĐBQH Nguyễn Tiến Hải (An Giang) cũng cho rằng cần quan tâm đến nhà ở đối với người nước ngoài, người có quốc tịch nước ngoài, người Việt Nam có gốc nước ngoài và người nước ngoài có gốc Việt Nam.

ĐBQH Nguyễn Tiến Hải (An Giang) phát biểu thảo luận tại Tổ 13

Từ góc độ quốc phòng, an ninh, đại biểu lưu ý dự thảo Luật cần đánh giá tác động thật kỹ. Nếu quy định không chặt chẽ, người nước ngoài sẽ có nhiều cách để mua được nhà ở, thuê được nhà ở, thậm chí thuê rất nhiều. “Mục tiêu bảo đảm an ninh quốc gia phải được đặt lên hàng đầu”, đại biểu Nguyễn Tiến Hải nhấn mạnh.

Kiểm soát minh bạch giá nhà ở xã hội

Về xác định giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội, Điều 69 dự thảo Luật quy định giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội được xác định theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ chi phí thu hồi vốn đầu tư xây dựng nhà ở, gồm chi phí đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của dự án mà chủ đầu tư đã ứng vốn thực hiện và không thuộc trường hợp được ngân sách nhà nước hoàn trả theo quy định của pháp luật; lãi vay nếu có; các chi phí hợp lý, hợp lệ của doanh nghiệp; lợi nhuận định mức và không tính các khoản ưu đãi theo quy định của Luật.

Nhất trí với nguyên tắc này nhằm thu hút doanh nghiệp, tuy nhiên, theo đại biểu Trần Vũ Khiêm, giá tính đúng chi phí chưa chắc là giá mà người dân có khả năng chi trả. Nếu chi phí đầu vào tăng, một căn nhà dù được tính đúng, tính đủ vẫn có thể nằm ngoài khả năng của đại đa số người dân có thu nhập thấp. Do đó, đại biểu đề nghị phải kiểm soát minh bạch giá.

Theo đại biểu, việc khoản 3 Điều 69 dự thảo Luật bỏ khâu thẩm định giá, giao cho chủ đầu tư tự phê duyệt giá bán dễ dẫn đến nguy cơ bị lợi dụng để nâng giá. Vì vậy, cần quy định rõ cơ quan quản lý nhà nước có quyền thanh tra, kiểm toán khi phát hiện giá bán có dấu hiệu bất thường so với mặt bằng chung của các sản phẩm cùng phân khúc.

Đại biểu cũng đề nghị thiết kế chính sách hỗ trợ theo từng nhóm khả năng chi trả. Theo đó, nhóm thu nhập rất thấp được hỗ trợ tối đa về giá và vốn vay; nhóm thu nhập tiệm cận trung bình thì mức hỗ trợ giảm dần, tránh tình trạng cào bằng ưu đãi, dẫn đến người thực sự yếu thế không thể tiếp cận chính sách này.

Bên cạnh đó, đại biểu Trần Vũ Khiêm lưu ý cần ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê. Dự báo đến 2030 nhu cầu nhà ở cho thuê lên tới hơn 264.000 căn, song nguồn cung hiện tại rất khan hiếm. Do vậy, cần bổ sung các chính sách ưu đãi vượt trội về thuế, tiền thuê đất vào dự thảo Luật để thu hút doanh nghiệp đầu tư nhà ở cho thuê dài hạn.

Cùng góp ý Điều 69, ĐBQH Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) đồng tình với việc khoản 3 luật hóa cơ chế thí điểm của Nghị quyết số 201/2025/QH15. Theo đó, chủ đầu tư tự xây dựng hoặc thuê tư vấn có đủ điều kiện năng lực thẩm tra, sau đó tự phê duyệt giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội, không phải qua thẩm định của cơ quan nhà nước.

ĐBQH Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) phát biểu thảo luận tại Tổ 13

Tuy nhiên, theo đại biểu, Nghị quyết số 201/2025/QH15 gắn việc nới lỏng tiền kiểm với cơ chế hậu kiểm chặt chẽ. Sau khi nghiệm thu hoàn thành công trình đưa vào sử dụng, chủ đầu tư phải kiểm toán, quyết toán chi phí đầu tư xây dựng và gửi cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh kiểm tra giá bán, giá thuê mua. Nếu giá theo kiểm toán, quyết toán cao hơn giá đã ký hợp đồng thì không được thu thêm phần chênh lệch.

Song, theo đại biểu Nguyễn Khánh Vũ, Điều 69 không kế thừa nội dung hậu kiểm này. Khoản 4 Điều 69 chỉ cho phép điều chỉnh giá đã công bố khi chưa ký hợp đồng; còn sau khi hợp đồng đã ký thì không có cơ chế rà soát lại giá theo chi phí thực tế.

“Như vậy, dự thảo mới luật hóa một nửa cơ chế thí điểm, phần bảo vệ người mua chưa được kế thừa”, đại biểu nêu, đồng thời lưu ý người mua nhà ở xã hội là nhóm thu nhập thấp.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ đề nghị bổ sung Điều 69 quy định về kiểm toán, quyết toán chi phí đầu tư xây dựng sau khi công trình hoàn thành, thời hạn thực hiện và nghĩa vụ hoàn trả phần chênh lệch cho người mua, người thuê mua.